Nhóm ‘Con ghét bố mẹ’ dậy sóng mạng xã hội: Bố mẹ phải làm gì?
Bắt đầu từ những con số khiêm tốn vài nghìn thành viên, nhóm “Con ghét bố mẹ” đã nhanh chóng cán mốc 70.000 người và đã "bùng" lên con số kỉ lục... hơn 180.000 thành viên.
Bố mẹ "đấu khẩu" với con trên hội, nhóm - mạng xã hội dậy sóng
Mạng xã hội tại Việt Nam từng chứng kiến sự xuất hiện của hàng ngàn hội nhóm ảo với đủ mọi đề tài. Nhưng hiếm có hiện tượng nào kích hoạt làn sóng tranh luận dữ dội và lan truyền với tốc độ chóng mặt như hội nhóm mang tên "Con ghét bố mẹ".
Bắt đầu từ những con số khiêm tốn vài nghìn thành viên, nhóm này đã nhanh chóng cán mốc 70.000 người. Chỉ trong thời gian ngắn tiếp theo, đã bùng nổ lên con số hơn 180.000 thành viên. Sự gia tăng theo cấp số nhân không chỉ dừng lại ở con số đơn thuần, mà nó đã phơi trần một vết cắt sâu sắc về tâm lí, lối sống, mối quan hệ giữa các thế hệ trong xã hội hiện đại thời nay.
Theo các thông tin lan truyền và tìm hiểu trên không gian mạng, hội nhóm "Con ghét bố mẹ" do một tài khoản có tên Nguyễn Ly thành lập. Mục đích ban đầu được cho là tạo ra một "không gian kín" để những người trẻ có thể trút bỏ những uất hận, tổn thương bị dồn nén trong quá trình trưởng thành dưới mái nhà của mình.
Trong xã hội Đông Á nói chung và Việt Nam nói riêng, chữ "hiếu" cùng các chuẩn mực đạo đức gia đình truyền thống thường tạo ra một áp lực vô hình, khiến việc người con thể hiện sự bất bình hay phản đối cha mẹ, bị coi là cấm kỵ. Chính rào cản tâm lí này đã đẩy nhiều người trẻ đến việc tìm kiếm một "vùng an toàn" ảo. Ở nơi đó, họ có thể dùng tính năng ẩn danh để phơi bày những góc khuất mà không sợ bị phán xét hay trừng phạt.
.jpg)
Quan sát dòng chảy nội dung bên trong hội nhóm này, có thể thấy các bài viết tập trung chủ yếu vào 2 nhóm chủ đề chính:
Thứ nhất là hàng loạt câu chuyện được đăng tải chi tiết về việc bị cha mẹ áp đặt định hướng nghề nghiệp, kiểm soát riêng tư quá đà; so sánh với "con nhà người ta", hoặc gánh chịu những lời mắng chửi, xúc phạm đến nhân phẩm trong khoảng thời gian dài.
Thứ hai là những mâu thuẫn về lối sống, quan điểm tình yêu, xu hướng tính dục, cho đến cách quản lí tài chính cá nhân giữa Gen Z và thế hệ cha mẹ (Gen X, Baby Boomers) được phơi bày gay gắt. Nhiều bạn trẻ miêu tả cảm giác lạc lỏng, sống như một "người lạ" trong chính ngôi nhà của mình.
Điểm biến chuyển đáng chú ý nhất khiến lượng thành viên tăng vọt từ 70.000 lên 180.000, chính là sự tràn vào của các bậc phụ huynh. Tò mò, lo lắng và muốn "trinh sát" xem con mình có trong nhóm hay không, nhiều cha mẹ đã tham gia và tạo nên hai luồng đối đầu: Một bên là những người giật mình tự ngẫm để thay đổi; bên còn lại là những lời chỉ trích, lên án gay gắt hành vi "bất hiếu", "được nuôi ăn học rồi quay lại chửi cha mẹ" của giới trẻ.
Hiện tượng này hoàn toàn không cô lập trên Facebook. Sự bùng nổ của nhóm nhanh chóng lan tỏa sang Threads, nền tảng mạng xã hội dạng văn bản đang cực kì phổ biến trong giới trẻ. Thuật toán của Threads ưu tiên phân phối các chủ đề thảo luận mở, biến nơi đây thành một "diễn đàn mở" thứ hai với vô số chuỗi bài viết (threads) phân tích về "Toxic Parenting" (Cha mẹ độc hại).
Trên TikTok, vô số video ngắn tổng hợp nội dung drama từ nhóm Facebook này cũng thu hút hàng triệu lượt xem, kéo theo hàng ngàn bình luận tranh cãi nảy lửa.
Sự bùng nổ của nhóm "Con ghét bố mẹ" là một hồi chuông cảnh báo rõ ràng về sức khỏe tinh thần của người trẻ và mối quan hệ gia đình trong thời đại số. Thay vì vội vã cấm đoán hay gán nhãn "bất hiếu", điều các gia đình cần làm lúc này là học cách lắng nghe tích cực, hạ thấp sự áp đặt và mở ra những cuộc trò chuyện chân thành để thấu hiểu lẫn nhau trước khi quá muộn.
Mạng xã hội "bùng nổ", nới rộng khoảng cách giữa các thế hệ
UNICEF từng ước tính khoảng 8 - 29% trẻ vị thành niên Việt Nam mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần, tương đương ít nhất 3 triệu trẻ em cần hỗ trợ chuyên môn. Trong đó, áp lực học tập và kì vọng đè nặng từ cha mẹ được xác định là hai nguyên nhân cốt lõi.
Trao đổi với Một Thế Giới về vấn đề này, ThS. Nguyễn Hồng Nhung (giảng viên môn tâm lí học tại Hà Nội) cho rằng: Sự gia tăng đột biến về số lượng thành viên trong các hội nhóm có tên gọi gây sốc như "Con ghét bố mẹ", "Tẩy chay phụ huynh độc hại" hay "Hội những người không may mắn có gia đình" trên các nền tảng mạng xã hội, đặc biệt là Facebook, đang trở thành một hiện tượng xã hội đáng báo động.
.jpeg)
Từ một vài nhóm nhỏ lẻ ban đầu mang tính chất tự phát, hiện nay có những cộng đồng đã thu hút hàng chục, thậm chí hàng trăm ngàn thành viên tham gia. Phần lớn những người hiện diện trong các không gian này thuộc lứa tuổi Gen Z và Gen Alpha, những người đang ở độ tuổi hình thành nhân cách và nhạy cảm nhất về mặt tâm lí.
Đằng sau những tiêu đề mang sắc thái tiêu cực hay thậm chí có phần gay gắt đó không đơn thuần là sự bồng bột của tuổi mới lớn, mà là hàng ngàn tiếng kêu cứu thầm lặng, những trăn trở xâu xé và sự rạn nứt trầm trọng trong mối quan hệ giữa các thế hệ dưới một mái nhà. Hiện tượng này đóng vai trò như một tấm gương phản chiếu sắc nét những hệ lụy tâm lí và xã hội chưa từng có trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin.
Sự phát triển vượt bậc của các nền tảng truyền thông xã hội cùng tính năng tương tác ẩn danh đã tạo ra một "vùng đệm" cho phép giới trẻ tự do giải tỏa những dồn nén cảm xúc mà chúng khó có thể cất lời ở đời thực.
Tại những cộng đồng này, sự đồng cảm và chấp nhận được thiết lập một cách nhanh chóng. Khi một thành viên chia sẻ trải nghiệm bị so sánh với "con nhà người ta", bị kiểm soát không gian riêng tư hay chịu đựng tổn thương từ bạo lực ngôn từ, hàng trăm bình luận an ủi và đồng điệu ngay lập tức xuất hiện. Cảm giác được thấu hiểu và nhận ra "mình không cô đơn" mang lại sự xoa dịu tức thì cho những tâm hồn đang chịu tổn thương.
Tuy nhiên, theo ThS Nguyễn Hồng Nhung, sự bùng nổ của công nghệ thông tin tạo ra một bước tiến vượt bậc về đời sống vật chất, nhưng đồng thời cũng nới rộng khoảng cách giữa các thế hệ. Sự khác biệt này không còn chỉ dừng lại ở khoảng cách tuổi tác thông thường, mà đã tiến triển thành sự đứt gãy về tư duy, hệ giá trị và cách thức tiếp nhận thế giới.
Cách gì để các con và bố mẹ cùng lắng nghe, thấu hiểu nhau?
Để nhìn nhận hiện tượng này một cách công bằng, ThS Nguyễn Hồng Nhung cho rằng: "Chúng ta không thể đơn thuần đổ lỗi cho sự nổi loạn, bồng bột của giới trẻ hay gán nhãn nghiêm khắc quá mức cho các bậc phụ huynh. Sự bùng nổ của các hội nhóm tiêu cực là hậu quả tích tụ từ những hổng kiến thức kéo dài về kĩ năng làm cha mẹ; cũng như sự thiếu hụt hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần học đường".
Về phía các bậc phụ huynh, nhiều người dùng danh nghĩa "tình yêu thương" để biện minh cho hành vi kiểm soát quá đà, bạo lực ngôn từ hoặc sự vô cảm trước những áp lực tâm lí mà con cái phải đối mặt. Họ chưa từng được đào tạo bài bản về kĩ năng làm cha mẹ trong một thế giới thay đổi quá nhanh. Dẫn đến việc thiếu khả năng lắng nghe chủ động. Và, phản ứng phản cảm trước những thay đổi tâm lí của con.
Về phía con cái, sự thiếu hụt kĩ năng quản lí cảm xúc tiêu cực và khả năng giải quyết xung đột khiến nhiều bạn trẻ lựa chọn con đường trốn chạy. Thay vì tìm kiếm sự trợ giúp từ các chuyên gia hoặc kiên trì thiết lập ranh giới giao tiếp với cha mẹ. Họ chọn giải pháp trút bỏ uất hận lên không gian mạng để tìm kiếm sự xoa dịu ngắn hạn.
Theo vị chuyên gia tâm lí này, để ngăn những vùng tối núp bóng sau các hội nhóm ảo lôi kéo giới trẻ, cần mở rộng các chương trình giáo dục phụ huynh không chỉ về kĩ năng nuôi dạy con, mà còn về cách hiểu văn hóa mạng của trẻ. Cha mẹ cần học cách lắng nghe phản hồi mà không coi đó là sự xúc phạm hay chống đối.
Bên cạnh đó, nhà trường và các tổ chức xã hội cần giữ vai trò cầu nối, tổ chức các buổi tọa đàm, Workshop thế hệ để cha mẹ và con cái có thể ngồi lại. Ở đó, công nghệ được sử dụng như một công cụ hỗ trợ bày tỏ (ví dụ: các ứng dụng khảo sát ý kiến ẩn danh trong gia đình) để gỡ bỏ sự ngượng ngùng ban đầu.
