'Phiên giao dịch tàn khốc' của cổ phiếu chip cho thấy làn sóng đầu tư AI đang đổi chiều
Đợt bán tháo cổ phiếu các doanh nghiệp cung cấp linh kiện và hạ tầng AI hôm 13/10, là dấu hiệu rõ nét nhất từ trước đến nay. Nó cho thấy tâm lý thị trường, với làn sóng đầu tư được xem là cơ hội của thập kỉ đang thay đổi.
Nhà đầu tư ngày càng lo ngại lãi suất tăng có thể làm chệch hướng cuộc chạy đua chi tiêu quy mô lớn cho AI, thậm chí vượt cả thời kì bùng nổ đường sắt lịch sử của Mỹ.
Gần 4 năm kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT, dòng tiền từng đổ mạnh vào các công ty chip, chủ sở hữu trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp cáp. Và, những đơn vị hưởng lợi từ cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng tính toán AI chưa từng có tiền lệ.
Những dấu hiệu rạn nứt trong các khoản đầu tư này bắt đầu xuất hiện từ tháng 6 và hiện lan rộng trên các thị trường. Tuần trước, đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) của Firmus đã bị hoãn lại, trong khi các nhà đầu tư trên thị trường tín dụng ngày càng thận trọng với những khoản nợ liên quan đến AI. Firmus là doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu tại Úc được Nvidia hậu thuẫn.
Cổ phiếu chip lao dốc, thị trường AI phát tín hiệu cảnh báo
Tại châu Á, làn sóng bán cổ phiếu của các nhà sản xuất chip Hàn Quốc kéo dài sang ngày thứ 5 liên tiếp, vào hôm 13/10 và tăng tốc mạnh, với chỉ số KOSPI giảm hơn 6%.
KOSPI là chỉ số chứng khoán chính của Hàn Quốc, tương tự VN-Index ở Việt Nam. Chỉ số này phản ánh biến động giá cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường KOSPI thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc.
Tại Nhật Bản, cổ phiếu nhà sản xuất chip nhớ Kioxia giảm 13%, dẫn đầu đà lao dốc của nhóm cổ phiếu liên quan đến AI.
Đây là mức sụt giảm mạnh nhất kể từ cuối tháng 7, khi nhóm cổ phiếu tương tự cũng lao dốc.
KOSPI đang trải qua chuỗi giảm điểm dài nhất trong hơn 2 năm và mất khoảng 1/4 giá trị so với mức đỉnh hồi tháng 7. Trong khi đó, chỉ số STAR Market, tập trung vào các doanh nghiệp công nghệ niêm yết tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc), đã giảm hơn 1/3 so với mức đỉnh cùng tháng 10.
“Điều đáng chú ý nhất không chỉ là lợi suất trái phiếu tăng, mà còn là thị trường trái phiếu biến động mạnh. Những biến động này đang lan sang thị trường tài chính nói chung, khiến nhà đầu tư phải đánh giá lại giá trị của nhiều loại tài sản”, Damien Boey, chiến lược gia danh mục đầu tư tại công ty quản lý đầu tư độc lập Wilson Asset Management ở Sydney (Úc), nhận định.
“Đây là tình huống gây bất an trên nhiều phương diện. Có thể chi tiêu cho hạ tầng AI sẽ hạ nhiệt đôi chút và một số doanh nghiệp có thể phải chịu hậu quả”, ông nói thêm.
Hôm 12/10, chỉ số bán dẫn Philadelphia, thước đo quan trọng với ngành chip Mỹ, giảm 2,7%. Đà bán tháo còn mạnh hơn tại Hàn Quốc, kéo cổ phiếu Samsung Electronics giảm hơn 7% và SK Hynix giảm hơn 4% hôm 13/10. Samsung Electronics và SK Hynix là hai hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.
Cũng trong ngày 12/10, bộ phận nghiên cứu của BlackRock, công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới, hạ đánh giá triển vọng cổ phiếu Mỹ từ tích cực xuống trung lập (không còn ưu tiên tăng tỉ trọng đầu tư vào cổ phiếu Mỹ so với mức chuẩn), viện dẫn nguy cơ “biến động tiềm ẩn xung quanh làn sóng xây dựng hạ tầng AI”.
Ngoài ra, bộ phận này chuyển sang đánh giá tích cực với trái phiếu kho bạc Mỹ kì hạn ngắn.
Trong báo cáo ổn định tài chính mới nhất công bố hôm 13/10, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo: “Hệ quả của một đợt điều chỉnh trên thị trường AI có thể lan rộng ra toàn cầu”.
IMF ghi nhận vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của AI, nhưng cho biết ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy năng lực công nghệ mà các doanh nghiệp kì vọng đạt được và lợi ích kinh tế thu về có thể không lớn như dự kiến.
Chi phí vốn tăng gây áp lực lên doanh nghiệp AI
Tâm lý thận trọng cũng lan sang thị trường phát hành chứng khoán mới.
Tuần trước, Firmus đã hoãn kế hoạch IPO trị giá 5 tỉ USD tại Úc khi sự quan tâm của nhà đầu tư suy giảm mạnh. Diễn biến này cho thấy rủi ro có thể nhanh chóng trở thành mối quan tâm hàng đầu khi nhà đầu tư quyết định phân bổ vốn vào lĩnh vực AI.
Ngày 13/10, gã khổng lồ công nghệ Tencent (Trung Quốc) phát hành trái phiếu bằng USD và trái phiếu định giá bằng nhân dân tệ tại Hồng Kông, trở thành thương vụ mới nhất thu hút sự chú ý của thị trường nợ. Với trái phiếu USD kì hạn 10 năm, Tencent đưa ra mức lợi suất dự kiến cao hơn khoảng 1,15 điểm phần trăm so với trái phiếu kho bạc Mỹ (hiện ở mức 5,2%) cùng kì hạn.
Tháng 9, tập đoàn đầu tư công nghệ SoftBank (Nhật Bản) đã thực hiện đợt phát hành trái phiếu lợi suất cao có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. SoftBank cam kết trả lãi suất lên tới 9,75% cho khoản huy động 4,5 tỉ USD, với kì hạn 7 năm rưỡi.
Sự thay đổi tâm lý thị trường là chủ đề được quan tâm tại hàng loạt hội nghị tài chính lớn ở Singapore. Hôm 12/10, ông Lip-Bu Tan (Giám đốc điều hành Intel) và Hock Tan (Giám đốc điều hành Broadcom) cảnh báo khả năng tiếp cận nguồn vốn có thể trở thành trở ngại lớn với sự bùng nổ AI, ngay cả khi nhu cầu về hạ tầng tính toán vẫn vượt xa nguồn cung.
Hock Tan cho rằng việc huy động vốn có thể trở thành rào cản lớn hơn cả tình trạng thiếu chip bán dẫn, chip nhớ hay điện năng. Ngành công nghệ đang chạy đua xây dựng cơ sở hạ tầng để vận hành các mô hình AI ngày càng tiên tiến.
“Tôi cho rằng nguồn vốn có thể là trở ngại lớn nhất”, Hock Tan phát biểu tại Hội nghị DBS Asia Future Forward ở Singapore.
Lip-Bu Tan cũng bày tỏ lo ngại về vấn đề tài chính. Ông đề cập đến chi phí vốn ngày càng tăng và câu hỏi liệu các doanh nghiệp đầu tư mạnh vào AI có thu được lợi nhuận tương xứng trong tương lai hay không.
“Nếu có thách thức nào xuất hiện trước mắt, đó sẽ là nguồn vốn và chi phí vốn. Về lâu dài, điều mà nhiều người muốn thấy là hiệu quả đầu tư”, Lip-Bu Tan nói.
Làn sóng đầu tư vào AI chưa kết thúc
Rất ít người cho rằng làn sóng đầu tư vào AI đã hoàn toàn kết thúc. Hôm 12/10, cổ phiếu Meta tăng 3,4% sau khi công ty giới thiệu mô hình AI mới Muse Wonder và Muse Wonder Full. Theo Meta, đây là hai mô hình AI có năng lực cao nhất từ trước đến nay của công ty. Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư xem diễn biến của nhóm cổ phiếu bán dẫn là tín hiệu cảnh báo.
Marc Velan, Giám đốc đầu tư tại công ty quản lý quỹ Lucerne Asset Management ở Singapore, cho rằng “phiên giao dịch tàn khốc” tại Hàn Quốc phản ánh nhiều hơn tình trạng nhà đầu tư điều chỉnh các khoản đầu tư và tác động của chi phí vốn tăng cao, chứ chưa phải dấu hiệu cho thấy nhu cầu AI suy yếu về bản chất.
“Tôi cho rằng chúng ta đang bước vào giai đoạn tiếp theo của chu kì AI, khi thị trường ngày càng chú trọng đến khả năng tạo doanh thu và lợi nhuận từ số vốn đã đầu tư. Tôi không gọi đây là dấu chấm hết của làn sóng đầu tư AI. Tuy nhiên, những gì xảy ra ở Hàn Quốc có thể là lời cảnh báo sớm về một đợt thanh lọc trên diện rộng hơn trong ngành”, Marc Velan nhận định.