Tin vũ khí hôm nay 30/9: ‘Ô hạt nhân’ của Anh sắp phủ rộng châu Âu?
Tin vũ khí hôm nay, Anh đề nghị che "ô hạt nhân" cho Bắc Âu và Baltic; Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt lên đường tới Trung Đông; Ukraine nhận thêm tổ hợp phòng không NASAMS.
“Ô hạt nhân” của Anh sắp phủ rộng hơn ở châu Âu?
Anh được cho đã đề xuất mở rộng bảo đảm răn đe hạt nhân cho các thành viên Lực lượng Viễn chinh Chung (JEF), nhóm hợp tác quân sự do London dẫn dắt ở Bắc Âu và Baltic. Đài Yle của Phần Lan ngày 29/9 cho biết đề xuất được xác nhận trong chuyến thăm nước này của Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Anh Gwyn Jenkins, khi ông gặp nghị sĩ Heikki Autto, Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng quốc hội Phần Lan.
JEF gồm Anh, Phần Lan, Thụy Điển, Na Uy, Đan Mạch, Iceland, Estonia, Latvia, Litva và Hà Lan. Nhóm được thành lập để các thành viên có thể nhanh chóng phối hợp trong khủng hoảng tại Bắc Âu, Baltic và Bắc Đại Tây Dương, đồng thời bổ sung cho NATO. Chính phủ Anh cũng mô tả JEF là một phần của mạng lưới phòng thủ khu vực, hoạt động song song và hỗ trợ NATO.
Theo Yle, kế hoạch đang được thảo luận sẽ tạo ra một cơ chế răn đe hạt nhân riêng trong khuôn khổ JEF. Iltalehti dẫn lời ông Jenkins nói Phần Lan đã nằm dưới sự bảo vệ của lực lượng hạt nhân Anh, với các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo liên tục tuần tra trên biển. Yle cho rằng cơ chế JEF có ý nghĩa ở chỗ có thể hoạt động mà không phụ thuộc vào việc chính thức kích hoạt Điều 5 của NATO. Tuy nhiên, Anh hiện chưa công bố văn bản thỏa thuận hay chi tiết về trường hợp nào bảo đảm này sẽ được áp dụng.
Lực lượng răn đe hạt nhân của Anh hiện dựa hoàn toàn vào các tàu ngầm lớp Vanguard mang tên lửa Trident II D5. Anh duy trì ít nhất một tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân tuần tra liên tục từ năm 1969. Quyền quyết định sử dụng vũ khí vẫn thuộc riêng chính phủ Anh. London cũng đang phát triển đầu đạn Astraea để thay Mk4A. Chương trình này có liên hệ chặt chẽ với W93/Mk7 của Mỹ và sẽ sử dụng thân tái nhập Mk7 cùng một số thành phần phi hạt nhân của Mỹ.
Phần Lan trước đó đã tham gia sáng kiến hợp tác răn đe hạt nhân do Pháp dẫn dắt. Tuy nhiên, Helsinki nhấn mạnh sáng kiến của Pháp không tạo ra một “ô hạt nhân” riêng và Paris vẫn giữ toàn quyền quyết định đối với lực lượng hạt nhân của mình.
USS Theodore Roosevelt rời Mỹ, dự kiến thay tàu sân bay ở Trung Đông
Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt (CVN-71) đã rời San Diego ngày 27/9, bắt đầu một đợt triển khai được dự kiến kéo dài sang Trung Đông. USNI News dẫn một quan chức quốc phòng Mỹ xác nhận tàu đã khởi hành theo kế hoạch và Cụm tác chiến tàu sân bay số 9 dự kiến tới khu vực Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) để thay USS George Washington.
Chuyến đi của Theodore Roosevelt diễn ra khá âm thầm. Những hình ảnh ghi lại tại San Diego không cho thấy thủy thủ đoàn đứng dọc boong, nghi thức thường xuất hiện khi một tàu sân bay bắt đầu đợt triển khai. Hải quân Mỹ hiện cũng chưa cho biết khi nào tàu sẽ tới Trung Đông hoặc thời điểm Theodore Roosevelt tiếp nhận nhiệm vụ từ George Washington.
Cụm tác chiến số 9 gồm Theodore Roosevelt, Không đoàn tàu sân bay 11, Hải đội khu trục 23, đơn vị tác chiến thông tin và tuần dương hạm USS Chosin. Theodore Roosevelt thuộc lớp Nimitz, sử dụng năng lượng hạt nhân và có khả năng mang hàng chục máy bay chiến đấu, cảnh báo sớm, tác chiến điện tử và trực thăng.
Hải quân Mỹ đang duy trì lực lượng tàu sân bay lớn ở Trung Đông kể từ khi xung đột với Iran bùng phát cuối tháng 2. Tính tới ngày 28/9, USS George Washington hoạt động trên biển Ả Rập cùng USS George H.W. Bush, trong khi nhóm đổ bộ USS Boxer cũng hiện diện trong khu vực. USNI News cho biết Theodore Roosevelt dự kiến thay George Washington, tàu được điều từ Nhật Bản sang Hạm đội 5 từ giữa tháng 8.
Việc duy trì nhịp triển khai này gây sức ép lớn lên tàu và thủy thủ. USS Abraham Lincoln vừa kết thúc hơn tám tháng hoạt động tại Trung Đông và tính tới ngày 28/9 đã xa căn cứ 311 ngày, khi đang trên đường trở về California qua khu vực Hawaii.
Hải quân Mỹ đã chuẩn bị cho một lịch trình dài tương tự với Theodore Roosevelt. Thượng thủy sư John Perryman, đại diện cho toàn bộ hạ sĩ quan trong Hải quân Mỹ, hồi tháng 8 cho biết gia đình thủy thủ được thông báo đợt triển khai có thể kéo dài hơn bảy tháng, còn chỉ huy tàu yêu cầu họ chuẩn bị cho khoảng tám tháng.
Ukraine nhận thêm NASAMS và tên lửa phòng không
Ukraine vừa nhận thêm một tổ hợp NASAMS cùng một gói tên lửa từ Mỹ và Na Uy, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết ngày 29/9. Ông đồng thời cảm ơn Pháp và Đức vì đã cung cấp thêm tên lửa phòng không trong những ngày gần đây, nhưng không công bố số lượng hoặc chủng loại cụ thể.
NASAMS do Kongsberg của Na Uy và Raytheon của Mỹ phát triển. Hệ thống kết nối radar, trung tâm điều khiển hỏa lực và nhiều bệ phóng phân tán, mỗi bệ thường mang sáu tên lửa. Vũ khí quan trọng nhất là họ AIM-120 AMRAAM, vốn được phát triển cho tiêm kích nhưng có thể sử dụng từ mặt đất để đánh máy bay, tên lửa hành trình và UAV. Na Uy cho biết nước này đã nhiều lần cung cấp cả NASAMS lẫn số lượng lớn tên lửa đánh chặn cho Ukraine kể từ năm 2022.
Nguồn cung AMRAAM cũng đang được Mỹ mở rộng mạnh. RTX ngày 28/9 thông báo Raytheon được trao hợp đồng nhiều năm trị giá tối đa 20,7 tỉ USD. Hợp đồng kéo dài năm năm, kèm hai năm tùy chọn, nhằm đưa sản lượng AMRAAM lên mức kỉ lục. Một thỏa thuận trước đó giữa Raytheon và chính phủ Mỹ đặt mục tiêu sản xuất ít nhất 1.900 quả mỗi năm.
Tuy nhiên, số tên lửa này không dành riêng cho Ukraine hay NASAMS. AMRAAM còn là vũ khí không đối không chủ lực của Không quân và Hải quân Mỹ, đồng thời được hàng chục đồng minh sử dụng. Reuters cho biết nhu cầu tăng mạnh trong bối cảnh kho đạn Mỹ chịu sức ép từ chiến sự ở Trung Đông và viện trợ quân sự cho Ukraine.
Đối với Kyiv, vấn đề không chỉ là có thêm tên lửa mà còn phải lựa chọn mục tiêu phù hợp. NASAMS đặc biệt có giá trị trước tên lửa hành trình, máy bay và những UAV nhanh hơn, trong khi dùng AMRAAM với số lượng lớn để bắn các UAV giá thấp sẽ nhanh chóng tiêu hao kho đạn.
Sự xuất hiện ngày càng nhiều của UAV phản lực Nga càng khiến nhu cầu này tăng. Vì vậy, Ukraine đang song song tìm kiếm những lớp đánh chặn rẻ hơn, trong khi giữ NASAMS và các tên lửa phòng không đắt tiền cho những mục tiêu khó hoặc nguy hiểm hơn.
