Công nghệ mở hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu văn học
Nghiên cứu mới cho rằng William Shakespeare là tác giả chính của Edward III, vở kịch xuất bản ẩn danh năm 1596, đồng thời xác định sự tham gia sáng tác của Christopher Marlowe. Phát hiện này có thể bổ sung một tác phẩm vào di sản Shakespeare và làm sáng tỏ quyền tác giả và mối quan hệ sáng tác giữa hai nhà viết kịch nổi tiếng thời Elizabeth.
Công nghệ phân tích ngôn ngữ bằng máy tính đang giúp giới nghiên cứu xem xét lại quyền tác giả của một vở kịch có lịch sử hơn 400 năm. Theo bài viết trên The Guardian ngày 18/10, một nghiên cứu mới do Rory Loughnane và Brett Greatley-Hirsch thực hiện, William Shakespeare không chỉ có khả năng tham gia viết Edward III như những nhận định trước đây, mà còn là tác giả chính của tác phẩm. Nghiên cứu đồng thời cho rằng Christopher Marlowe cũng góp phần sáng tác vở kịch.
Máy tính phân tích dấu ấn ngôn ngữ
Theo The Guardian, nhóm nghiên cứu Rory Loughnane và Brett Greatley-Hirsch cho rằng William Shakespeare là tác giả chính của vở kịch Edward III, đồng thời Christopher Marlowe cũng tham gia sáng tác.Nhóm nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp phân tích ngôn ngữ bằng máy tính để so sánh Edward III với những tác phẩm đã được xác định tương đối chắc chắn là của 10 nhà viết kịch hoạt động từ cuối thập niên 1580 đến giữa thập niên 1590.
Trong một phép thử, 23 đoạn văn được xác định là của Shakespeare, trong khi 9 đoạn được phân loại là của Marlowe, tác giả nổi tiếng với vở Doctor Faustus. Kết quả củng cố lập luận rằng Edward III là sản phẩm hợp tác sáng tác giữa hai nhà viết kịch, thay vì hoàn toàn thuộc về một người.
Thay vì chỉ tìm những câu văn tương đồng, nghiên cứu tập trung vào các đặc điểm ngôn ngữ và sự phân bố của những từ có thể đóng vai trò dấu hiệu nhận diện phong cách. Một ví dụ là từ “martial”, mang nghĩa liên quan đến chiến tranh hoặc quân sự, vốn xuất hiện trong các vở kịch của Marlowe với đặc điểm sử dụng khác biệt so với nhiều nhà viết kịch cùng thời.
Brett Greatley-Hirsch cho biết sức thuyết phục của kết quả nằm ở việc nhiều phương pháp phân tích, dựa trên những đặc điểm ngôn ngữ khác nhau, liên tục cho thấy sự khác biệt giữa phong cách của Shakespeare và Marlowe trong cùng tác phẩm.
Theo Rory Loughnane, kết quả phân tích khiến lập luận Shakespeare là tác giả chính trở nên vững chắc hơn nhiều so với những nhận định trước đây. Tuy nhiên, đây vẫn là kết luận của nhóm nghiên cứu, chưa đồng nghĩa với việc mọi tranh luận học thuật về quyền tác giả đã chấm dứt.
Vở kịch ẩn danh và dấu ấn của hai nhà viết kịch
Edward III được xuất bản ẩn danh năm 1596 và không xuất hiện trong tuyển tập đầu tiên các vở kịch của Shakespeare, phát hành năm 1623. Giới nghiên cứu từ lâu đã cho rằng Shakespeare có thể đã viết một số cảnh trong tác phẩm.
Loughnane từng biên tập vở kịch cho tuyển tập New Oxford Shakespeare: Complete Works năm 2016, trong đó thừa nhận khả năng Shakespeare sáng tác một số phần. Nghiên cứu mới mở rộng giả thuyết này khi cho rằng Marlowe cũng tham gia viết tác phẩm.
Phân tích xác định một đoạn phát biểu ở đầu cảnh 13, bắt đầu bằng câu “A sudden darkness hath defaced the sky…”, là phần do Shakespeare sáng tác. Trong khi đó, đoạn ở cảnh cuối mở đầu bằng câu “Great servitor to bloody Mars in arms…” được xác định là của Marlowe.
Theo nhóm nghiên cứu, sự hợp tác này có thể bắt đầu từ khoảng năm 1592. Nếu được củng cố qua các nghiên cứu tiếp theo, phát hiện sẽ góp phần thay đổi cách nhìn về mối quan hệ giữa hai nhà viết kịch, vốn thường được mô tả như những đối thủ trong cùng môi trường sân khấu Anh cuối thế kỷ 16.
Marlowe qua đời năm 1593, ở tuổi 29. Một nghiên cứu năm 2016 trước đó cũng từng xác định ông là đồng tác giả của ba vở kịch Henry VI gắn với Shakespeare. Những kết quả này gợi ý rằng hoạt động sáng tác sân khấu thời kỳ đó có thể dựa nhiều hơn vào sự cộng tác giữa các tác giả so với hình dung phổ biến ngày nay.
Công nghệ mở hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu văn học
Phân tích phong cách ngôn ngữ bằng phương pháp tính toán, thường được gọi là stylometry, cho phép các nhà nghiên cứu so sánh tần suất từ, đặc điểm ngôn ngữ và những mô hình sử dụng từ trong các văn bản. Phương pháp này đặc biệt hữu ích khi tài liệu lịch sử không ghi rõ tên tác giả hoặc khi nhiều người cùng tham gia sáng tác.
Trường hợp Edward III cho thấy máy tính có thể hỗ trợ kiểm tra những giả thuyết lâu đời bằng cách phân tích các đặc điểm khó nhận ra qua việc đọc thông thường. Việc kết hợp nhiều phương pháp cũng giúp giảm sự phụ thuộc vào một dấu hiệu ngôn ngữ riêng lẻ.
Công trình của Loughnane và Greatley-Hirsch dự kiến được công bố trên tạp chí Shakespeare Quarterly vào cuối năm 2026. Nếu được giới nghiên cứu tiếp tục kiểm chứng và đón nhận, phát hiện này có thể giúp mở rộng danh mục tác phẩm gắn với Shakespeare, đồng thời cung cấp thêm bằng chứng về cách các nhà viết kịch thời Elizabeth sáng tác và cộng tác.
