Dự án phòng đại tiệc của ông Trump nhận 333 triệu USD, Nvidia và Apple đóng góp bao nhiêu?

Báo cáo cho biết dự án đã nhận được tổng cộng 333 triệu USD tiền quyên góp từ các tổ chức, cá nhân tư nhân.

Theo Washington Post, Amazon, Palantir, ServiceNow, Meta cũng đóng góp hàng triệu USD cho dự án. Cisco và ServiceNow xác nhận mỗi công ty đã quyên góp 5 triệu USD.

Các công ty có hợp đồng với chính phủ liên bang Mỹ như Lockheed Martin, Microsoft và Palantir Technologies đều đóng góp 10 triệu USD. Họ chưa phản hồi ngay khi được đề nghị bình luận.

“Hoạt động kinh doanh của ServiceNow với chính phủ Mỹ hoàn toàn tách biệt và không liên quan đến bất kì khoản đóng góp nào từ chúng tôi cho các mục đích khác. Mọi nỗ lực liên kết hai hoạt động này với nhau đều hoàn toàn không chính xác”, ServiceNow tuyên bố với kênh CNBC.

Gia đình Adelson, những người lâu năm ủng hộ tài chính cho ông Trump và đảng Cộng hòa, cũng cam kết đóng góp 25 triệu USD. Tỉ phú Charles Ergen, nhà đồng sáng lập kiêm chủ tịch công ty viễn thông Dish Network, đóng góp số tiền tương tự, theo The Washington Post.

The Washington Post cho biết tên ông Trump không có trong danh sách những người đóng góp.

Nhà Trắng cho biết sẽ không công bố thông tin về các nhà tài trợ. Người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle nói rằng những đơn vị này đại diện cho “nhiều công ty lớn của Mỹ thuộc các lĩnh vực khác nhau”.

Davis Ingle chia sẻ với Reuters: "Những người chỉ trích - vốn đang đưa ra các cáo buộc vô căn cứ về xung đột lợi ích - chắc chắn sẽ lên tiếng phản đối nếu ngân sách từ người đóng thuế Mỹ được sử dụng để chi trả cho các hạng mục cải tạo vốn đã cần thực hiện từ lâu này".

Nvidia lên tiếng, Apple im lặng

Nvidia cho biết hãng tự hào đóng góp cho một quỹ tín thác phi đảng phái phục vụ người dân Mỹ. Người phát ngôn Nvidia nói: “Là một doanh nghiệp Mỹ, việc ủng hộ nước Mỹ là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi và không phụ thuộc vào bất kì lợi ích kinh doanh nào”.

Apple từ chối bình luận.

Quy mô của dự án phòng đại tiệc, cùng cách chính quyền ông Trump vận động quyên góp và công bố thông tin, đã vấp phải chỉ trích từ các tổ chức giám sát và chuyên gia pháp lý. Họ cho rằng những vấn đề này làm dấy lên nghi ngại về tính minh bạch, ảnh hưởng của các nhà tài trợ và việc tuân thủ các nguyên tắc lâu nay về đạo đức công vụ và giám sát quyền lực.

“Việc giữ bí mật là vấn đề rất lớn. Khi những người có công việc, lợi ích liên quan đến chính phủ có thể đóng góp hàng triệu USD cho dự án mà tổng thống đặc biệt quan tâm, trong khi công chúng không biết họ là ai hay đã đóng góp bao nhiêu, thì chẳng có cách nào xác định liệu họ đang dùng tiền để đổi lấy cơ hội tiếp cận tổng thống hay những ưu đãi nào đó hay không”, chuyên gia Eric Petry thuộc Trung tâm Brennan vì Công lý nhận định.

Ban đầu, Tổng thống Trump tuyên bố dự án có chi phí ước tính 400 triệu USD sẽ được chi trả bằng tiền của ông và các nhà tài trợ giàu có. Tuy nhiên sau đó, ông Trump tìm cách đề nghị Quốc hội cấp 1 tỉ USD để xây dựng hầm trú ẩn dưới lòng đất và bổ sung các hạng mục an ninh nhằm tăng cường khả năng bảo vệ công trình, nhưng không thành công.

Washington Post cho biết “phần lớn số tiền quyên góp đến từ các công ty và cá nhân giàu có, có lợi ích liên quan đến chính phủ liên bang”. Khoảng một nửa tổng số tiền đến từ các doanh nghiệp hoặc lãnh đạo những công ty đã có hợp đồng với chính phủ liên bang trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump.

Dự án phòng đại tiệc này nằm trong số nhiều kế hoạch mà ông Trump theo đuổi nhằm thay đổi diện mạo Washington thông qua những quyết định đơn phương sâu rộng. Đây là động thái đã bị phe đối lập thách thức tại tòa án và bị chỉ trích là hành vi thâu tóm quyền lực.

Trong phán quyết với tỉ lệ 5 - 4 hồi tháng 8, Tòa án Tối cao Mỹ cho phép ông Trump tiếp tục xây dựng phòng đại tiệc khi ông theo đuổi vụ kiện nhằm phản đối một lệnh của tòa án cấp dưới yêu cầu đình chỉ phần lớn hoạt động phát triển công trình. Trong ý kiến bất đồng, Chánh án Tòa án Tối cao John Roberts nhận định dự án “nhiều khả năng là bất hợp pháp”.

Phòng đại tiệc có diện tích khoảng 8.360m², sức chứa 1.000 khách, được trang bị hầm trú bom

Phòng đại tiệc, được ông Trump tuyên bố có sức chứa 1.000 khách, đã vấp phải làn sóng phản đối từ công chúng. Các nhà bảo tồn di sản và những người phản đối cho rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi cho phá dỡ Cánh Đông lịch sử của Nhà Trắng để lấy mặt bằng xây dựng. Khu vực này trước đây có văn phòng đệ nhất phu nhân và rạp chiếu phim của Nhà Trắng.

Ông Trump cho biết phòng đại tiệc dự kiến có diện tích 90.000 foot vuông (khoảng 8.360m²), sẽ được trang bị hầm trú bom, cơ sở y tế, hệ thống phòng thủ trước máy bay không người lái và tên lửa cùng nhiều tính năng an ninh khác.

Trước những chỉ trích, chính quyền Trump lập luận rằng công trình cần thiết cho an ninh quốc gia. Tổng thống Trump cũng đưa ra lý do tương tự để bảo vệ đề xuất xây dựng một khải hoàn môn.

Phần lớn lãnh đạo ngành công nghệ ủng hộ cách tiếp cận ưu tiên doanh nghiệp, ít can thiệp vào hoạt động kinh doanh và quản lý của ông Trump, đặc biệt trong các vấn đề chống độc quyền và quy định với doanh nghiệp. Trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump, một số hãng công nghệ đã giành được các hợp đồng trị giá hàng trăm triệu USD liên quan đến hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và các dự án quốc phòng.

Những lãnh đạo công nghệ như Elon Musk (Giám đốc điều hành SpaceX, Tesla), Mark Zuckerberg (Giám đốc điều hành Meta), Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) thường được mời tham dự các quốc yến và cuộc họp tại Washington. Họ cũng là những nhân vật nổi bật tại bữa trưa về AI do Nhà Trắng tổ chức ngày 29/9.

Các tài liệu mà Washington Post thu thập được cho thấy, tính đến cuối tháng 9, có 67 khoản đóng góp trị giá trên 10.000 USD cho dự án.

Quỹ tiếp nhận tiền quyên góp gây tranh cãi về tính minh bạch

Một điểm đáng chú ý trong dự án phòng đại tiệc là cơ chế tiếp nhận và quản lý tiền tài trợ. Theo cuộc điều tra của The Washington Post công bố ngày 15/10, các khoản đóng góp được chuyển qua Trust for the National Mall, tổ chức phi lợi nhuận có nhiệm vụ quản lý nguồn tiền dành cho dự án.

Danh sách mà tờ báo thu thập được cho thấy hơn 77 triệu USD đến từ những nhà tài trợ yêu cầu giữ kín danh tính. Điều này khiến công chúng khó xác định đầy đủ những cá nhân, doanh nghiệp đang tài trợ cho công trình.

Tranh cãi về tính minh bạch đã xuất hiện từ trước khi danh sách nhà tài trợ được công bố. Trong bài điều tra hồi tháng 4, The Washington Post cho biết thỏa thuận quản lý tiền quyên góp có những điều khoản bảo vệ danh tính của các nhà tài trợ muốn ẩn danh, đồng thời không áp dụng đầy đủ cơ chế rà soát xung đột lợi ích với Nhà Trắng. Hợp đồng này chỉ được công khai sau khi tổ chức giám sát Public Citizen khởi kiện và tòa án yêu cầu tiết lộ tài liệu.

Vấn đề trở nên nhạy cảm khi một số nhà tài trợ có hoạt động kinh doanh, hợp đồng hoặc hồ sơ pháp lý liên quan đến chính phủ liên bang. Theo The Washington Post, các tài liệu cho thấy có những khoản đóng góp được cam kết trong thời gian doanh nghiệp hoặc cá nhân liên quan đang chờ quyết định về quản lý, hợp đồng hay pháp lý.

Chính quyền Trump bảo vệ dự án với lập luận công trình được tài trợ tư nhân, giúp giảm gánh nặng cho người nộp thuế và đáp ứng yêu cầu an ninh. Dù vậy, tranh luận về việc ai tài trợ, tiền được quản lý ra sao và liệu các nhà tài trợ có được đối xử đặc biệt hay không vẫn đặt ra câu hỏi rộng hơn về trách nhiệm giải trình khi dự án gắn với Tổng thống Mỹ được tài trợ bằng nguồn tiền tư nhân.

Sơn Vân