Thủ tướng Lê Minh Hưng: Đưa khoa học công nghệ thành động lực chủ yếu

Đổi mới mô hình tăng trưởng và yêu cầu thực tiễn

Chiều 28/9/2026, ông Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đã chủ trì phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo , sau khi kiện toàn theo Quyết định số 208-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Phiên họp được tổ chức theo hình thức trực tuyến từ trụ sở Chính phủ kết nối trực tiếp tới các tỉnh, thành phố trên cả nước nhằm đánh giá toàn diện công tác triển khai và định hướng các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.

Phiên họp tập trung thảo luận sâu sắc vào hai nội dung cốt lõi: Chuyên đề về sự đóng góp cụ thể của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; đồng thời đánh giá toàn diện kết quả công tác quý III/2026 của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc phiên họp, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng sự kiện này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương, về đổi mới mô hình phát triển đất nước; gắn kết chặt chẽ với Nghị quyết số 57-NQ/TW cùng các chỉ đạo quan trọng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Mục tiêu lớn nhất của phiên họp là đánh giá một cách khách quan, thực chất mức độ đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.

Phân tích về bối cảnh kinh tế vĩ mô, Thủ tướng chỉ rõ: Năm 2026 đóng vai trò là năm bản lề thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng với mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm đạt từ 10% trở lên. Trong 6 tháng đầu năm, nền kinh tế đã đạt mức tăng trưởng 8,18%, đặt ra yêu cầu trong 6 tháng cuối năm phải phấn đấu quyết liệt để đạt mức tăng khoảng 11,9% mới có thể hoàn thành toàn diện các chỉ tiêu đã đề ra.

Tuy nhiên, người đứng đầu Chính phủ thẳng thắn chỉ ra rằng các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu dẫu vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng nếu nền kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng chỉ dựa vào vốn và chi phí lao động thấp thì không thể duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong nhiều năm liên tục. Con đường phát triển duy nhất mang tính bền vững chính là nâng cao năng suất lao động, và năng suất thực chất chỉ có thể đến từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW, đến năm 2030, quy mô kinh tế số phải đạt tối thiểu 30% GDP, đồng thời tỷ lệ đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng phải đạt trên 55%. Do đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không thể tiếp tục đóng vai trò là động lực bổ trợ mà bắt buộc phải trở thành khoa học công nghệ là động lực tăng trưởng chủ yếu, trực tiếp và hoàn toàn có thể đo đếm được bằng những kết quả tăng trưởng cụ thể của nền kinh tế.

Nhận diện điểm nghẽn và tháo gỡ nghịch lý trong tổ chức thực hiện

Sau một thời gian ngắn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, hệ thống thể chế nhìn chung đã cơ bản được khơi thông, danh mục công nghệ chiến lược được phê duyệt, hạ tầng số cùng hệ thống dịch vụ công trực tuyến có bước tiến bộ rõ nét. Mặc dù vậy, tổng kết thực tiễn cho thấy vẫn tồn tại những hạn chế đáng lưu ý. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã từng chỉ rõ 3 nghịch lý lớn: Kết quả thực tế chưa tương xứng với chủ trương, nguồn lực, cũng như quyết tâm chính trị rất cao; chưa tạo ra được nhiều sản phẩm chiến lược mang tính đột phá; và mức độ đóng góp vào tăng trưởng, năng suất lao động cũng như năng lực quản trị quốc gia vẫn chưa thực sự rõ nét.

Nhận định về nguyên nhân của những tồn tại trên, Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ rằng: Điểm nghẽn lớn nhất ở thời điểm hiện tại không còn nằm ở nhận thức, chủ trương hay nguồn lực tài chính, mà nằm trực tiếp ở năng lực tổ chức thực hiện cùng tinh thần trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị. Đặc biệt là vai trò của người đứng đầu. Thực tế chứng minh, nơi nào người đứng đầu trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo sát sao thì nơi đó có sản phẩm và kết quả rõ rệt; ngược lại, nơi nào triển khai mang tính hình thức thì chuyển biến sẽ bị hạn chế. Công tác mở đường đã được thực hiện khá tốt, nhưng khâu ra sản phẩm, ra doanh thu, ra tăng trưởng vẫn còn chậm trễ so với kỳ vọng.

Ba định hướng chiến lược trọng tâm trong giai đoạn mới

Nhằm khắc phục triệt để các điểm nghẽn và đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành trụ cột của nền kinh tế, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã quán triệt ba định hướng chiến lược quan trọng đối với các cấp, các ngành và địa phương:

Thứ nhất, chuyển mạnh từ đo đầu vào sang đo đầu ra tăng trưởng: Công tác quản lý không được lấy số lượng văn bản, số lượng đề tài nghiên cứu hay số nền tảng làm thước đo hành chính. Thay vào đó, phải lấy năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng thực tế và mức độ đóng góp vào GRDP của từng địa phương cũng như GDP cả nước làm chuẩn mực đánh giá. Mỗi nhiệm vụ triển khai đều phải trả lời rành mạch bốn câu hỏi cốt lõi: Đóng góp cụ thể bao nhiêu vào tăng trưởng? Ai là người chịu trách nhiệm chính? Nguồn lực được bố trí từ đâu? Khi nào thì hoàn thành và có kết quả?

Thứ hai, chuyển trọng tâm từ Chính phủ số sang kinh tế số và xã hội số: Cần tiến hành đánh giá lại khả năng thực hiện từng mục tiêu đã đề ra trong Nghị quyết số 57-NQ/TW, chú trọng đặc biệt đến tỷ trọng kinh tế số trong cơ cấu GDP; đẩy mạnh số hóa các ngành sản xuất chủ lực; phát triển mạnh mẽ kinh tế dữ liệu và hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số, trong đó lấy hoạt động mua sắm công và đầu tư công làm thị trường đầu tiên. Bên cạnh đó, việc phổ cập kỹ năng số, phát triển giáo dục số, y tế số và thanh toán số phải luôn đi đôi với công tác bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ ba, phân định rõ vai trò và trách nhiệm của từng chủ thể: Các bộ quản lý ngành phải đóng vai trò là tư lệnh của chuỗi giá trị; các địa phương cần chủ động lựa chọn sản phẩm phù hợp với lợi thế thực tiễn; khối doanh nghiệp tham gia tích cực từ khâu đặt ra bài toán thực tế cho đến phát triển thị trường; các viện nghiên cứu và trường đại học thực hiện nhiệm vụ theo đúng đơn đặt hàng; trong khi đó, Nhà nước tập trung làm tốt vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng cơ sở dữ liệu, hạ tầng kết nối và sẵn sàng chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong hoạt động đổi mới sáng tạo.

Quyết tâm hành động vì mục tiêu phát triển đất nước

Bên cạnh các chuyên đề về công nghệ, các báo cáo tại phiên họp cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực về kinh tế - xã hội, điển hình là việc nhóm hàng xuất khẩu đầu tiên của cả nước đã chính thức vượt mốc 100 tỉ USD, minh chứng cho sự nỗ lực điều hành linh hoạt, đồng bộ và thông suốt của Chính phủ cùng toàn bộ hệ thống chính trị ngay sau khi kiện toàn tổ chức bộ máy.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu toàn bộ các bộ, ngành và địa phương phải nhanh chóng chuyển hóa tinh thần quyết tâm cao thành hành động thực tế, nói đi đôi với làm, lấy sản phẩm và mức độ tăng trưởng thực tế làm thước đo chất lượng công việc. Ngay sau hội nghị, từng cơ quan đơn vị cần xác định rõ những phần việc phải triển khai ngay, gắn liền với sản phẩm cụ thể, tiến độ thời gian rõ ràng và lượng hóa chính xác mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế của ngành, địa phương mình.

Việc quán triệt sâu sắc tinh thần đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp sẽ tạo ra sức bật mới, đưa đất nước vững bước tiến lên trên con đường phát triển nhanh, toàn diện và bền vững trong giai đoạn mới.

Nam Phong