Một mệnh lệnh hành chính thay đổi cả guồng máy, nên buồn hay vui?

Để tháo gỡ điểm nghẽn gần 1.000 hồ sơ đăng kí quyền sử dụng đất vỏn vẹn trong 1 tuần ở Phú Quốc, toàn bộ hệ thống phải vận hành đồng bộ với cường độ khủng khiếp. Hàng trăm cán bộ của Trung tâm phục vụ hành chính công, Phòng Nông nghiệp và Môi trường, Chi nhánh Văn phòng đăng kí đất đai, các tổ công tác, khóm, ấp, khu phố… phải tăng cường làm việc cả ca đêm và Chủ nhật.

Việc này khiến người dân Phú Quốc vô cùng hân hoan, cảm kích ,nhưng cũng đặt ra một câu hỏi rất tự nhiên mà chua xót: Tại sao trước đây không làm như vậy?

Phú Quốc là một trong những địa phương tiên phong đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh toàn diện. Thế nhưng, nhiều năm qua, chuyện đi làm “sổ đỏ” ở đảo ngọc Phú Quốc luôn là nỗi ám ảnh triền miên của người dân và doanh nghiệp. Có người phải mất nhiều tháng bổ sung thủ tục mới đủ điều kiện được tiếp nhận hồ sơ. Rồi thở phào nhẹ nhõm khi cầm trên tay tờ giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả trong thời gian 20-30 ngày làm việc.

Không ít người cầm tờ giấy hẹn lên xuống bộ phận một cửa hàng chục lần, chờ đến mấy chục lần cái 20-30 ngày mà vẫn không biết hồ sơ nằm ở đâu. Thậm chí lên cổng dịch vụ công để tra cứu mã hồ sơ cũng không thấy. Cứ thế mà những tệp tài liệu đăng kí giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở Phú Quốc ngày qua ngày chất cao như núi, bởi có đầu vào mà không thấy đầu ra.

Trước tình trạng gần 3.500 hồ sơ đất đai tồn đọng trên cổng dịch vụ công gia tăng do áp lực phát triển nóng và hạ tầng kĩ thuật quá tải, ngày 9/10 vừa qua, ông Đinh Văn Nơi - Phó Bí thư Tỉnh ủy An Giang, Bí thư Đảng ủy đặc khu Phú Quốc - đã trực tiếp ban hành một mệnh lệnh hành chính dứt khoát: Phải phân loại, dồn lực giải quyết dứt điểm, rút ngắn thời gian xử lý phục vụ người dân, tuyệt đối không hứa suông.

Ông Nơi chỉ đạo phải giảm ngay hồ sơ tồn đọng trong tháng 10 và dứt điểm hết trong tháng 11. Thực tế, đúng 1 tuần sau mệnh lệnh “thép” ấy, đã có gần 1.000 hồ sơ được “giải phóng” trong niềm hân hoan của hàng ngàn người dân.

Kỉ lục giải quyết hồ sơ đất đai của Phú Quốc lần này chứng minh rằng bộ máy hành chính hoàn toàn có đủ năng lực, nhân lực và công nghệ để chạy với vận tốc cực đại. Sự ì ạch, trì trệ kéo dài giải quyết hồ sơ trong nhiều năm qua phần lớn không do nguyên nhân khách quan, mà chính là do con người không chịu vận động. Một guồng máy chuyển đổi số dù đã đầu tư hoàn chỉnh với hàng loạt công nghệ hiện đại, nhưng người điều khiển không chịu khởi động, tăng ga, thì cũng không cách nào tăng tốc.

Với những hồ sơ người dân phải chờ đợi mỏi mòn 7 năm, thậm chí 9-10 năm đến nay mới được giải quyết trong vài ngày sau một mệnh lệnh hành chính, thì có giải thích kiểu gì cũng không khỏa lấp được nguyên nhân chậm trễ là do con người được.

Ông Nguyễn Hồng Ngọc ở khu phố 5 Dương Đông vừa nhận được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất sau hơn 10 năm ròng rã chờ đợi. Bà Lê Thúy Sang ở An Thới mất 7 năm mới được trả kết quả trong tuần này. Ông Hồ Ngọc Anh ở khu phố Bến Tràm Cửa Dương đăng ký từ năm 2019 đến nay mới được hứa giải quyết sớm… Dù không nói ra thì ai cũng mường tượng được trong khoảng thời gian chờ đợi ấy, gia đình họ đã chịu đựng và thiệt hại về kinh tế đến mức nào.

Công bằng mà nói, không phải mọi hồ sơ đất đai đều có thể giải quyết bằng một mệnh lệnh hành chính. Những hồ sơ vướng quy hoạch, tranh chấp, lấn chiếm rừng thì dù có thần tốc đến mấy cũng phải dừng lại để thanh tra, xác minh theo đúng luật định. Đợt “quét” hồ sơ vừa qua tại Phú Quốc thực chất là giải phóng nhóm hồ sơ sạch - những hồ sơ vốn dĩ đã đủ điều kiện nhưng bị mắc kẹt trong guồng quay chậm chạp của cơ chế phối hợp và tâm lí e dè của cán bộ.

Thực tế, trong lĩnh vực nhạy cảm và dễ “dính chàm” như đất đai, cán bộ cấp dưới lâu nay chọn giải pháp an toàn nhất cho mình. Họ thà ngâm hồ sơ để người dân đi lại bổ sung giấy tờ năm lần bảy lượt, còn hơn là ký duyệt nhanh để rồi phải đối mặt với rủi ro pháp lý. Bộ máy chỉ thực sự chuyển động khi có một điểm tựa quyền lực đủ mạnh đứng ra chịu trách nhiệm, tạo áp lực ngược lại: Không làm là bị kỉ luật, là phải đứng sang một bên.

Đánh thức bộ máy trì trệ bằng mệnh lệnh hành chính từ người có quyền lực tuy ở từng thời điểm cũng là điều cần thiết. Nhưng bộ máy hành chính hoạt động tốt và bền cần phải tự thân nó vận hành bằng một hệ thống luật pháp rõ ràng, minh bạch. Trong guồng máy đó, việc cán bộ giải quyết hồ sơ đúng hạn là nghĩa vụ hiển nhiên, còn trễ hẹn là điều bất thường phải bị xử lí; những cán bộ dám nghĩ dám làm vì dân phải được bảo vệ.

Chỉ khi đó, tốc độ xử lí hồ sơ như đang diễn ra ở Phú Quốc mới trở thành tiêu chuẩn bình thường mới của một nền hành chính phục vụ, chứ không còn là chuyện hiếm thấy.

Duy Nhân