KHCN, chuyển đổi số mở đường đưa ĐBSCL tăng trưởng lên hai con số

Ngày 25/9, tại Cần Thơ, Hội thảo “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số vùng ĐBSCL” diễn ra với lãnh đạo các tỉnh, chuyên gia, nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

KHCN và đổi mới sáng tạo

Hội thảo tập trung tham vấn xây dựng Đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng ĐBSCL. Các nội dung trao đổi hướng đến yêu cầu đưa khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo vào trực tiếp giải quyết bài toán lớn của vùng, tạo động lực mới cho tăng trưởng vùng.

Theo báo cáo, ĐBSCL là trung tâm sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn nhất cả nước, đóng góp trên 50% sản lượng lúa, khoảng 65% thủy sản nuôi trồng và khoảng 70% sản lượng trái cây. Dư địa tăng trưởng tiếp theo không chủ yếu nằm ở mở rộng sản lượng, mà ở nâng năng suất, chất lượng, chế biến sâu, logistics, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và khai thác giá trị từ phụ phẩm.

Lãnh đạo UBND TP. Cần Thơ cho biết năm 2025, GRDP toàn vùng tăng khoảng 7,24%, chiếm 12,2% GDP quốc gia. Mức tăng này chưa đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá, nhất là mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm trở lên. Vì vậy, vùng cần động lực mới từ KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS.

Một hướng trọng tâm được Cần Thơ đề xuất là phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh và thích ứng biến đổi khí hậu. Hiện sản xuất nông nghiệp theo mô hình nhỏ lẻ vẫn chiếm 68% tổng số hộ sản xuất, hạn chế khả năng áp dụng công nghệ và tiêu chuẩn hóa.

Hội thảo đặt vấn đề xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao công nghệ nông nghiệp hiện đại; mở rộng mô hình nông nghiệp thông minh, công nghệ sinh học và CĐS chuỗi giá trị. Đồng thời, cần nghiên cứu giải pháp thích ứng nước biển dâng, trong bối cảnh hiện tượng này ảnh hưởng đến trên 40% diện tích tự nhiên của vùng.

Báo cáo tại hội thảo cho biết, dư địa của lúa gạo nằm ở giống, công nghệ sinh học, canh tác chính xác, AI, dữ liệu đồng ruộng, giảm phát thải, đo lường carbon, chế biến sâu và khai thác phụ phẩm. Với thủy sản, công nghệ giống, sinh học, quan trắc môi trường, IoT, tự động hóa và AI cảnh báo dịch bệnh có thể tạo ra sản phẩm, doanh nghiệp công nghệ từ nhu cầu sản xuất.

Một nội dung được nhấn mạnh là CĐS phải trở thành nền tảng liên kết các địa phương. Cần Thơ định hướng trở thành trung tâm CĐS khu vực, đồng thời đề xuất phát triển trung tâm dữ liệu, hạ tầng băng thông rộng, 5G, tiến tới thí điểm 6G và tăng cường kết nối liên vùng.

Khoa học công nghệ giải bài toán khí hậu

ĐBSCL đang đối mặt với thách thức về an ninh nguồn nước, hạn hán, xâm nhập mặn, sụt lún và sạt lở. Báo cáo cho biết khoảng 95% tổng lượng nước của vùng phụ thuộc nguồn từ thượng nguồn sông Mê Kông. Đây là bài toán liên quan trực tiếp đến sản xuất và phát triển kinh tế.

Các đại biểu đặt yêu cầu tăng liên kết giữa địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; hình thành hạ tầng số, dữ liệu dùng chung, trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Đề án cần tạo chu trình từ đặt bài toán, nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện, nhân rộng đến thương mại hóa.

Cần Thơ đề xuất thúc đẩy liên kết đại học, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp với doanh nghiệp; đẩy nhanh chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm thực tế, thu hút nhân tài, nhà khoa học và chuyên gia. Mục tiêu là tạo môi trường để Cần Thơ trở thành cực tăng trưởng mới, lan tỏa nguồn nhân lực chất lượng cao cho toàn vùng.

Thứ trưởng Bộ KH & CN Trần Trung Tính cho rằng: “Từ các nội dung được trao đổi, thông điệp xuyên suốt của hội thảo là tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào mở rộng sản xuất. ĐBSCL cần mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu, kinh tế số, chuyển đổi xanh và khả năng thích ứng khí hậu. Đây là cơ sở để vùng nâng năng suất, gia tăng giá trị và mở không gian phát triển”.

Văn Kim Khanh