Bất ngờ thành sếp, gánh nợ từ ‘trên trời’ rơi xuống - Kỳ 1: Nghỉ làm thuê, đột ngột thành… ông chủ công ty
Luật sư T.H.N, thuộc Đoàn Luật sư TP.HCM cho biết phát hiện mình là người đại diện theo pháp luật của một doanh nghiệp giả mạo khi thực hiện định danh điện tử
Lời toà soạn: Bộ Tài chính vừa cho biết, trong quá trình triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”, cơ quan chức năng đã tiếp nhận khoảng 4.000 trường hợp phản ánh bị mạo danh thông tin cá nhân để đăng ký thành lập doanh nghiệp. Chỉ đến khi nhận được thông báo nợ thuế, yêu cầu giải trình hoặc biết mình có nguy cơ bị tạm hoãn xuất cảnh, nhiều người mới phát hiện tên tuổi của mình xuất hiện trong hồ sơ một doanh nghiệp chưa từng thành lập, góp vốn hay điều hành. Không ít người phải mất thời gian, công sức và chi phí để tìm cách chứng minh mình không liên quan.
Từ những câu chuyện của người trong cuộc, Một Thế Giới thực hiện loạt bài nhằm làm rõ những hệ lụy mà nạn nhân phải gánh chịu, những lỗ hổng khiến thông tin cá nhân có thể bị sử dụng trái phép và trách nhiệm, giải pháp của các cơ quan chức năng.
Từ người làm thuê đến luật sư, nhiều người chỉ phát hiện mình đứng tên doanh nghiệp khi tra cứu thông tin hoặc nhận thông báo thuế. Phía sau chức danh “giám đốc” bất đắc dĩ là hành trình gian nan để tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra và chứng minh mình không liên quan.
Một ngày, khi tra cứu thông tin thuế hoặc làm thủ tục hành chính, người dân bất ngờ thấy tên mình gắn với một doanh nghiệp chưa từng biết đến. Có người phát hiện sự việc sau hơn chục năm; có người chỉ biết mình là giám đốc khi chuẩn bị làm hộ chiếu. Những chức danh vốn gắn với quyền điều hành và trách nhiệm pháp lý bỗng xuất hiện trên giấy tờ của người chưa từng thành lập hay quản lý doanh nghiệp.
Khi những trường hợp như vậy được chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều người nhận ra mình không đơn độc. Các hội nhóm hình thành để người cùng cảnh ngộ trao đổi kinh nghiệm, hỏi cách trình báo và tìm đường tháo gỡ.
Nhưng với mỗi người, hành trình thường bắt đầu bằng một phát hiện khó tin và kéo dài bằng hàng loạt thủ tục để làm rõ danh tính của chính mình.
Khoảng 4.000 phản ánh bị mạo danh mà cơ quan chức năng tiếp nhận là tín hiệu cần được xem xét một cách nghiêm túc
Phát hiện tên mình trong hồ sơ doanh nghiệp
Tại cuộc họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương, Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, cho biết trong chiến dịch “Làm sạch mã số thuế”, cơ quan chức năng tiếp nhận khoảng 4.000 trường hợp phản ánh bị mạo danh thông tin cá nhân để đăng ký thành lập doanh nghiệp thông qua ứng dụng eTax Mobile và đường dây nóng.
Con số này cho thấy tình trạng phản ánh không còn là chuyện cá biệt. Tuy nhiên, cần phân biệt số người phản ánh với số vụ đã được xác minh, kết luận. Với từng trường hợp, điều người dân cần trước hết là biết hồ sơ nào đã được lập, ai sử dụng thông tin của mình và cơ quan nào đang xử lý.
Anh N.T.B. ở Hưng Yên kể rằng trong một lần kiểm tra thông tin trên ứng dụng eTax, anh bất ngờ phát hiện mình đã đứng tên giám đốc một doanh nghiệp khoảng 13 năm mà không hề hay biết. Doanh nghiệp này còn khoản nợ thuế khoảng 80 triệu đồng.
Sau khi phát hiện, anh B. đến cơ quan thuế nơi doanh nghiệp đăng ký trụ sở để trình bày. Anh được hướng dẫn làm văn bản giải trình, nêu việc thông tin cá nhân bị sử dụng để đứng tên doanh nghiệp, kèm cam kết và gửi đến Sở Tài chính cùng cơ quan thuế quản lý doanh nghiệp. Đến thời điểm cung cấp thông tin, anh vẫn chưa biết kết quả xử lý.
Một trường hợp khác là luật sư T.H.N, thuộc Đoàn Luật sư TP.HCM. Ông cho biết phát hiện mình là người đại diện theo pháp luật của một doanh nghiệp giả mạo khi thực hiện định danh điện tử cho công ty luật vào tháng 7/2025.
Qua tìm hiểu, ông biết doanh nghiệp được thành lập từ tháng 5/2023 và đến tháng 5/2024 đã làm thủ tục thay đổi người đại diện theo pháp luật sang tên ông, dù ông khẳng định chưa từng tham gia thành lập, nhận chuyển nhượng hay điều hành doanh nghiệp.
Sau khi phát hiện, luật sư N. liên hệ cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh và công an để đề nghị xác minh. Khi tiếp cận một số tài liệu trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, ông thấy có hợp đồng chuyển nhượng vốn, hồ sơ thay đổi người đại diện theo pháp luật và các giấy tờ liên quan mang tên mình.
“Tôi chưa từng ký những tài liệu này, cũng chưa từng ủy quyền cho bất kỳ ai thực hiện thủ tục nhận chuyển nhượng doanh nghiệp”, luật sư N. khẳng định.
Theo ông, vụ việc khiến ông mất nhiều thời gian, công sức đi lại giữa các cơ quan để trình báo, kiến nghị. Ông cũng lo ngại những hệ lụy pháp lý có thể phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp, như mua bán hàng hóa, sử dụng hóa đơn, ký hợp đồng hoặc giao dịch với bên thứ ba…
Đến nay, ông cho biết vẫn chưa được cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình hoạt động, hóa đơn đầu vào, đầu ra và các giao dịch của doanh nghiệp đứng tên mình.
Luật sư N. cho rằng ngoài việc xác định hồ sơ có bị làm giả hay không, cơ quan chức năng cần làm rõ doanh nghiệp đã thực hiện những giao dịch gì, nghĩa vụ tài chính nào phát sinh và trách nhiệm thực sự thuộc về ai. Nếu không, người bị mạo danh vẫn có thể bị ảnh hưởng uy tín, hoạt động nghề nghiệp và phải tiếp tục mất thời gian chứng minh mình không liên quan.
Ngoài việc xác định hồ sơ có bị làm giả hay không, cơ quan chức năng cần làm rõ doanh nghiệp đã thực hiện những giao dịch gì, nghĩa vụ tài chính nào phát sinh và trách nhiệm thực sự thuộc về ai
Từ người làm thuê thành giám đốc
Câu chuyện của anh N.V.T., 33 tuổi, ở Quảng Trị, bắt đầu từ vài năm trước, khi anh đang thất nghiệp và được người quen rủ ra Bà Rịa – Vũng Tàu làm thuê cho một công ty TNHH MTV dịch vụ thương mại vận tải, với mức lương 7–8 triệu đồng/tháng. Khi nhận việc, công ty lấy căn cước công dân của anh với lý do làm thủ tục trả lương.
Sau một thời gian ngắn, anh T. bị cho nghỉ việc, nhận lại tiền công và giấy tờ rồi trở về quê. Gần đây, khi làm thủ tục xin hộ chiếu để đi xuất khẩu lao động, anh được cơ quan công an thông báo mình là giám đốc một công ty có trụ sở tại TP.HCM, đang nợ thuế hơn 1 tỉ đồng.
Tìm hiểu thêm, anh T. nhận ra đó chính là công ty mình từng làm thuê. Anh khẳng định chưa từng đăng ký mã số thuế cá nhân, nhưng thông tin của mình lại được dùng để đăng ký làm người đại diện theo pháp luật kiêm giám đốc. Việc này khiến kế hoạch đi xuất khẩu lao động của anh bị ảnh hưởng.
Một người khác, anh N., cho biết hơn một năm trước phát hiện mình là giám đốc một doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh tại Tây Ninh. Anh khẳng định không thành lập doanh nghiệp và đã gửi đơn đến các cơ quan chức năng ngay sau khi biết sự việc.
“Tôi mất 3–4 tháng để gửi thông tin khiếu nại về các đơn vị thuế, tài chính, công an. Nhưng đến nay vẫn chưa nhận được một văn bản chính thức về việc bị giả mạo”, anh N. nói.
Với bà Lương Thị A.N. ở TP.HCM, dấu hiệu bất thường xuất hiện từ năm 2023. Sau khi một người bạn bị chặn tại sân bay do liên quan đến khoản nợ thuế của doanh nghiệp, bà thử tra cứu số căn cước công dân trên hệ thống thông tin mã số thuế và phát hiện mình là chủ một doanh nghiệp ở quận 8. Bà khẳng định không đăng ký, thành lập hay điều hành doanh nghiệp này.
Bà N. cho biết đã đến cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh tại quận 8 trình báo, nhưng theo bà, lúc đó các đơn vị chỉ tiếp nhận đơn, chưa hướng dẫn thêm.
Đến tháng 11/2025, khi chuẩn bị đi Trung Quốc, bà bất ngờ bị chặn tại sân bay Tân Sơn Nhất và được thông báo bị tạm hoãn xuất cảnh do liên quan đến nghĩa vụ thuế. Từ đó, bà cho biết đã lỡ ba chuyến đi nước ngoài.
Sau khi tiếp tục làm việc với cơ quan thuế, Sở Tài chính TP.HCM và công an nơi doanh nghiệp đăng ký hoạt động, bà nhận được văn bản cung cấp thông tin về quá trình đăng ký doanh nghiệp và được hướng dẫn trình báo công an.
Tuy nhiên, do doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, việc xác minh gặp khó khăn. Bà cho biết thông tin doanh nghiệp vẫn hiển thị trên hệ thống và tình trạng tạm hoãn xuất cảnh vẫn còn.
Khi chuẩn bị đi Trung Quốc, bà Lương Thị A.N. ở TP.HCM bất ngờ bị chặn tại sân bay Tân Sơn Nhất và được thông báo bị tạm hoãn xuất cảnh do liên quan đến nghĩa vụ thuế. Từ đó, bà cho biết đã lỡ ba chuyến đi nước ngoài.
Một chức danh trên giấy tờ, nhiều câu hỏi chưa có lời đáp
Những trường hợp trên có hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều có điểm chung: người dân khẳng định không thành lập hoặc điều hành doanh nghiệp, chỉ phát hiện tên mình xuất hiện trong hồ sơ sau khi tra cứu hoặc phát sinh thủ tục hành chính.
Khi ấy, họ phải tự tìm hiểu quy trình, liên hệ nhiều cơ quan và chờ kết quả xác minh.
Với người bị mạo danh, câu hỏi không chỉ là ai đã sử dụng thông tin cá nhân. Họ còn cần biết doanh nghiệp đã hoạt động ra sao, có phát sinh nghĩa vụ thuế hay giao dịch nào và làm thế nào để thông tin sai được xử lý trên các hệ thống liên quan.
Những câu hỏi ấy sẽ càng cấp thiết khi một cái tên trên hồ sơ kéo theo hệ quả đối với việc đi lại, công việc và uy tín của người mang tên đó.
Khoảng 4.000 phản ánh mà cơ quan chức năng tiếp nhận là tín hiệu cần được xem xét nghiêm túc. Nhưng đằng sau con số ấy là những hồ sơ riêng biệt, những người phải đi tìm lời giải cho một việc họ nói rằng mình không làm.
Từ đây, vấn đề không chỉ nằm ở việc phát hiện mạo danh, mà còn ở cách xử lý để người bị hại sớm được bảo vệ quyền lợi.