Thủ tướng Lê Minh Hưng: Đại học Quốc giaTP.HCM cần làm chủ công nghệ chiến lược
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị xây dựng cơ chế đặc thù, trao quyền tự chủ mạnh hơn cho các đại học quốc gia, hướng tới mô hình đại học nghiên cứu tinh hoa đẳng cấp thế giới.
Đại học quốc gia TP.HCM đặt mục tiêu vào top 100 châu Á
Chiều 13/10, tại lễ khai khóa năm 2026 của Đại học Quốc gia TP. HCM (ĐHQG TP.HCM), Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp, trao quyền tự chủ cho các đại học quốc gia để phát triển thành những đại học tinh hoa, đóng góp thiết thực cho khoa học, công nghệ và sự phát triển đất nước.
Theo Thủ tướng, giáo dục đại học giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt, Việt Nam cần nâng cao năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và hạn chế nguy cơ phụ thuộc vào tri thức, công nghệ từ bên ngoài.
Đánh giá cao những kết quả của ĐHQG TP.HCM sau 31 năm xây dựng và phát triển, Thủ tướng cho biết đây là một trong những trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, với hơn 110.000 người học, hơn 1.700 nhân sự học thuật có trình độ tiến sĩ trở lên và gần 180 nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm quốc tế.
Năm 2025, hệ thống công bố gần 4.000 bài báo quốc tế, dẫn đầu cả nước. ĐHQG TP.HCM hiện có 180 chương trình đạt chuẩn kiểm định quốc tế, 13 ngành thuộc nhóm 500 thế giới. Hạ tầng nghiên cứu tiếp tục được đầu tư, với tổng kinh phí gần 1.900 tỷ đồng cho các phòng thí nghiệm hiện đại, trong đó có phòng thí nghiệm vi mạch, bán dẫn dùng chung cấp quốc gia.
Năm 2026, trường mở mới 25 ngành đào tạo, trong đó 12 ngành gắn với công nghệ chiến lược. Hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cũng chuyển dần từ ký kết sang triển khai thực tế, với gần 400 nhiệm vụ đã thống nhất thực hiện cùng 9 địa phương và nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn.
Thủ tướng đề nghị ĐHQG TP.HCM đổi mới quản trị, xây dựng môi trường học thuật đề cao sáng tạo và hiệu quả đầu ra. Mục tiêu đến năm 2030, trường thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á; đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành nằm trong nhóm 50 của các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.
Làm chủ công nghệ, đưa nghiên cứu ra thị trường
Để đạt các mục tiêu trên, Thủ tướng lưu ý ĐHQG TP.HCM cần tập trung phát hiện, đào tạo và thu hút nhân tài; phát huy vai trò tư vấn, phản biện chính sách; đồng thời tăng cường liên kết giữa các trường thành viên để hình thành những nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh.
Các đơn vị cần dùng chung đội ngũ chuyên gia, phòng thí nghiệm và cơ sở dữ liệu, tránh tình trạng hoạt động riêng lẻ. Đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo phải được kết nối thành một chuỗi thống nhất, với sự tham gia của doanh nghiệp ngay từ đầu.
“Không để sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối quá trình”, Thủ tướng nói, đồng thời yêu cầu các chương trình trong lĩnh vực mới như bán dẫn, công nghệ lượng tử và hàng không vũ trụ có sự tham gia của chuyên gia trong nước, quốc tế và doanh nghiệp, gắn với kiểm soát chất lượng đầu ra.
Theo Thủ tướng, ĐHQG TP.HCM cần xác định rõ những công nghệ chiến lược phải làm chủ, sản phẩm cần phát triển, đối tượng sử dụng và thời hạn hoàn thành. Mục tiêu không dừng ở công bố khoa học mà phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi và tạo ra sản phẩm có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.
Thủ tướng đề nghị Bộ GD- ĐT phối hợp các bộ, ngành xây dựng đề án với cơ chế đầu tư mạnh, chính sách đặc thù và vượt trội cho các đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới. Các đại học quốc gia cần được phân cấp, phân quyền sâu hơn về quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực, đi kèm trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.
Bộ KH&CN được giao chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế cấp kinh phí trọn gói cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại các tổ chức khoa học công nghệ công lập thuộc các đại học trọng điểm. Hai bộ cần hoàn thiện chính sách để kết quả nghiên cứu có thể vượt qua khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường.
Thủ tướng cũng đề nghị TP.HCM, các địa phương vùng Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long trực tiếp đặt hàng nghiên cứu, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung, gắn hoạt động đào tạo và nghiên cứu của ĐHQG TP.HCM với nhu cầu phát triển của từng địa phương.
Phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược đến năm 2030
Tại lễ khai khóa, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc ĐHQG TP.HCM, nhấn mạnh định hướng xây dựng môi trường học thuật có khả năng thu hút, kết nối nhân tài Việt Nam và tạo ra những đóng góp thiết thực cho đất nước.
Theo lộ trình được giới thiệu tại chương trình, đến năm 2030, ĐHQG TP.HCM đặt mục tiêu đạt 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi và hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh.
Trước lễ khai khóa, Thủ tướng tham quan triển lãm các thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của trường. Nhiều sản phẩm được giới thiệu như robot cứu hỏa bốn chân, hệ thống giao diện não - máy tính, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ sinh sản, chip bán dẫn, công nghệ tế bào gốc, miếng dán vi kim và pin mặt trời thế hệ mới.
Dịp này, Thủ tướng trao quà khen thưởng các cá nhân tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Giảng viên, cán bộ chuyên môn, học viên và cựu người học của Trường Đại học Bách khoa và Trường Đại học Khoa học tự nhiên đã ứng dụng khảo sát địa vật lý, phân tích dữ liệu và khoanh vùng các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, hỗ trợ lực lượng chức năng trong quá trình tìm kiếm.
ĐHQG TP.HCM cũng vinh danh các nhà khoa học, nhóm nghiên cứu, học sinh, sinh viên đạt thành tích nổi bật. Các doanh nghiệp, đối tác trao tài trợ với tổng trị giá hơn 160 tỷ đồng.
Trong đó, VNG trao gói tài nguyên GPU trị giá 12 tỷ đồng cho ba trường thành viên, phục vụ nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hai năm học 2026-2027 và 2027-2028. Hai bên đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 1.000 sinh viên chất lượng cao trong 3-5 năm tới.
Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB) tiếp tục đồng hành cùng ĐHQG TP HCM trong chương trình phát triển tài năng và an sinh xã hội giai đoạn 2026-2030, với tổng kinh phí 10 tỷ đồng.
