Khi ông Trump và Tập gặp nhau, giới đầu tư đặt cược vào cả hai phía trong thế chia rẽ AI

Quy mô của hoạt động này không nhỏ. Theo dữ liệu từ LSEG, các ngân hàng Phố Wall đã đóng vai trò đơn vị bảo lãnh phát hành cho 19 thương vụ phát hành và huy động vốn cổ phần của các hãng công nghệ cao Trung Quốc với tổng giá trị 17,2 tỉ USD tính đến thời điểm hiện tại trong năm 2026, chiếm gần 30% tổng giá trị phát hành của toàn ngành.

LSEG là một tập đoàn cung cấp hạ tầng, dữ liệu và dịch vụ cho thị trường tài chính toàn cầu, có trụ sở tại London (thủ đô Anh). Các mảng hoạt động của LSEG gồm dữ liệu và phân tích tài chính, chỉ số, giao dịch vốn, thanh toán bù trừ và quản trị rủi ro.

Cổ phiếu Mỹ, đặc biệt là nhóm bán dẫn, cũng là điểm đến ưa thích của các quỹ tương hỗ Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài. Dữ liệu cho thấy giá trị cổ phiếu Mỹ do người dân Hồng Kông và Trung Quốc đại lục nắm giữ đã tăng 23% trong một năm qua, vượt 750 tỉ USD.

Các công bố công khai cho thấy dòng tiền giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn có sự đan xen đáng kể, dù hai nước đang cạnh tranh quyết liệt về công nghệ. Các nhà phân tích cho rằng sự cạnh tranh này có nhiều điểm tương đồng với cuộc chạy đua vào không gian giữa Mỹ và Liên Xô thời Chiến tranh Lạnh.

Điều nhà đầu tư kì vọng ở hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump và Tập Cận Bình

AI nhiều khả năng sẽ là một trong những chủ đề đáng chú ý khi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp nhau tại Washington hôm 24/9.

Với các nhà đầu tư, mức độ đầu tư đan xen này tạo ra một mạng lưới lợi ích chung, khiến cả hai phía đều có lợi ích trong việc duy trì quan hệ ổn định. Điều đó cũng khiến giới đầu tư không đặt quá nhiều kì vọng rằng cuộc gặp giữa ông Trump và Tập Cận Bình sẽ tạo ra bước đột phá lớn.

Tuy nhiên, các mối liên kết này cũng có nguy cơ bị tháo gỡ một cách đau đớn nếu quan hệ Mỹ - Trung xấu đi và quá trình phát triển AI tiếp tục bị tách thành hai hệ sinh thái riêng biệt.

“Các doanh nghiệp cùng nhà đầu tư Mỹ, Trung Quốc vẫn duy trì kết nối và đầu tư vào nhau bất chấp môi trường địa chính trị biến động mạnh. Hy vọng hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập sắp tới có thể mang lại thêm sự chắc chắn và động lực mới cho mối liên kết tài chính thiết yếu cũng như quan hệ kinh tế rộng lớn hơn giữa hai nước”, ông Fred Hu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch hãng đầu tư tư nhân Primavera Capital Group, cho hay.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tiết lộ ông và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong đã thảo luận về việc thiết lập một cơ chế đối thoại Mỹ - Trung về AI trong tuần này, trong đó có hệ thống thông báo khi phát sinh các mục tiêu và mối đe dọa chung.

Mối liên kết tài chính Mỹ - Trung

Mối liên kết tài chính Mỹ - Trung vẫn được duy trì và thậm chí sâu sắc hơn, bất chấp việc Trung Quốc theo đuổi mục tiêu tự chủ AI và Mỹ triển khai sáng kiến Pax Silica nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng cho AI.

Pax Silica là sáng kiến quốc tế do Mỹ dẫn dắt nhằm xây dựng và bảo đảm chuỗi cung ứng công nghệ phục vụ kỉ nguyên AI, đặc biệt là các lĩnh vực như khoáng sản quan trọng, năng lượng, sản xuất tiên tiến, bán dẫn, hạ tầng AI và logistics. Sáng kiến được Mỹ khởi động vào tháng 12/2025.

Mỹ hạn chế Trung Quốc tiếp cận những dòng chip tiên tiến nhất và công nghệ sản xuất chip. Ngoài ra, Mỹ cũng hạn chế hoạt động đầu tư của các tổ chức và doanh nghiệp Mỹ vào một số lĩnh vực nhạy cảm liên quan đến AI tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, các quy định đầu tư vẫn có ngoại lệ với chứng khoán niêm yết công khai, nên không ngăn cản được sự tham gia của Phố Wall vào làn sóng niêm yết các công ty AI Trung Quốc, nơi sức hút với nhà đầu tư một phần đến từ chiến lược thúc đẩy tự chủ công nghệ của Bắc Kinh.

Trong năm 2026, các ngân hàng Phố Wall đã tư vấn cho hơn một chục đợt niêm yết cũng như chào bán thêm cổ phiếu của các công ty AI và bán dẫn Trung Quốc, theo dữ liệu LSEG.

James Buckley-Thorp, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty Atlian, nói hoạt động bảo lãnh phát hành cho các đợt IPO công nghệ Trung Quốc của các ngân hàng Phố Wall giống như việc “thu phí từ cả hai phía trong một cuộc Chiến tranh Lạnh”.

Zhongji Innolight, nhà sản xuất linh kiện quang học huy động được 6,8 tỉ USD trong một đợt niêm yết lớn tại Hồng Kông, đã chọn Goldman Sachs, Morgan Stanley và Citigroup làm các đơn vị đồng điều phối toàn cầu.

Goldman Sachs và Morgan Stanley cũng tham gia các đợt niêm yết tại Hồng Kông của công ty AI MiniMax, nhà sản xuất chip Montage Technology và Shanghai Iluvatar CoreX Semiconductor. Trong khi đó, J.P. Morgan bảo lãnh đợt bán cổ phiếu trị giá khoảng 2,6 tỉ USD tại Hồng Kông của Victory Giant Technology, công ty sản xuất bảng mạch in cho máy chủ AI.

Các ngân hàng Mỹ cũng xuất hiện trong danh sách cổ đông của những nhà sản xuất chip niêm yết trên STAR Market ở Thượng Hải. STAR Market là sàn chứng khoán công nghệ được ví như “Nasdaq của Trung Quốc”.

Những khoản nắm giữ này thường phản ánh hoạt động đầu tư thay mặt khách hàng và cho thấy các ngân hàng Mỹ đóng vai trò trung gian đưa dòng vốn quốc tế vào lĩnh vực này.

Theo Buckley-Thorp, xét từ góc độ nhà đầu tư, các hạn chế công nghệ của Mỹ thậm chí có thể thúc đẩy thay vì cản trở sự phát triển và sức hút của các hãng công nghệ Trung Quốc.

"Sẽ tồn tại hai hệ thống internet, hai hệ sinh thái chip và hai bộ quy tắc khác nhau. Danh mục đầu tư của bạn cần phải có 'hộ chiếu' để hoạt động ở cả hai phía", ông nói.

"Nhà đầu tư cá nhân ở Thượng Hải mua cổ phiếu Nvidia và quỹ hưu trí mua cổ phiếu Zhipu AI tại Hồng Kông đều đang đặt cược vào cùng một kịch bản: Các chính trị gia sẽ không thực sự hành động mạnh tay. Đó chính là điều mà thị trường đang đặt cược", ông nhận định khi đề cập đến nguy cơ các chính trị gia Mỹ và Trung Quốc áp dụng lập trường cứng rắn hơn với lĩnh vực AI.

"Đặt cược hoàn toàn vào một phía là rủi ro rất lớn"

Ở những nơi có thể theo dõi được, dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc vào Mỹ cũng tiếp tục ở mức đáng kể.

Cổ phiếu Mỹ, gồm cả công nghệ, chiếm gần một nửa trong tổng số 1.000 tỉ nhân dân tệ (150 tỉ USD) tài sản do các quỹ tương hỗ Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài quản lý. Các quỹ này hoạt động trong hạn mức do cơ quan quản lý ngoại hối Trung Quốc kiểm soát.

Theo dữ liệu do hãng chứng khoán Sinolink Securities tổng hợp, giá trị các khoản đầu tư của Trung Quốc trong năm 2026 đã tăng ở những công ty sản xuất chip Mỹ như Micron Technology, AMD, SanDisk, Lam Research và Applied Materials.

Theo S&P Global Market Intelligence, tổng giá trị các vòng gọi vốn AI tại Mỹ có sự tham gia của nhà đầu tư ở Trung Quốc hoặc Hồng Kông đã tăng mạnh, từ khoảng 436 triệu USD năm 2023 lên khoảng 8,9 tỉ USD tính đến giữa tháng 9. Dù vậy, các dòng vốn đang thay đổi và những va chạm cũng ngày càng lộ rõ.

S&P Global Market Intelligence là bộ phận của S&P Global, chuyên cung cấp dữ liệu tài chính, dữ liệu doanh nghiệp, nghiên cứu thị trường, phân tích và thông tin về các ngành kinh tế cho ngân hàng, quỹ đầu tư, doanh nghiệp, chính phủ và các tổ chức tài chính.

Thilo Hanemann, đối tác tại công ty nghiên cứu Rhodium Group, cho biết các nhà đầu tư giàu có Trung Quốc vẫn tiếp tục rót vốn vào các hãng công nghệ Mỹ thông qua các quỹ ở nước ngoài. Tuy nhiên, “rất khó để nắm bắt thông tin về cơ cấu của các quỹ này, nên cũng khó xác định chính xác quy mô đầu tư”.

Ít nhất một nghị sĩ Mỹ đã chỉ trích JPMorgan Chase và Bank of America vì bảo lãnh cho đợt niêm yết tại Hồng Kông của CATL, tập đoàn pin lớn nhất Trung Quốc mà phía Mỹ nói có mối liên hệ với quân đội Trung Quốc.

Washington cũng đang bổ sung ngày càng nhiều hãng công nghệ Trung Quốc vào danh sách những doanh nghiệp mà họ cho rằng đang hỗ trợ quân đội nước này. Trong khi đó, website và tài liệu tiếp thị IPO của SpaceX không thể truy cập tại Hồng Kông và Trung Quốc đại lục trước đợt niêm yết vào tháng 6,

Dù vậy, hiện tại các nhà đầu tư ở cả hai phía của “Bức màn Silicon” vẫn muốn phân tán rủi ro bằng cách đặt cược vào cả hai bên.

“Có lẽ sẽ không chỉ có một bên chiến thắng trong cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc. Từ góc độ nhà đầu tư, tôi cho rằng đặt cược hoàn toàn vào một phía là rủi ro rất lớn”, Xile He, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành startup AI BrentX ở thành phố San Francisco (Mỹ), nhận xét.

Xile He là doanh nhân sinh ra và được đào tạo tại Trung Quốc.

Sơn Vân