Meta mở mã nguồn Muse Gadgets, đưa tác tử AI vào thế giới phần cứng nhờ cộng đồng

Động thái này có thể giúp Meta tận dụng cộng đồng làm lực lượng thử nghiệm sản phẩm, mở rộng hệ sinh thái AI với chi phí thấp hơn. Song khi AI được trao khả năng thực hiện hành động trên thiết bị thật, những vấn đề về bảo mật, quyền kiểm soát và độ tin cậy cũng trở nên cấp thiết.

Ngày 2/10, Meta công bố Muse Gadgets, dự án mã nguồn mở cho phép các nhà phát triển và người đam mê công nghệ tự chế tạo thiết bị phần cứng kết nối với tác tử AI cá nhân Muse. Thay vì chờ Meta sản xuất từng thiết bị, người dùng có thể tận dụng các bo mạch điện tử phổ biến, máy tính mini và linh kiện sẵn có để tạo ra những sản phẩm theo nhu cầu riêng.

Theo trang dự án chính thức, Meta cung cấp ESP32 Device SDK và Linux Device SDK, cho phép biến các bo mạch ESP32 hoặc máy tính Linux như Raspberry Pi thành thiết bị kết nối với Muse. SDK là bộ công cụ phát triển phần mềm.

Nhà phát triển có thể kết nối Muse với màn hình, nút bấm, micro, loa, cảm biến và các bộ phận thực hiện hành động như công tắc điện tử.

Những ý tưởng Meta giới thiệu gồm màn hình mực điện tử hiển thị lịch trình, thiết bị có màn hình cảm ứng để trò chuyện với AI và một thiết bị cắm vào cổng HDMI để đưa nội dung do Muse xử lý lên TV. Dự án cũng hướng dẫn sử dụng máy tính Raspberry Pi để kết nối Muse với hệ thống nhà thông minh Home Assistant.

Theo trang TechCrunch, Muse Gadgets phù hợp với chiến lược rộng hơn của Meta nhằm biến Muse thành nền tảng AI có thể thực hiện nhiều công việc, thay vì chỉ là chatbot hay tác tử AI độc lập. Tuy nhiên, dự án hiện hướng nhiều đến cộng đồng thích lập trình và chế tạo phần cứng, chưa phải hệ sinh thái IoT đại chúng đã hoàn thiện.

Muse từ trợ lý AI đến điều khiển thiết bị

Sự khác biệt giữa chatbot và tác tử AI nằm ở khả năng thực hiện công việc. Chatbot chủ yếu trả lời câu hỏi, tạo nội dung hoặc đưa ra hướng dẫn. Tác tử AI có thể tiếp nhận một mục tiêu, lập kế hoạch, sử dụng các công cụ được cấp quyền và thực hiện nhiều bước để hoàn thành nhiệm vụ.

Muse được Meta giới thiệu ngày 8/9, hướng đến vai trò trợ lý cá nhân có thể xử lý những công việc như đặt lịch, điền biểu mẫu, mua sắm và tương tác với các dịch vụ trực tuyến. Muse Gadgets mở rộng cách tiếp cận này sang phần cứng.

Hãy hình dung một màn hình nhỏ đặt trên bàn làm việc có thể hiển thị lịch trình, nhắc nhở và danh sách mua sắm được Muse tổng hợp. Trong nhà, người dùng có thể yêu cầu tác tử AI bật đèn, điều khiển TV hoặc thực hiện những thao tác trên thiết bị tương thích. Với cảm biến môi trường, hệ thống có thể thu thập dữ liệu về nhiệt độ, độ ẩm rồi nhờ AI diễn giải và đề xuất hành động.

Đây là những ứng dụng có thể phát triển từ nền tảng, không đồng nghĩa tất cả đã được Meta xây dựng sẵn. Khả năng thực tế còn phụ thuộc vào phần cứng, phần mềm tích hợp, quyền truy cập và độ tin cậy của mô hình AI.

Điểm đáng chú ý là người dùng không nhất thiết phải mở từng ứng dụng hoặc nhớ những quy tắc điều khiển phức tạp. Họ có thể diễn đạt yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, còn tác tử AI chuyển yêu cầu thành những thao tác tương ứng.

Cách tiếp cận này có thể mở ra cách sử dụng mới cho IoT (Internet vạn vật). Thay vì phải cài đặt sẵn từng quy tắc cho thiết bị, người dùng có thể nói điều mình muốn, còn tác tử AI sẽ dựa vào thông tin có được để hiểu yêu cầu và thực hiện thao tác phù hợp.

Tuy nhiên, AI hiểu được yêu cầu không đồng nghĩa với việc nó luôn chọn đúng hành động. Một tác tử AI có thể diễn giải sai dữ liệu, hiểu nhầm ý định người dùng hoặc thực hiện lệnh không phù hợp. Với các thiết bị quan trọng, hệ thống vẫn cần giới hạn quyền, quy tắc an toàn và cơ chế xác nhận của con người.

Vì vậy, Muse Gadgets hiện mới là bước thử nghiệm đưa tác tử AI vào các thiết bị phần cứng, chưa phải bằng chứng cho thấy công nghệ này đã được ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực IoT (Intenet vạn vật).

Meta mở rộng hệ sinh thái bằng sức sáng tạo của cộng đồng

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Muse Gadgets là cách Meta phân chia công việc phát triển. Thay vì tự thiết kế, sản xuất và kiểm tra mọi thiết bị, công ty mẹ Facebook mở công cụ phần mềm để cộng đồng tự tìm ra những cách sử dụng mới.

Mã nguồn SDK và firmware của dự án được phát hành theo giấy phép Apache 2.0, cho phép nhà phát triển sử dụng và sửa đổi theo các điều kiện của giấy phép. Meta cũng lập cộng đồng Discord để người dùng chia sẻ dự án, trao đổi kinh nghiệm và đóng góp cải tiến.

Mô hình này có thể mang lại lợi ích đáng kể cho Meta. Các nhà phát triển độc lập có thể thử nghiệm hàng loạt loại màn hình, cảm biến, bo mạch và hệ thống tự động hóa mà đội ngũ nội bộ không thể ưu tiên thực hiện cùng lúc. Những ý tưởng hữu ích có thể xuất hiện từ cộng đồng trước khi Meta quyết định đầu tư phát triển thành sản phẩm chính thức.

Đây là hình thức phát triển sản phẩm phân tán, có nét tương đồng với crowdsourcing, tức huy động đóng góp từ cộng đồng. Song chưa có bằng chứng công khai cho thấy Meta công bố dự án với mục tiêu thay thế ngân sách nghiên cứu và phát triển bằng lao động miễn phí. Các nhà phát triển cũng nhận được lợi ích từ việc tiếp cận công cụ, học hỏi kỹ thuật và xây dựng sản phẩm của riêng mình.

Lợi ích chiến lược lớn hơn nằm ở hiệu ứng mạng lưới. Khi có nhiều thiết bị hữu ích tương thích với Muse, nền tảng sẽ hấp dẫn hơn với người dùng. Ngược lại, lượng người dùng lớn hơn có thể khuyến khích cộng đồng tiếp tục phát triển phần cứng và phần mềm cho Muse.

Meta còn giới thiệu Muse Home Link, sản phẩm do công ty tự phát triển để kết nối Muse với mạng Wi-Fi gia đình và các thiết bị tương thích. Nat Friedman, lãnh đạo sản phẩm tại Meta Superintelligence Labs, cho biết công ty đã sản xuất 5.000 Muse Home Link và dự kiến cung cấp miễn phí cho người đăng ký Muse tại Mỹ mỗi người một thiết bị cho đến khi hết hàng.

Meta Superintelligence Labs là bộ phận chuyên nghiên cứu và phát triển AI tiên tiến tại Meta, được Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg thành lập vào năm 2025 để tập trung nguồn lực của công ty vào mục tiêu phát triển siêu trí tuệ cá nhân và các mô hình thế hệ mới.

Muse Home Link có thể hỗ trợ các tác vụ như bật đèn, điều khiển TV hoặc gửi tài liệu đến máy in, tùy thuộc vào thiết lập của người dùng. Thiết bị dự kiến được giao trong tháng 10.

Sự kết hợp giữa bộ công cụ mã nguồn mở và một thiết bị tham chiếu do Meta xây dựng cho thấy hãng vừa muốn cộng đồng tự thử nghiệm, vừa muốn chứng minh khả năng kết nối AI với phần cứng trong thực tế.

Dù vậy, mã nguồn mở không đồng nghĩa toàn bộ nền tảng đều mở. Nhà phát triển vẫn cần mã thông báo để kết nối thiết bị với Muse, trong khi dịch vụ AI trung tâm nằm dưới sự kiểm soát của Meta. Điều khoản SDK cũng giới hạn một số hình thức sử dụng thương mại và phân phối, đồng thời nêu rõ công cụ được cung cấp theo nguyên trạng, không có cam kết hỗ trợ chính thức.

Nói cách khác, Meta mở rộng cánh cửa cho cộng đồng sáng tạo phần cứng nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ AI.

Tham vọng trở thành tầng điều phối giữa con người và thiết bị

Muse Gadgets có ý nghĩa lớn hơn một dự án dành cho người thích điện tử nếu đặt trong chiến lược AI của Meta.

Trong nhiều năm, Facebook, Instagram và WhatsApp giúp Meta kết nối con người, phân phối nội dung và tạo ra hoạt động thương mại. Với tác tử AI, Meta có cơ hội mở rộng vai trò sang một tầng khác: Giúp người dùng giao nhiệm vụ cho phần mềm và thiết bị thông qua ngôn ngữ tự nhiên.

Tại sự kiện Meta Connect ngày 24/9, Meta công bố kế hoạch đưa Muse lên kính thông minh AI trong những tháng tiếp theo, mở rộng khả năng tiếp cận tác tử AI từ smartphone và máy tính sang thiết bị đeo.

Theo Meta, người dùng sẽ có thể gọi tác tử AI và yêu cầu nó xử lý những gì đang nhìn thấy, chẳng hạn tìm hiểu một sản phẩm trên kệ hoặc đọc thông tin trên tờ thông báo. Mark Zuckerberg giới thiệu định hướng xây dựng tác tử AI cá nhân cùng một hệ sinh thái thiết bị cho phép người dùng tiếp cận chúng từ nhiều nơi.

Vishal Shah, Phó chủ tịch phụ trách sản phẩm AI của Meta, nhấn mạnh yêu cầu duy trì quyền kiểm soát của người dùng trong quá trình phát triển Muse. Theo ông, tham vọng của công ty không chỉ là tạo ra một trợ lý có khả năng trả lời thông minh mà còn là tác tử AI hiểu mục tiêu cá nhân và chủ động giúp người dùng hoàn thành công việc.

Nếu kết hợp với Muse Gadgets, hướng đi này có thể mở rộng từ ứng dụng và kính thông minh sang màn hình, cảm biến và những thiết bị do cộng đồng phát triển.

Trong viễn cảnh đó, AI trở thành lớp phần mềm trung gian giữa ý định của con người và hành động của máy móc. Người dùng không cần hiểu chi tiết cách từng thiết bị hoạt động mà chỉ cần đưa ra yêu cầu, trong khi tác tử AI tìm cách thực hiện thông qua những công cụ được cấp quyền.

Có thể gọi đây là tham vọng xây dựng một “tầng nhận thức” cho các dịch vụ và thiết bị, nhưng thuật ngữ này cần được hiểu theo nghĩa kỹ thuật, không phải AI có ý thức như con người. Đó là lớp phần mềm có khả năng diễn giải ngữ cảnh, xử lý yêu cầu và điều phối hành động.

Tuy nhiên, Meta chưa thể bảo đảm Muse hoạt động với mọi nền tảng và thiết bị. Một số dịch vụ có thể hạn chế hoặc chặn quyền truy cập của tác tử AI. Khả năng mở rộng Muse sẽ phụ thuộc vào việc Meta phát triển các kết nối tương thích, thuyết phục đối tác hợp tác và thu hút cộng đồng nhà phát triển cũng như người dùng.

Rủi ro bảo mật khi AI bước vào thế giới vật lý

Việc kết nối AI với phần cứng khiến các vấn đề an ninh trở nên cấp thiết hơn. Một câu trả lời sai của chatbot AI có thể gây hiểu nhầm, nhưng một lệnh sai gửi đến thiết bị có thể dẫn đến hậu quả ngoài đời thực.

Các thiết bị tự chế có thể sử dụng thư viện phần mềm chưa được kiểm tra đầy đủ, firmware lỗi thời hoặc cấu hình mạng thiếu an toàn. Nếu chiếm quyền kiểm soát thiết bị, kẻ tấn công có thể tìm cách xâm nhập mạng nội bộ hoặc lợi dụng những quyền mà tác tử AI được cấp.

Mã thông báo kết nối cũng là một điểm cần bảo vệ. Nếu nhà phát triển vô tình đưa thông tin xác thực lên kho mã nguồn công khai hoặc lưu trữ không an toàn, người khác có thể tìm cách lạm dụng quyền truy cập.

Một nguy cơ khác là prompt injection, kỹ thuật trong đó nội dung độc hại được cài vào trang web, tài liệu hoặc dữ liệu đầu vào nhằm khiến AI thực hiện chỉ dẫn trái với mục tiêu ban đầu. Rủi ro tăng lên nếu tác tử AI vừa đọc thông tin không đáng tin cậy vừa có quyền điều khiển thiết bị.

Những lo ngại này không hoàn toàn mang tính giả định. Ngày 8/9, Tarek Sheasha, Phó chủ tịch phụ trách kỹ thuật tại Meta Superintelligence Labs, cùng các cộng sự công bố bài viết giải thích cách xây dựng cơ chế an toàn cho Muse.

Meta cho biết tác tử AI hoạt động trong môi trường máy tính đám mây được cô lập, còn các tương tác với hệ thống bên ngoài đi qua lớp kiểm soát độc lập mang tên Sentinel.

Tarek Sheasha thừa nhận tác tử AI vẫn có thể mắc lỗi hoặc bị tấn công thông qua dữ liệu mà nó đọc. Theo Meta, các cơ chế cô lập và kiểm soát được thiết kế để giảm khả năng xảy ra sự cố cũng như hạn chế thiệt hại khi tác tử AI hoạt động sai. Công ty đồng thời mở chương trình thưởng tìm lỗi bảo mật với mức thưởng tối đa 300.000 USD cho những phát hiện hợp lệ.

Tuy nhiên, các sự cố được báo chí công nghệ ghi nhận sau đó cho thấy thách thức không dễ giải quyết. Ngày 21/9, tờ Ars Technica đưa tin nhà nghiên cứu bảo mật Patrick Wardle phát hiện một thiết lập ẩn trong ứng dụng Muse dành cho macOS, cho phép xác định máy chủ tiếp nhận dữ liệu giọng nói. Lỗ hổng cho phép kẻ tấn công đã chạy được mã trên máy Mac thay đổi thiết lập của Muse, từ đó chuyển dữ liệu giọng nói và nội dung người dùng đọc cho tác tử này đến máy chủ do chúng kiểm soát. Meta phát hành bản vá sau khi lỗ hổng được công bố.

Rủi ro không chỉ nằm ở việc dữ liệu có thể bị lộ, mà là Muse tự thực hiện hành động với thông tin mà người dùng cung cấp. Theo trang The Verge, YouTuber Matt Robb cho biết Muse đã chia sẻ địa chỉ nhà của anh với một người hỏi mua hàng trên Facebook Marketplace. Người mua sau đó xuất hiện tại nơi ở của Matt Robb khi anh không có mặt.

Matt Robb nói từng chọn Allow Always (Luôn cho phép) nhưng không hiểu rằng thiết lập này có thể cho phép Muse tự xử lý việc trao đổi thông tin mà anh nghĩ vẫn cần được xác nhận. Sự việc cho thấy một thiết lập cấp quyền khó hiểu cũng có thể dẫn đến hậu quả ngoài dự kiến, ngay cả khi người dùng chủ động sử dụng tác tử AI.

Muse còn gặp trở ngại khi thực hiện nhiệm vụ mua sắm trực tuyến. Ngày 20/9, Amazon chặn Muse truy cập nền tảng để mua hàng thay người dùng. Amazon cho rằng các tác tử AI bên thứ ba cần minh bạch về hoạt động của mình và tôn trọng quyết định từ nhà cung cấp dịch vụ. Công ty cũng nêu lo ngại về cách Muse tương tác với tài khoản khách hàng và xử lý thông tin đăng nhập.

Với thiết bị IoT, không thể chỉ dựa vào AI để bảo đảm an toàn. Các hệ thống cần giới hạn những gì AI được phép truy cập và thực hiện, đồng thời yêu cầu người dùng xác nhận trước những thao tác nhạy cảm, bảo vệ thông tin đăng nhập và tách riêng quyền đề xuất của AI với quyền thực sự thực hiện lệnh.

Meta cũng cảnh báo người dùng tự chịu trách nhiệm về an toàn của các thiết bị Muse Gadgets do mình chế tạo. Nhiều linh kiện và thiết bị được giới thiệu trên trang Muse do các công ty khác sản xuất, Meta không bảo đảm hay xác nhận chất lượng của chúng. Việc tự lắp ráp và thử nghiệm có thể làm hỏng thiết bị hoặc mất bảo hành.

Sơn Vân