4 trùm công nghệ ngồi cùng bàn ông Trump - Tập Cận Bình, AI và chip là tâm điểm quốc yến

Quốc yến do Tổng thống Mỹ Donald Trump tổ chức để chiêu đãi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Nhà Trắng tối 24/9 không chỉ là một sự kiện ngoại giao. Cách sắp xếp chỗ ngồi cho những nhân vật quyền lực nhất ngành công nghệ Mỹ đã tạo nên một hình ảnh đặc biệt: AI, chip và các doanh nghiệp công nghệ đang trở thành một phần không thể tách rời trong quan hệ Mỹ - Trung.

Hơn 130 người đã tham dự quốc yến diễn ra tối 24/9, chủ yếu gồm các quan chức chính phủ Mỹ và Trung Quốc, cùng lãnh đạo nhiều doanh nghiệp công nghệ.

Tại bàn chủ toạ, bên cạnh ông Trump - Tập Cận Bình cùng hai phu nhân Melania Trump - Bành Lệ Viện là Jensen Huang (CEO Nvidia), Lisa Su (CEO AMD), Tim Cook (Chủ tịch điều hành hội đồng quản trị Apple) và Elon Musk (CEO Tesla và SpaceX).

Đây không phải sự sắp xếp mang tính ngẫu nhiên đơn thuần. Bốn doanh nhân này đại diện cho những mắt xích quan trọng của nền kinh tế công nghệ Mỹ: Nvidia và AMD cung cấp năng lực tính toán cho cuộc đua AI, Apple là một trong những tập đoàn công nghệ có chuỗi sản xuất và thị trường lớn tại Trung Quốc, còn Tesla vừa là nhà sản xuất xe điện hàng đầu Mỹ vừa có một cơ sở sản xuất quan trọng tại thành phố Thượng Hải.

Hình ảnh tại bàn chủ tạo có thể được xem như một lát cắt cô đọng của cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung hiện nay. Mỹ - Trung đang cạnh tranh về AI, chip và năng lực tính toán, nhưng đồng thời các doanh nghiệp lớn của Mỹ vẫn có những lợi ích kinh doanh đáng kể tại Trung Quốc.

Bàn tiệc của AI và chip

Trong số những người ngồi tại bàn chủ tọa, Jensen Huang có lẽ là nhân vật phản ánh rõ nhất mối liên hệ giữa AI và địa chính trị.

Nvidia đang giữ vị trí đặc biệt trong cuộc bùng nổ AI toàn cầu vì GPU (bộ xử lý đồ họa) của hãng là nền tảng huấn luyện và vận hành nhiều mô hình AI tiên tiến. Thế nhưng, hoạt động kinh doanh của Nvidia tại Trung Quốc lại chịu tác động trực tiếp từ chính sách kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ và các quy định từ Bắc Kinh.

Nvidia đang phải đối mặt với một tình huống đặc biệt: Mỹ đã cấp phép xuất khẩu H200 cho một số khách hàng Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh áp dụng cơ chế phê duyệt từng trường hợp và hạn chế việc đưa phần lớn số GPU được cấp phép vào nước. Một số doanh nghiệp như ByteDance và Tencent đã nhận những lô H200 đầu tiên, song hoạt động bán hàng của Nvidia tại Trung Quốc vẫn gặp nhiều rào cản. Vì vậy, Jensen Huang đứng ở giao điểm của ba vấn đề lớn trong quan hệ Mỹ - Trung: AI, chip và kiểm soát công nghệ.

Lisa Su cũng có vị trí tương tự nhưng từ một hướng khác. AMD là đối thủ lớn của Nvidia trong lĩnh vực chip AI. Việc Lisa Su xuất hiện tại bàn chính cùng Jensen Huang cho thấy tầm quan trọng của ngành bán dẫn với cuộc đối thoại Mỹ - Trung.

Tim Cook đại diện cho một loại quan hệ phụ thuộc khác. Apple có thị trường lớn tại Trung Quốc và vẫn gắn sâu với hệ sinh thái sản xuất của nước này, dù đang mở rộng sản xuất sang các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam và Ấn Độ.

Apple ghi nhận doanh thu 64,4 tỉ USD tại khu vực Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Đài Loan trong năm tài chính 2025, tương đương khoảng 15% doanh thu toàn cầu. Không những thế, Trung Quốc vẫn đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất thiết bị của Apple.

Với Apple, quan hệ Mỹ - Trung không chỉ là câu chuyện về thuế quan hay chính sách đối ngoại mà liên quan trực tiếp đến thị trường, chuỗi cung ứng, sản xuất và khả năng đưa sản phẩm mới vào một trong những thị trường lớn nhất thế giới.

Theo tạp chí Forbes, tổng tài sản ròng của tỉ phú công nghệ ngồi ở bàn chủ tọa là 1.130 tỉ USD. Phần lớn trong số đó đến từ khối tài sản ước tính 927,9 tỉ USD của Elon Musk. Tiếp theo là Jensen Huang, người giàu thứ bảy thế giới, với tài sản ròng ước tính 194,5 tỉ USD. Tài sản của Lisa Su và Tim Cook ước tính lần lượt là 3,5 tỉ USD và 3,1 tỉ USD . Một tỉ phú khác có mặt tại bàn chủ tọa là chính Tổng thống Trump, với tài sản ước tính khoảng 7 tỉ USD.

Elon Musk và bài toán Trung Quốc của Tesla

Elon Musk được xếp ngồi tại bàn chủ tọa trong bối cảnh Tesla có mối quan hệ kinh doanh sâu rộng với Trung Quốc. Tesla vận hành nhà máy lớn (Gigafactory) tại Thượng Hải, một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của hãng ô tô điện này. Theo trang MarketWatch, Tesla thu về khoảng 20,96 tỉ USD doanh thu từ Trung Quốc trong năm 2025, tương đương 22% doanh thu toàn cầu.

Thế nhưng, Tesla đang gặp khó khăn tại thị trường Trung Quốc. Thị phần xe điện của Tesla tại Trung Quốc giảm xuống 6,6% trong quý II/2026, từ mức hơn 15% vào năm 2020, trong bối cảnh các hãng xe điện Trung Quốc cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ và liên tục mở rộng thị phần.

Elon Musk không phải người xa lạ với các cuộc tiếp xúc cấp cao Mỹ - Trung. Tỉ phú giàu nhất thế giới từng cùng Jensen Huang và Tim Cook tham dự quốc yến tại Bắc Kinh do ông Tập Cận Bình tổ chức khi ông Trump thăm Trung Quốc hồi tháng 5/2026.

Sam Altman và Mark Zuckerberg: Cuộc cạnh tranh AI xuất hiện ngay tại quốc yến

Nếu Jensen Huang, Lisa Su, Tim Cook và Elon Musk đại diện rõ cho mối liên hệ giữa công nghệ với chuỗi cung ứng và thương mại Mỹ - Trung, Sam Altman và Mark Zuckerberg lại đem đến một hình ảnh khác: Cuộc cạnh tranh AI ngay bên trong ngành công nghệ Mỹ.

Hình ảnh Sam Altman trò chuyện với Mark Zuckerberg tại quốc yến đã được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội.

OpenAI cùng Meta đang cạnh tranh để giành vị trí dẫn đầu trong thị trường AI đang phát triển rất nhanh.

OpenAI đang phát triển các mô hình AI và tác tử AI có khả năng thực hiện những công việc phức tạp thay người dùng, đồng thời mở rộng mạnh sang thị trường doanh nghiệp.

Hôm 3/9, OpenAI trình làng mô hình GPT-6 Astra như một bước đột phá lớn trong nghiên cứu và mở ra thay đổi đáng kể về những công việc mà con người có thể giao cho AI thực hiện.

OpenAI gọi GPT-6 Astra là “mô hình AI thông minh và được căn chỉnh tốt nhất thế giới”, nghĩa là ít có xu hướng tự ý hành động ngoài ý muốn hơn.

Ngoài ra, OpenAI cho biết “Astra có thể đảm nhiệm những công việc chuyên môn phức tạp và đòi hỏi cao nhất với tốc độ, độ chính xác và khả năng phán đoán vượt trội”.

Greg Brockman, Chủ tịch OpenAI, thậm chí nói trong cuộc gọi với báo giới hôm 3/9: “Chào mừng các bạn đến với kỉ nguyên AGI”.

AGI là khái niệm chưa có định nghĩa thống nhất nhưng đã trở thành mục tiêu cốt lõi của các phòng thí nghiệm AI hàng đầu. OpenAI định nghĩa AGI là “những hệ thống có mức độ tự chủ cao, vượt qua con người trong phần lớn công việc có giá trị kinh tế”.

Trong khi Meta đầu tư mạnh vào mô hình AI, hạ tầng tính toán và hệ sinh thái sản phẩm của riêng mình với tham vọng đưa siêu trí tuệ cá nhân đến mọi người.

Ra mắt hôm 8/9, tác tử AI Muse của Meta đã gây được nhiều tiếng vang. Muse vượt ChatGPT để trở thành ứng dụng miễn phí số 1 trên App Store của Apple tại Mỹ hôm 18/9.

Theo Meta, Muse được phát triển dựa trên cách tiếp cận của nền tảng tác tử AI mã nguồn mở OpenClaw, có thể truy cập các ứng dụng của người dùng trong nhiều lĩnh vực như email, lịch, thanh toán, sức khỏe, mua sắm, nhà thông minh... Người dùng có thể tự lựa chọn những ứng dụng mà Muse được phép kết nối và có thể thu hồi quyền truy cập bất cứ lúc nào.

Mỗi tác tử AI Muse hoạt động trên một máy ảo riêng, tức môi trường mô phỏng một máy tính cá nhân trên nền tảng đám mây. Nhờ đó, Muse có thể tiếp tục thực hiện các yêu cầu ở chế độ nền ngay cả khi người dùng không trực tiếp sử dụng tác tử AI này.

Việc Sam Altman và Mark Zuckerberg xuất hiện tại quốc yến dành cho ông Tập Cận Bình tạo ra một hình ảnh đặc biệt: Trong khi Mỹ và Trung Quốc cạnh tranh về vị trí dẫn đầu AI, chính những người đang xây dựng AI tiên tiến nhất của Mỹ cũng đang cạnh tranh quyết liệt với nhau.

Đáng chú ý, AI là một trong những chủ đề quan trọng trong chương trình nghị sự giữa ông Trump - Tập Cận Bình hôm 24/9 bên cạnh gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại và Đài Loan. Hai nhà lãnh đạo thể hiện những quan điểm khác nhau về AI.

Trước cuộc gặp ông Tập Cận Bình, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng muốn “giữ mọi thứ đúng như hiện tại” và dựa vào Bộ Tư pháp Mỹ thay vì áp đặt thêm các rào chắn hoặc quy định mới về AI, mà ông gọi là siêu trí tuệ (SI). Ông Trump khẳng định Trung Quốc cũng có lập trường tương tự.

Song hôm 24/9, ông Tập Cận Bình nói rằng với tư cách là những quốc gia dẫn đầu về AI, Trung Quốc và Mỹ phải quản lý sự phát triển của công nghệ này.

“Chúng ta vừa có năng lực, vừa có trách nhiệm phát triển và quản lý AI vì lợi ích chung, bảo đảm sự phát triển của AI luôn nằm trong tầm kiểm soát của con người và phục vụ phúc lợi của người dân”, lãnh đạo Trung Quốc nói.

Trung Quốc đang đẩy mạnh phát triển AI, chip và xây dựng một hệ sinh thái công nghệ có khả năng giảm phụ thuộc vào Mỹ. Reuters trước đó ghi nhận Mỹ và Trung Quốc đang hình thành những chuỗi cung ứng AI riêng biệt, trong khi các nhà đầu tư ngày càng phải tính đến sự phân tách công nghệ giữa hai nền kinh tế.

Vắng bóng lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc

Quốc yến của ông Trump và Tập Cận Bình quy tụ đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ, nhưng không có phái đoàn doanh nhân Trung Quốc tương xứng.

Ông Tập Cận Bình không đưa bất kì giám đốc điều hành (CEO) nào của các tập đoàn Trung Quốc sang Mỹ trong khuôn khổ một phái đoàn doanh nghiệp.

Phía Trung Quốc có 15 quan chức cùng ông Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện đến dự quốc yến.

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến quy mô phái đoàn doanh nghiệp Trung Quốc là không gian hạn chế để tổ chức quốc yến tại Nhà Trắng.

Trong nhiều tháng qua, ông Trump liên tục nói về không gian hạn chế tại Nhà Trắng để tổ chức các sự kiện lớn. Ông đã bảo vệ kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ khổng lồ trong khuôn viên Nhà Trắng bằng lập luận rằng công trình này cần thiết để tổ chức những sự kiện như quốc yến tiếp đón ông Tập Cận Bình.

Trước buổi tiệc, ông Trump đã mô tả sự kiện này là "tấm vé được săn đón nhất", nói rằng "ai cũng muốn có mặt ở đó", đồng thời cho biết danh sách khách mời quy tụ "toàn bộ giới công nghệ, giới ngân hàng và nhiều lĩnh vực khác nữa".

Sơn Vân