Tác giả 'Đừng chết ở tuổi 20!' đề xuất đặt tên đường 'Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968' ở TP.HCM
Sáng 14/10, khi TP.HCM tổ chức lễ truy điệu 731 liệt sĩ được tìm thấy trong đợt khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng, ông Nguyễn Thiện (tác giả cuốn Đừng chết ở tuổi 20!), nhắc lại đề xuất đặt tên một con đường là “Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968”, nhằm tưởng nhớ những người đã hy sinh nhưng chưa xác định được danh tính.
Bức thư viết tay và những cái tên chưa tìm lại được
Buổi lễ truy điệu diễn ra trong niềm xúc động của những người có mặt. Dòng người đến tiễn đưa các liệt sĩ, đoàn xe chở hài cốt và những phút mặc niệm đưa câu chuyện về những người đã nằm xuống trở lại với đời sống hôm nay. Hình ảnh buổi lễ được truyền hình và lan tỏa trên các nền tảng mạng xã hội, thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân.
Giữa dòng người hướng về các liệt sĩ, ông Nguyễn Thiện nghĩ đến việc làm thế nào để tưởng nhớ những người đã hy sinh nhưng chưa tìm lại được danh tính. Trên trang Facebook cá nhân sáng 14/10, ông nhắc lại đề xuất đặt tên một con đường ở TP.HCM là “Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968” - ý tưởng đã được ông gửi đến lãnh đạo thành phố gần ba tháng trước.
Trong bức thư viết tay gửi Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang ngày 20/7, ông Nguyễn Thiện cho biết đã theo dõi việc khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng để tìm kiếm hài cốt những người hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Theo ông, những liệt sĩ xác định được danh tính có thể được thành phố ghi danh, vinh danh; trong khi đó, vẫn còn những trường hợp chưa thể tìm ra tên tuổi.
Ngày 24/8, Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM có văn bản phúc đáp kiến nghị của ông Thiện, sau khi nhận Công văn số 2482-CV/BNCTU của Ban Nội chính Thành ủy về việc xử lí đơn của công dân.
Sở viện dẫn Nghị định số 91/2005/NĐ-CP của Chính phủ về đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng, cùng Quyết định số 31/2013/QĐ-UBND của UBND TP.HCM về tiêu chí chọn tên đưa vào quỹ tên đường.
Đối với đề xuất “Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968”, Sở đánh giá đây là nội dung đáng ghi nhận, nghiên cứu. Cơ quan này cho biết sẽ xem xét, báo cáo Hội đồng tư vấn đặt tên, đổi tên đường và công trình công cộng về việc bổ sung sự kiện lịch sử Mậu Thân 1968 cùng các nội dung liên quan vào ngân hàng tên đường, làm cơ sở xem xét phương án phù hợp. Như vậy, đề xuất hiện vẫn ở bước nghiên cứu, xem xét, chưa phải quyết định đổi tên đường.
Đề xuất thay tên đường mang tên một người giỏi quần vợt
Ông Nguyễn Thiện đề xuất chọn đường Nguyễn Văn Chiêm, cạnh Nhà Văn hóa Thanh niên TP.HCM, để đổi tên thành “Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968” nếu thành phố thống nhất chủ trương. Theo ông, nhân vật được đặt tên cho con đường này là nhân vật ít được ghi nhận trong các bộ chính sử.
Đường Nguyễn Văn Chiêm có lịch sử tên gọi từ thời Pháp thuộc. Ban đầu, đường mang tên Square; năm 1915 đổi thành Mac Pourpe. Đến ngày 19/10/1955, chính quyền Sài Gòn đổi tên đường thành Nguyễn Văn Chiêm. Tên gọi này được duy trì đến nay.
.jpg)
Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đức Hiệp trong cuốn Sài Gòn - Chợ Lớn: Đời sống xã hội và chính trị qua tư liệu báo chí (1925–1945), do Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM xuất bản, tên chính xác của nhân vật là Nguyễn Văn Chim, không phải Nguyễn Văn Chiêm.
Tư liệu trong sách cho biết ông Chim sinh vào khoảng cuối thập niên 1890, xuất thân trong một gia đình nghèo. Ban đầu, ông làm công việc lượm banh tại các sân quần vợt, sau đó trở thành một tay vợt có tiếng ở Sài Gòn. Dù được biết đến trong giới thể thao, ông được mô tả là người khiêm tốn, điềm đạm.
Đề xuất của ông Nguyễn Thiện đặt ra phương án thay đổi tên một tuyến đường đã tồn tại nhiều thập niên để tưởng niệm những người hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 nhưng chưa xác định được danh tính.
“Nếu ngay hôm nay 14/10/2026, thành phố mình có con đường ‘Anh hùng vô danh Mậu Thân 1968’, đoàn xe chở 731 hài cốt đi qua và dừng lại đây 3 phút để các anh thấy thế hệ sau đã ghi ơn các anh thì ý nghĩa và xúc động biết bao”, ông Nguyễn Thiện cho biết.
Ông Nguyễn Thiện là nhà hoạt động xã hội, người sáng lập chương trình Dân ta biết sử ta, với mục tiêu đưa lịch sử đến gần công chúng thông qua không gian đường phố. Ông cũng từng vận động, đề xuất đặt tên phố Trịnh Công Sơn tại Hà Nội và TP.HCM.
Ông là tác giả cuốn Đừng chết ở tuổi 20! (Nhà xuất bản Hội Nhà văn), ghi lại 30 năm hoạt động xã hội và đề cập đến khái niệm “cái chết tinh thần” của con người; đồng thời là tác giả cuốn Tự trào - Đỉnh cao của hài hước (Nhà xuất bản Trẻ), nghiên cứu về thể loại văn học tự trào tại Việt Nam.
