Vụ 1,2 triệu viên sủi giả tại Hà Nội: Nguy cơ ung thư máu kinh hoàng
Hồ Quang (thực hiện)•07/10/2026 07:07
Từ vụ 1,2 triệu viên sủi giả tại Hà Nội chứa chất bảo quản vượt ngưỡng 33 lần, TS.BS Lưu Ngân Tâm cảnh báo nguy cơ ung thư máu và hủy hoại gan thận kinh hoàng.
Không dừng lại ở một vụ án thương mại, vụ việc hơn 1,2 triệu viên sủi giả có chứa hàm lượng chất bảo quản Natri Benzoat vượt ngưỡng an toàn tới 33 lần vừa bị Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an Hà Nội) phanh phui đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sức khỏe cộng đồng. Điều gì sẽ xảy ra khi thứ nước sủi lấp lánh mà chúng ta uống mỗi ngày thực chất lại là "tác nhân" âm thầm kích hoạt stress oxy hóa, hủy hoại tế bào gan thận, đánh sập hệ miễn dịch, và thậm chí đe dọa trực tiếp đến khả năng sinh sản của cả hai giới? Đặc biệt, sự pha trộn bẩn, thủ công giữa Natri Benzoat và Vitamin C có thể tạo thành Benzen – dung môi cực độc gây ung thư máu ác tính.
Phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với TS.BS Lưu Ngân Tâm -Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Chợ Rẫy để bóc trần sự thật kinh hoàng phía sau những viên sủi tử thần này!
Thoái hóa thần kinh, tiểu đường, ung thư và các bệnh lí về tim mạch tấn công
- Thưa bác sĩ, thông tin viên sủi chứa hàm lượng chất bảo quản Natri Benzoat vượt mức quy định từ 20 đến 33 lần đang khiến người tiêu dùng cực kì hoang mang. Dưới góc độ độc chất học, việc dung nạp một lượng lớn hóa chất này liên tục qua đường uống sẽ gây ra những hậu quả cấp tính và mãn tính như thế nào đối với cơ thể người?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Chất bảo quản Natri Benzoat, hay còn gọi là Sodium Benzoate, vốn là một phụ gia được phép sử dụng trong thực phẩm và mĩ phẩm theo thông tư quy định của Nhà nước, nhưng bắt buộc phải nằm trong ngưỡng an toàn nghiêm ngặt là không quá 0,2%. Khi doanh nghiệp cố tình đẩy hàm lượng này lên tới 4,18% đến 6,78%, tức là vượt ngưỡng từ 20 đến 33 lần, họ đã biến một chất bảo quản thông thường thành một thứ độc chất nguy hiểm đối với sức khỏe con người.
Khi một lượng lớn chất bảo quản này đi vào cơ thể một cách liên tục, các cơ quan có chức năng thải độc và bài tiết như gan và thận sẽ phải hoạt động quá tải và chịu tổn thương nặng nề. Về mặt sinh hóa, lượng lớn Natri Benzoat tích tụ sẽ làm tăng các enzyme gan trong huyết thanh bao gồm AST, ALP và ALT, đồng thời làm tăng nồng độ các chất thải như urea, creatinine, cholesterol, phospholipid, trong khi lại làm sụt giảm nghiêm trọng tổng lượng protein và albumin cần thiết để duy trì sự sống.
Hệ quả lâu dài và đáng sợ nhất khi cơ thể dung nạp vượt ngưỡng an toàn nhiều lần chính là sự tích tụ lâu ngày ở các mô, tạo ra nguy cơ ung thư cực kì cao. Khi nồng độ hóa chất vượt quá khả năng tự đào thải, cơ thể sẽ phản ứng bằng các tổn thương mô học phụ thuộc vào liều lượng, dẫn đến tình trạng hoại tử tế bào gan, teo cầu thận và tổn thương các ống thận, khiến chức năng lọc máu và thải độc của cơ thể bị suy sụp hoàn toàn.
“
Khi một lượng lớn chất bảo quản này đi vào cơ thể một cách liên tục, các cơ quan có chức năng thải độc và bài tiết như gan và thận sẽ phải hoạt động quá tải và chịu tổn thương nặng nề. Về mặt sinh hóa, lượng lớn Natri Benzoat tích tụ sẽ làm tăng các enzyme gan trong huyết thanh bao gồm AST, ALP và ALT, đồng thời làm tăng nồng độ các chất thải như urea, creatinine, cholesterol, phospholipid, trong khi lại làm sụt giảm nghiêm trọng tổng lượng protein và albumin cần thiết để duy trì sự sống.
TS.BS Lưu Ngân Tâm
- Có một cảnh báo y khoa rất đáng chú ý rằng Natri Benzoat khi kết hợp với Vitamin C có thể tạo thành Benzen, một chất gây ung thư cực kỳ nguy hiểm. Trong khi đó, sản phẩm viên sủi bị thu giữ lại chính là sự pha trộn giữa hai chất này. Bác sĩ đánh giá như thế nào về nguy cơ chuyển hóa độc hại này trong điều kiện thực tế?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Cảnh báo về việc Natri Benzoat phản ứng với Vitamin C để chuyển hóa thành Benzen là hoàn toàn có cơ sở khoa học và đã được chứng minh trong các nghiên cứu độc chất học. Benzen là một dung môi hữu cơ cực độc, có khả năng gây đột biến gen, hủy hoại tế bào và là tác nhân trực tiếp gây ra các bệnh lí ung thư máu ác tính. Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rằng phản ứng hóa học này không tự động diễn ra một cách dễ dàng mà nó đòi hỏi những điều kiện môi trường cụ thể như độ pH của dung dịch, nhiệt độ môi trường, điều kiện bảo quản cũng như sự tiếp xúc với ánh sáng và quá trình oxy hóa.
Mặc dù phản ứng cần có điều kiện, nhưng khi nhìn vào thực tế cơ sở sản xuất vừa bị triệt phá, chúng ta không thể không lo ngại. Đó hoàn toàn không phải là một nhà máy dược phẩm đạt chuẩn với máy móc hiện đại, mà chỉ là những khu xưởng tạm bợ như nhà kho, nơi công nhân thực hiện việc phối trộn thủ công trong các thùng nhựa gia dụng. Trong một môi trường sản xuất kém chất lượng và không đảm bảo vệ sinh như vậy, chúng ta hoàn toàn không kiểm soát được độ pH của sản phẩm, cũng không biết được mức độ bị khử oxy của hóa chất khi tiếp xúc với không khí bên ngoài nguy hiểm đến mức nào.
Chính sự hỗn loạn trong quy trình chế biến bẩn này đã vô tình tạo ra môi trường lí tưởng để phản ứng biến tính diễn ra. Khi người dân uống viên sủi này vào, chất độc Benzen có thể đã hình thành sẵn trong li nước hoặc tiếp tục phản ứng trong môi trường cam của dạ dày, trực tiếp gây tổn thương DNA trong tế bào lympho của người, làm giảm tốc độ phân bào, gây đứt gãy nhiễm sắc thể và hình thành các nhân vi thể độc hại.
- Bên cạnh nguy cơ ung thư, việc sử dụng các sản phẩm chứa hàm lượng Natri Benzoat cao như vậy sẽ kích hoạt những cơ chế tiêu cực nào sâu bên trong tế bào, thưa bác sĩ?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Khi cơ thể phải gánh chịu một lượng hóa chất bảo quản khổng lồ, nó sẽ kích hoạt một vòng luẩn quẩn cực kì nguy hiểm giữa stress oxy hóa và phản ứng viêm hệ thống. Natri Benzoat liều cao hoạt động như một tác nhân phá hủy hệ thống phòng vệ tự nhiên của cơ thể bằng cách làm tăng quá trình peroxid hóa lipid, đồng thời ức chế mạnh mẽ các enzyme chống oxy hóa quan trọng như SOD, catalase và glutathione. Khi hàng rào bảo vệ này bị sụp đổ, các gốc tự do sẽ được phóng thích ồ ạt, kích hoạt các gen tiền viêm và giải phóng hàng loạt cytokine có hại như TNF-α, IL-1 và IL-6.
Sự bùng nổ của các chất gây viêm này không chỉ làm tăng các chỉ số viêm trong máu mà còn gây tổn thương mô ở hồng cầu và các cơ quan nội tạng. Đây chính là nguồn cơn thúc đẩy quá trình lão hóa tế bào diễn ra với tốc độ chóng mặt và là nền tảng khởi phát cho hàng loạt bệnh lí mạn tính nguy hiểm như bệnh thoái hóa thần kinh, tiểu đường, ung thư và các bệnh lí về tim mạch.
Chưa dừng lại ở đó, hệ miễn dịch của người dùng cũng sẽ bị đánh sập từ bên trong. Liều cao của chất bảo quản này sẽ làm suy giảm nghiêm trọng hoạt tính chức năng của các tế bào lympho B và lympho T, cản trở chu kỳ phát triển tự nhiên của tế bào và làm thay đổi nồng độ cytokine bình thường, khiến cơ thể mất đi khả năng tự đề kháng trước các tác nhân nhiễm trùng bên ngoài.
Ảnh: Công an cung cấp
“
Hệ quả lâu dài và đáng sợ nhất khi cơ thể dung nạp vượt ngưỡng an toàn nhiều lần chính là sự tích tụ lâu ngày ở các mô, tạo ra nguy cơ ung thư cực kì cao. Khi nồng độ hóa chất vượt quá khả năng tự đào thải, cơ thể sẽ phản ứng bằng các tổn thương mô học phụ thuộc vào liều lượng, dẫn đến tình trạng hoại tử tế bào gan, teo cầu thận và tổn thương các ống thận, khiến chức năng lọc máu và thải độc của cơ thể bị suy sụp hoàn toàn.
TS.BS Lưu Ngân Tâm
Phụ nữ mang thai có thể bị quái thai, nam giới suy giảm tinh trùng, yếu sinh lí
- Nhóm đối tượng nhạy cảm như phụ nữ mang thai và thai nhi sẽ phải đối mặt với những hiểm họa gì nếu vô tình uống phải loại viên sủi giả mạo nhiễm độc này?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Đối với phụ nữ mang thai, mối nguy hiểm từ loại viên sủi nhiễm độc này tăng lên gấp đôi vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến cả tính mạng của người mẹ lẫn sự phát triển của bào thai.
Cụ thể, việc phơi nhiễm với chất bảo quản vượt ngưỡng sẽ gây ra hàng loạt dị tật nghiêm trọng ở ấu trùng và thai nhi, bao gồm xuất huyết dưới da, dị tật vùng sọ mặt, dị tật ở các chi, biến dạng cột sống, tổn thương ống thần kinh và gây ra các khiếm khuyết nghiêm trọng trong quá trình phát triển mắt. Bên cạnh đó, hóa chất này còn làm sụt giảm nghiêm trọng trọng lượng của bào thai, khiến thai nhi kém phát triển và làm gia tăng tỷ lệ tử vong chu sinh một cách đáng báo động.
Chính vì những bằng chứng khoa học rõ ràng về khả năng gây đột biến gen và quái thai này, y học luôn đưa ra khuyến cáo nghiêm ngặt rằng việc sử dụng các sản phẩm chứa Natri Benzoat phải được hạn chế tối đa, và tuyệt đối không được sử dụng ở nồng độ cao đối với phụ nữ đang trong thai kì để bảo vệ sự an toàn cho thế hệ tương lai.
- Đối với nam giới và hệ thống nội tiết nói chung, việc tích tụ hàm lượng chất bảo quản này lâu ngày sẽ gây ra những xáo trộn cụ thể nào, thưa bác sĩ?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Hệ sinh sản của nam giới và hệ nội tiết toàn thân là những cơ quan vô cùng nhạy cảm với các hóa chất ngoại lai, đặc biệt là các chất bảo quản liều cao. Khi cơ thể dung nạp liên tục lượng Natri Benzoat vượt ngưỡng, nó sẽ tấn công trực tiếp vào cơ quan sinh sản và gây ra những rối loạn chức năng nghiêm trọng tại tinh hoàn. Các khảo sát y học đã chỉ ra rằng chất bảo quản này có khả năng làm sụt giảm đáng kể số lượng tinh trùng, thậm chí mức độ suy giảm có thể lên tới 50% so với người bình thường, đồng thời làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng và khả năng vận động của tinh trùng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của phái mạnh.
Về mặt nội tiết, sự hiện diện của độc chất này làm đảo lộn hoàn toàn sự cân bằng hóc-môn trong cơ thể. Nó gây ra sự suy giảm nghiêm trọng nồng độ của các hóc-môn hướng sinh dục quan trọng như FSH, LH và testosterone, từ đó làm suy giảm chức năng sinh lý và làm thay đổi nồng độ các hóc-môn sinh dục nam.
Không chỉ dừng lại ở hệ sinh sản, hệ thống tuyến giáp vốn giữ vai trò điều hòa toàn bộ quá trình chuyển hóa của cơ thể cũng bị tổn thương nghiêm trọng. Natri Benzoat liều cao làm suy giảm nồng độ các hóc-môn tuyến giáp chính bao gồm thyroxine và triiodothyronine, đồng thời làm thay đổi nồng độ thyrotropin, dẫn đến nguy cơ suy giáp và các rối loạn chuyển hóa toàn thân khác.
- Hiện nay nhiều phụ huynh có thói quen mua viên sủi cho con em mình uống để tăng cường sức đề kháng. Bác sĩ có thể cho biết tác hại của chất bảo quản vượt ngưỡng này đối với trẻ em, đặc biệt là mối liên hệ với chứng tăng động giảm chú ý (ADHD)?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Đây là một thực trạng vô cùng đáng báo động khi nhiều bậc cha mẹ đang vô tình đầu độc con mình bằng các sản phẩm bổ sung kém chất lượng. Đối với trẻ em, hệ thống thần kinh và các cơ quan thải độc chưa phát triển hoàn thiện, khiến các em trở thành đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn trên các nhóm trẻ em ở độ tuổi 3 tuổi, 8 tuổi và 9 tuổi, cũng như ở lứa tuổi thanh thiếu niên, đã chỉ ra một mối liên hệ nhân quả rất rõ ràng giữa việc tiêu thụ các loại đồ uống có chứa chất bảo quản gốc benzoat với sự gia tăng đột biến của các triệu chứng tăng động và giảm chú ý. Điều này được minh chứng bằng việc khi trẻ ngừng sử dụng các sản phẩm này, các hành vi tăng động và kém tập trung lập tức thuyên giảm đáng kể.
Cơ chế tiềm ẩn đằng sau hiện tượng này đã được làm sáng tỏ qua các nghiên cứu thực nghiệm trên não bộ. Natri Benzoat khi đi vào cơ thể trẻ với hàm lượng cao sẽ làm suy yếu hệ thống phòng vệ chống oxy hóa của não, làm bùng phát các thông số viêm thần kinh và gây ảnh hưởng tiêu cực đến trục HPA vốn là trục điều hòa căng thẳng của cơ thể.
Đáng nguy hại hơn, hóa chất này có thể làm giảm thể tích của các vùng tiểu não và vỏ não — đây chính là những vùng cấu trúc não bộ then chốt có liên quan trực tiếp đến cơ chế bệnh sinh của hội chứng ADHD. Do đó, dưới góc độ y khoa, chúng tôi khuyến cáo mạnh mẽ rằng tất cả các bệnh nhân nhi đã được chẩn đoán hoặc có nguy cơ mắc chứng tăng động giảm chú ý phải tuyệt đối tránh xa tất cả các sản phẩm giàu chất bảo quản benzoat.
Công an đã khởi tố ông Nguyễn Thế Vinh - Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Dược - Mỹ phẩm Vintechpharm về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm. Ảnh: Công an cung cấp
Đẩy người dùng vào tình trạng suy kiệt dinh dưỡng tế bào một cách âm thầm
- Một điều trớ trêu là sản phẩm này hoàn toàn không có các vitamin thiết yếu như quảng cáo mà chỉ có chất bảo quản và hương liệu. Việc người tiêu dùng, đặc biệt là người bệnh, sử dụng một sản phẩm "rỗng" về dinh dưỡng như vậy sẽ dẫn đến những hệ lụy gì cho sức khỏe?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Việc một sản phẩm được dán nhãn là thực phẩm bổ sung vi chất nhưng thực chất lại hoàn toàn trống rỗng, không chứa bất kì một loại vitamin thiết yếu nào như nhóm B hay D3, sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường về mặt dinh dưỡng và sức khỏe, chia làm hai nhóm đối tượng rõ rệt. Đối với nhóm đối tượng là những người bệnh thực sự, những người ăn uống kém kéo dài, người suy kiệt, ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc bệnh nhân bị mất vi chất do kém hấp thu, việc bổ sung vi chất là một chỉ định điều trị bắt buộc để duy trì chức năng sống của tế bào. Khi những bệnh nhân này mua phải sản phẩm giả mạo, họ sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt vi chất kéo dài mà không hề hay biết.
Sự thiếu hụt này ban đầu diễn ra ở mức độ tiền lâm sàng, tức là chưa có biểu hiện rõ rệt, nhưng nếu kéo dài sẽ gây rối loạn nghiêm trọng chức năng tế bào, suy giảm chuyển hóa của các enzyme và làm sụp đổ chức năng miễn dịch. Thiếu Vitamin B1 có thể dẫn đến tổn thương não hoặc phù nề, thiếu Vitamin C gây yếu thành mạch và chảy máu chân răng, thiếu Vitamin D3 gây suy loãng xương và suy yếu hệ phòng ngự của cơ thể.
Đối với nhóm đối tượng thứ hai là người dân bình thường trong cộng đồng, họ thường mua các sản phẩm này theo trào lưu hoặc do tin vào những lời quảng cáo rầm rộ trên các phương tiện truyền thông. Hệ lụy nguy hiểm ở đây là một "niềm tin mù quáng và sai lệch". Khi người ta uống một viên sủi và tin rằng mình đã nạp đủ các vitamin cần thiết cho một ngày, họ sẽ nảy sinh tâm lí chủ quan, dẫn đến việc ăn uống mất cân đối, lười ăn rau xanh, ngắt bỏ trái cây trong khẩu phần ăn hằng ngày. Sự kết hợp giữa việc ăn uống thiếu chất ngoài đời thực và việc uống một viên sủi giả hoàn toàn không có chất dinh dưỡng, cộng thêm hàm lượng chất bảo quản độc hại vượt ngưỡng, sẽ đẩy cơ thể họ vào tình trạng suy kiệt dinh dưỡng tế bào một cách âm thầm nhưng vô cùng khốc liệt.
- Từ góc nhìn quản lí y tế, theo bác sĩ, thị trường thực phẩm chức năng và viên sủi hiện nay đang tồn tại những kẽ hở nào để các cơ sở bất chính có thể dễ dàng lợi dụng và tung ra thị trường hàng triệu sản phẩm độc hại như vậy?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Sự hỗn loạn của thị trường thực phẩm chức năng hiện nay xuất phát từ những lỗ hổng rất lớn trong quy trình quản lí, từ khâu nguyên liệu đầu vào, quy trình chế biến cho đến cơ chế hậu kiểm. Kẽ hở đầu tiên nằm ở sự chồng chéo giữa thông tư của các bộ ngành quản lý nguyên liệu, khiến việc kiểm soát các hóa chất, chất cấm độc hại bán trôi nổi ngoài thị trường tự do còn lỏng lẻo. Thứ hai là quy trình cấp phép và giám sát tiêu chuẩn nhà xưởng. Thực tế cho thấy nhiều cơ sở chỉ là những nhà kho xập xệ với vài thùng nhựa phối trộn thủ công nhưng vẫn qua mắt được cơ quan quản lí để có giấy phép. Kẽ hở chí mạng nhất chính là cơ chế "tự công bố sản phẩm" của doanh nghiệp nhưng cơ quan chức năng lại không có đủ nhân lực và nguồn lực để tiến hành hậu kiểm một cách nghiêm túc và toàn diện. Nhiều doanh nghiệp chỉ việc đánh máy một hồ sơ thật đẹp để lấy giấy công bố, thậm chí tham gia đấu thầu khi chưa hề có sản phẩm thực tế, đợi trúng thầu mới bắt đầu sản xuất chui. Để chấm dứt tình trạng này, bắt buộc phải thay đổi luật quy định, thắt chặt điều kiện phê duyệt hồ sơ, yêu cầu bắt buộc phải có nghiên cứu lâm sàng thực chứng trên người đối với các sản phẩm dinh dưỡng điều trị, tăng cường tần suất hậu kiểm đột xuất và đặc biệt là phải hình sự hóa các hành vi vi phạm sản xuất thực phẩm giả để răn đe.
- Vậy bác sĩ có lời khuyên cụ thể nào giúp người tiêu dùng có thể nhận diện và lựa chọn đúng các sản phẩm bảo vệ sức khỏe giữa một thị trường thật giả lẫn lộn như hiện nay?
- TS.BS Lưu Ngân Tâm: Thành thật mà nói, đối với các sản phẩm được sản xuất gian dối bằng cách pha trộn hóa chất tinh vi, ngay cả các chuyên gia y tế hay bản thân tôi cũng không thể nào nhận biết được thật giả bằng mắt thường vì hồ sơ giấy tờ, nhãn mác của họ được làm rất đẹp và hoàn hảo. Người tiêu dùng bình thường lại càng không có bất kì một công cụ hay năng lực chuyên môn nào để tự kiểm tra chất lượng bên trong viên sủi nếu cơ quan chức năng không tiến hành hậu kiểm. Vì vậy, lời khuyên cốt lõi và thực tế duy nhất của tôi dành cho cộng đồng là hãy đặt niềm tin vào thương hiệu và uy tín lịch sử của nhà sản xuất. Khi có nhu cầu bổ sung vi chất, hãy chủ động tìm kiếm và chỉ chọn mua sản phẩm của những công ty dược phẩm lớn, lâu đời, đã có danh tiếng vững chắc trên thị trường và chưa từng vướng vào bất kì một vụ bê bối hay "phốt" chất lượng nào. Hãy mua hàng tại các nhà thuốc lớn, có sự kiểm soát đầu vào nghiêm ngặt, tuyệt đối không mua các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc dựa trên các lời quảng cáo thổi phồng trên mạng xã hội.
- Xin trân trọng cảm ơn TS.BS Lưu Ngân Tâm về những chia sẻ y khoa vô cùng sâu sắc và những cảnh báo kịp thời dành cho cộng đồng!
