Ngày Công dân số Việt Nam 15/10: Quyền lợi, trách nhiệm và những chính sách đáng chú ý

Ngày 15/10/2026 là lần đầu tiên Ngày Công dân số Việt Nam được tổ chức theo nghị quyết của Chính phủ. Bên cạnh việc thúc đẩy người dân sử dụng dịch vụ số, chính sách phát triển công dân số quy định quyền quản lý dữ liệu cá nhân, trách nhiệm tham gia môi trường số và một số chính sách miễn, giảm phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính.

Công dân có quyền quản lý dữ liệu cá nhân

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP về phát triển công dân số. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2026 đến ngày 28/02/2027.

Nghị quyết đặt ra khuôn khổ chính sách phát triển công dân số, trong đó quy định các nguyên tắc thực hiện, quyền và trách nhiệm của công dân, chính sách khuyến khích của Nhà nước, phát triển ứng dụng định danh quốc gia và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, dịch vụ số.

Theo quy định, công dân có quyền quản lý việc khai thác, sử dụng dữ liệu cá nhân của mình; được tiếp cận, sử dụng các dịch vụ số và được pháp luật bảo vệ trước những hành vi xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp trên môi trường số.

Nhà nước khuyến khích người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử, tích hợp giấy tờ thiết yếu trên ứng dụng VNeID, chủ động cập nhật, xác thực thông tin và sử dụng dịch vụ công trực tuyến theo quy định.

Phát triển công dân số không chỉ dừng ở việc đưa thủ tục hành chính lên môi trường trực tuyến. Chính sách còn hướng tới nâng cao kỹ năng số, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu và tạo điều kiện để người dân tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội trên môi trường số.

Người cao tuổi, người khuyết tật, người dân vùng sâu, vùng xa và những người hạn chế về kỹ năng hoặc điều kiện tiếp cận công nghệ cần được hỗ trợ phù hợp về kỹ năng, thiết bị, kết nối và phương thức phục vụ.

Hơn 80% dân số Việt Nam sử dụng điện thoại thông minh và hơn 87% dân số sử dụng internet. Đây là điều kiện thuận lợi để mở rộng khả năng tiếp cận các nền tảng và dịch vụ số.

Nhiều thủ tục được miễn phí, lệ phí theo điều kiện quy định

Một nội dung đáng chú ý về chính sách phát triển công dân số là các ưu đãi về phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính. Các chính sách này được nêu kèm những điều kiện cụ thể về định danh điện tử, tích hợp thông tin và phương thức thực hiện thủ tục.

Các thủ tục thuộc diện miễn lệ phí gồm đổi, cấp lại chứng nhận đăng ký xe, biển số xe và đăng ký xe tạm thời; cấp đổi, cấp lại giấy phép lái xe; cấp đổi giấy phép lái xe hoặc bằng lái xe của người nước ngoài; đổi giấy phép lái xe quân sự, giấy phép lái xe Công an nhân dân; cấp đổi, cấp lại thẻ căn cước; đăng ký thường trú, đăng ký hoặc gia hạn tạm trú và tách hộ.

Các thủ tục khác được nêu trong danh mục miễn phí, lệ phí gồm cấp Phiếu lý lịch tư pháp; cấp bản sao trích lục hộ tịch, bản sao giấy khai sinh; đăng ký khai sinh cho người đã có hồ sơ, giấy tờ cá nhân; đăng ký lại kết hôn; cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân. Việc áp dụng cụ thể cần căn cứ vào từng thủ tục và điều kiện tương ứng.

Chính sách cũng đề cập việc giảm lệ phí trước bạ đối với một số trường hợp đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản. Mức giảm là 10% đối với nhà, đất nhận chuyển nhượng; đối với ô tô, xe mô tô thuộc trường hợp nộp lệ phí trước bạ từ lần thứ hai trở đi, mức giảm tương ứng là 50% và 100%. Ưu đãi được nêu là chỉ áp dụng một lần trong một năm, với mức giảm tối đa không quá 5 lần mức lương cơ sở tại thời điểm kê khai.

Để được xem xét giảm lệ phí trước bạ, công dân phải kê khai, nộp hồ sơ bằng phương thức điện tử theo hướng dẫn của cơ quan thuế, đồng thời tích hợp thông tin mã số thuế cá nhân, thông tin tài sản và giấy tờ theo yêu cầu trên VNeID.

Ngoài ra, giảm 50% phí thẩm định phê duyệt thiết kế phòng cháy, chữa cháy; miễn phí, lệ phí đối với việc cấp bản sao văn bằng, chứng chỉ từ sổ gốc, chỉnh sửa nội dung và cấp lại văn bằng, chứng chỉ.

Điều kiện để hưởng các ưu đãi là công dân Việt Nam có tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tích hợp 5 nhóm thông tin gồm giấy khai sinh; thông tin thẻ ngân hàng, tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động; thông tin tài khoản an sinh xã hội; số thuê bao di động; và sổ sức khỏe điện tử, đồng thời đáp ứng các điều kiện tại phụ lục liên quan.

Ngày Công dân số Việt Nam hướng tới thúc đẩy người dân sử dụng công nghệ trong đời sống và tiếp cận dịch vụ số thuận tiện hơn. Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thực tế, mức độ an toàn dữ liệu và việc hỗ trợ những nhóm dân cư còn hạn chế về kỹ năng số.

Nguyễn Tuyết