Khuyến khích phụ nữ chủ động trong cuộc chiến chống ung thư vú
Theo thống kê mới nhất từ Bệnh viện K (Hà Nội), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 ca mắc ung thư vú mới, khiến khoảng 10.000 phụ nữ tử vong.
Đáng lo ngại là có tới hơn 60% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn (giai đoạn III, IV), tỉ lệ sống thêm sau 5 năm chỉ đạt 74%, thấp hơn so với nhiều quốc gia phát triển.
Tháng 10 chính là thời điểm cộng đồng cùng lan tỏa thông điệp nâng cao nhận thức về ung thư vú, khuyến khích phụ nữ quan tâm đến sức khỏe và chủ động tầm soát bệnh. Tuy nhiên, thực tế đáng lo ngại khi nhiều phụ nữ vẫn chưa có thói quen kiểm tra sức khỏe định kì, chỉ tìm đến bác sĩ khi cơ thể có dấu hiệu bất thường. Vậy đâu là chìa khóa giúp phụ nữ chủ động phòng tránh ung thư vú và bảo vệ sức khỏe của mình?
Phát hiện sớm để tăng cơ hội điều trị
ThS.BSNT Lê Văn Vũ, Bác sĩ chuyên ngành Ung bướu và Tạo hình tuyến vú, Khoa Ngoại Quán Sứ 2, Đơn nguyên Vú và Tạo hình, Bệnh viện K (Cơ sở Quán Sứ).
Ung thư vú là bệnh phổ biến nhất ở phụ nữ Việt Nam. Ung thư vú không phải một bệnh duy nhất mà gồm nhiều thể sinh học khác nhau (thụ thể nội tiết dương tính, HER2 dương tính, bộ ba âm tính…), mỗi thể có hướng điều trị riêng. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể trên 90%.
Ung thư vú là bệnh phổ biến nhất ở phụ nữ Việt Nam. Ung thư vú không phải một bệnh duy nhất mà gồm nhiều thể sinh học khác nhau (thụ thể nội tiết dương tính, HER2 dương tính, bộ ba âm tính…), mỗi thể có hướng điều trị riêng. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể trên 90%.
Để chủ động phát hiện bệnh, phụ nữ cần chú ý những thay đổi bất thường ở tuyến vú như xuất hiện khối cục ở vú hoặc nách; da vú co kéo, sần như vỏ cam; núm vú tụt vào hoặc tiết dịch (nhất là dịch lẫn máu); thay đổi kích thước, hình dạng vú. Khi nhận thấy những dấu hiệu này, chị em nên đến cơ sở y tế để thăm khám, không nên chờ đến khi có cảm giác đau mới đi kiểm tra. Việc tự quan sát, kiểm tra vú thường xuyên giúp nhận biết những thay đổi bất thường nhưng không thể thay thế thăm khám và tầm soát y tế.
Bên cạnh đó, phụ nữ cần thực hiện tầm soát phù hợp với độ tuổi và mức độ nguy cơ. Tự khám vú mỗi tháng từ tuổi 20, tốt nhất vào ngày thứ 7-10 sau khi bắt đầu kỳ kinh; phụ nữ đã mãn kinh chọn một ngày cố định trong tháng, tự khám bằng cách quan sát trước gương và sờ nắn cả hai vú, vùng nách; nên khám vú lâm sàng khoảng 1-3 năm/lần, có thể kết hợp siêu âm vú, đây là phương pháp phù hợp với đặc điểm mô vú dày của phụ nữ trẻ châu Á.
Từ 40 tuổi trở lên, chụp X-quang tuyến vú (nhũ ảnh) định kỳ 1-2 lần/năm, kết hợp siêu âm nếu mô vú dày. Với những người nguy cơ cao (mang đột biến gen BRCA1/2, gia đình có nhiều người mắc, từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ): cần tầm soát sớm hơn, thường từ 25 - 30 tuổi, chụp cộng hưởng từ (MRI) tuyến vú hằng năm kết hợp nhũ ảnh theo chỉ định. Nhóm này nên được bác sĩ chuyên khoa tư vấn kế hoạch tầm soát riêng.
Duy trì cân nặng hợp lý, vận động thể lực thường xuyên, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá và xây dựng chế độ ăn lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, lối sống lành mạnh không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ung thư vú, vì vậy phụ nữ vẫn cần chủ động thăm khám.
Hiện nay, ung thư vú có thể được điều trị bằng nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nội tiết, điều trị đích và liệu pháp miễn dịch, tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và đặc điểm sinh học của khối u. Điều quan trọng là phụ nữ không nên vì tâm lý sợ hãi mà trì hoãn việc kiểm tra sức khỏe. Phát hiện một khối u không đồng nghĩa với mắc ung thư, bởi nhiều khối u vú là lành tính. Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường và tầm soát theo khuyến nghị chuyên môn chính là cách giúp chị em có cơ hội phát hiện bệnh sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.
Đừng để nỗi sợ làm mình trì hoãn
Chị Cao Tuyết (42 tuổi, Gia Lai) là người đã và đang chiến đấu với căn bệnh ung thư vú 1 cách kiên cường
Trước khi phát hiện bị bệnh, chị Tuyết đã có một vài dấu hiệu như ngực đau mỗi khi đến chu kỳ, cơ thể thường xuyên cảm thấy lạnh, thỉnh thoảng có những cơn đau nhói ở ngực thoáng qua, mất ngủ kéo dài và khi sờ vào ngực thì cảm nhận được một vùng cứng, không đau.
Có những dấu hiệu mình từng nhận thấy nhưng lại bỏ qua, cũng vì bận, vì lười đi khám, vì nghĩ chắc không sao, vì sợ đi khám rồi phát hiện mình mắc bệnh. Đừng để nỗi sợ làm mình trì hoãn, nhiều chị em sờ thấy bất thường nhưng không dám đi khám, vì sợ nghe điều mình không muốn nghe. Càng sợ càng để lâu, mà để lâu thì chỉ thiệt mình.
Những dấu hiệu chị Tuyết kể là trải nghiệm cá nhân, không phải căn cứ để tự chẩn đoán. Đặc biệt, đau ngực, mất ngủ hay cảm giác lạnh có thể có nhiều nguyên nhân khác nhau; nếu có vùng cứng bất thường ở vú, thay đổi ở vú hoặc dấu hiệu khiến mình lo lắng, hãy đi khám để được bác sỹ đánh giá đúng.
Còn với chị Tuyết, hành trình này đã khiến chị suy nghĩ nhiều hơn về sức khỏe, gia đình, tình yêu thương và những điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc sống.
Nhắc nhở người thân quan tâm đến sức khỏe của mình
Chị Nguyễn Thị Sang (45 tuổi, Thanh Hóa)
Trong gia đình tôi có người từng mắc ung thư vú nên tôi hiểu đây không phải căn bệnh có thể chủ quan. Trước đây tôi cũng là người không mấy quan tâm đến bệnh lý này, nhưng giờ tôi luôn nhắc nhở con gái và chính bản thân mình phải quan tâm đến sức khỏe, tìm hiểu về ung thư vú và chủ động thăm khám, tầm soát 1 lần/ năm vì biết bản thân mình và con thuộc nhóm có nguy cơ cao mắc phải. Tôi nghĩ nhiều phụ nữ vẫn còn tâm lý ngại đi khám hoặc cho rằng mình còn trẻ, chưa có triệu chứng thì không cần lo lắng. Nhưng là phụ nữ, chúng ta cần chủ động tìm hiểu kiến thức, lắng nghe cơ thể và đi khám khi cần thiết, vừa bảo vệ bản thân, vừa giúp gia đình yên tâm hơn.
Để phụ nữ chủ động hơn cần đổi mới cách truyền thông theo hướng gần gũi
Bạn Phạm Phương Thảo (20 tuổi, Sinh viên học viện Báo chí và Tuyên truyền)
Bản thân mình có tìm hiểu thông tin về các bệnh lý này, nhưng chưa duy trì thói quen khám định kỳ vì còn tâm lý e ngại quy trình thăm khám và chủ quan cho rằng mình còn trẻ, sức khỏe ổn định nếu chưa có triệu chứng bất thường.
Theo Phương Thảo, để phụ nữ chủ động hơn cần đổi mới cách truyền thông theo hướng gần gũi, hiện đại, đặc biệt là tiếp cận phụ nữ trẻ. Bên cạnh việc tuyên truyền truyền đơn thuần các chương trình khám, hỗ trợ chi phí,... việc dùng những chương trình hội thảo, tọa đàm, workshop mang tính chất chia sẻ, trò chuyện gần gũi, chân tình như những người bạn; hay thường xuyên những thước phim mang màu sắc tươi sáng hơn về tương lai “màu hồng” góp phần cổ động cũng như thu hút được sự quan tâm đông đảo của phụ nữ ở các độ tuổi, ngành nghề khác nhau. Nếu có những người bạn đồng hành tin cậy trong suốt quá trình khám, chữa bệnh phụ nữ sẽ bớt e ngại và yên tâm hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của mình.
PV: Thu Quỳnh, Thu Trang, Trọng Khải, Thu Hương, Trần Khánh