Việt Nam đứng thứ 43/139 về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu
Việt Nam vươn lên vị trí 43/139 trong Bảng xếp hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026, tiếp tục khẳng định hiệu quả chuyển hóa nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra.
Vào 18h30 ngày 29/9/2026, Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) đã chính thức công bố Báo cáo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 tại Geneva. Kết quả này đánh dấu một bước tiến quan trọng của Việt Nam trên bản đồ đổi mới sáng tạo thế giới, phản ánh sự nỗ lực không ngừng nghỉ của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng và Nhà nước.
Hành trình cải thiện thứ hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu
Theo kết quả khảo sát và công bố của WIPO trong Báo cáo GII 2026, Việt Nam được xếp hạng 43 trên tổng số 139 quốc gia và nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025. Nhìn lại chặng đường dài từ năm 2016 đến nay, thứ hạng Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam đã liên tục được cải thiện một cách ấn tượng, vươn lên từ vị trí 59 lên vị trí 43, tổng cộng cải thiện được 16 bậc.
Đặc biệt trong năm 2026, thứ hạng đầu ra ĐMST của Việt Nam tiếp tục ghi nhận sự bứt phá khi tăng 2 bậc so với năm 2025, từ vị trí 37 lên vị trí 35. Nhờ sự gia tăng mạnh mẽ ở các chỉ số đầu ra này, thứ hạng chung của quốc gia đã được kéo lên, hoàn thành xuất sắc mục tiêu do Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP năm 2026.
Xét trong khu vực ASEAN, Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế vững chắc khi đứng ở vị trí thứ 3, chỉ sau Singapore và Malaysia, đồng thời vượt lên trên Thái Lan và vượt qua mục tiêu mà Chính phủ đã đề ra tại Nghị quyết 01/NQ-CP năm 2026. Trên bình diện quốc tế, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí thứ 2 trong nhóm các quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp, đứng sau Ấn Độ (xếp hạng 38). WIPO cũng ghi nhận Việt Nam nằm trong nhóm 07 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất tính từ năm 2013, đồng thời là một trong 03 quốc gia có thành tích vượt trội so với mức độ phát triển trong suốt 16 năm liên tiếp.
Những điểm mạnh vượt trội và nguyên nhân thành công
Thành quả đạt được của Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2026 bắt nguồn từ những điểm mạnh cốt lõi và sự chuyển dịch đúng đắn trong chiến lược phát triển quốc gia. WIPO tiếp tục ghi nhận Việt Nam giữ vị trí số 1 thế giới ở hai chỉ số quan trọng là Tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và Tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo. Bên cạnh đó, nhiều chỉ số khác nằm trong nhóm 10 quốc gia dẫn đầu toàn cầu bao gồm Tỷ trọng nhập khẩu công nghệ cao (xếp hạng 3), Số lượng ứng dụng điện thoại thông minh được phát triển và sử dụng (xếp hạng 5), và Tốc độ tăng năng suất lao động (xếp hạng 6).
Những kết quả tích cực này đến từ việc Việt Nam đã thay đổi căn bản cách tiếp cận, đưa khoa học, công nghệ và ĐMST vào vị trí trung tâm trong mô hình phát triển kinh tế - xã hội [cite: 1]. Việc triển khai hiệu quả Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, chuyển từ tư duy quản lý nặng về đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra. Nhà nước đã ưu tiên bố trí nguồn lực ngân sách thỏa đáng cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời khuyến khích mạnh mẽ khu vực tư nhân gia tăng đầu tư, thu hút các dự án công nghệ cao và công nghệ chiến lược mới.
Thách thức
và những điểm yếu cần khắc phục
Mặc dù đạt được những thành tựu rất đáng tự hào, báo cáo GII 2026 cũng chỉ ra những điểm yếu và thách thức mà Việt Nam cần phải đối mặt và giải quyết trong thời gian tới. Cụ thể, chi tiêu cho giáo dục và đào tạo tính trên phần trăm GDP vẫn còn ở mức thấp so với nhiều quốc gia khác (xếp hạng 112), tỷ lệ học sinh trên giáo viên trung học còn cao (xếp hạng 106) [cite: 1]. Nguồn nhân lực chất lượng cao, cán bộ nghiên cứu tại các viện trường và lao động có tri thức trong các doanh nghiệp vẫn còn hạn chế.
Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng chung gồm giao thông, năng lượng, hạ tầng số và sự bền vững sinh thái vẫn còn những điểm nghẽn. Về mặt đầu tư, hệ sinh thái khởi nghiệp chưa thu hút được dòng vốn đầu tư mạo hiểm mạnh mẽ, khiến nhóm chỉ số này sụt giảm. Năng lực hấp thụ tri thức từ các doanh nghiệp nước ngoài, hiệu quả thực thi pháp luật và các đầu ra về tri thức như sáng chế, bài báo khoa học quốc tế vẫn chưa được cải thiện tương xứng với tiềm năng.
Nhiệm vụ và định hướng chiến lược
trong giai đoạn mới
Để hiện thực hóa khát vọng lớn lao theo Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 (Quyết định số 604/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ) với mục tiêu đưa Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu không ngừng cải thiện và thuộc nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới, đồng thời hướng tới mục tiêu gia nhập nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới vào năm 2045 theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, Việt Nam cần tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm:
Tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế và hành lang pháp lý dựa trên thực tiễn, tạo động lực mạnh mẽ để khoa học, công nghệ và ĐMST đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế.
Tăng cường đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời chủ động thu hút các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới thành lập trung tâm R&D và mở rộng đầu tư công nghệ cao tại Việt Nam.
Nâng cao chất lượng toàn diện nguồn nhân lực hiện tại và tương lai, đẩy mạnh hơn nữa mô hình hợp tác ba nhà gồm "viện nghiên cứu - trường đại học - doanh nghiệp".
Thúc đẩy thu hút nguồn vốn đầu tư mạo hiểm, hỗ trợ đắc lực cho các doanh nghiệp khởi nghiệp dựa trên nền tảng công nghệ sáng tạo.
Hình thành các cụm liên kết ĐMST, phát triển các doanh nghiệp công nghệ nội địa, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận và làm chủ công nghệ tiên tiến để nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Với những nền tảng vững chắc đã được tạo dựng cùng quyết tâm chính trị cao độ của toàn Đảng, toàn dân và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam đang đứng trước vận hội lớn để bước vào kỷ nguyên vươn mình, khẳng định vị thế quốc gia vững mạnh trên bản đồ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.