Việt Nam đăng cai APEC 2027: Cơ hội nâng tầm vị thế, bứt phá tăng trưởng

Song, điều quan trọng hơn là làm sao biến những cơ hội có được từ sự kiện này thành các dự án cụ thể, công nghệ tiên tiến và năng suất lao động cao hơn, giúp nền kinh tế phát triển bền vững trong nhiều năm tới.

Từ dấu mốc đối ngoại đến cơ hội định hình chương trình nghị sự khu vực

Ngày 21/10, tại Hồng Kông (Trung Quốc), Việt Nam dự kiến chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 33. Đây là lần thứ ba Việt Nam đảm nhận vai trò này, sau hai kì đăng cai vào năm 2006 và 2017.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn, đổi mới mô hình phát triển và nâng tầm quan hệ với các đối tác quốc tế. Theo Bộ Tài chính, lễ bàn giao dự kiến diễn ra tại phiên bế mạc hội nghị ngày 21/10.

APEC (Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương) quy tụ 21 nền kinh tế thành viên, trong đó có Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam. Đây là diễn đàn thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, tạo điều kiện để các nền kinh tế trao đổi chính sách, tháo gỡ rào cản và tìm kiếm cơ hội phát triển chung.

Khác với một hiệp định thương mại có các cam kết pháp lý ràng buộc, APEC chủ yếu hoạt động dựa trên đối thoại, đồng thuận và các sáng kiến hợp tác tự nguyện. Dù không có quyền quyết định thay các thành viên khác, Việt Nam với vai trò chủ nhà APEC 2027 sẽ có cơ hội đề xuất những vấn đề ưu tiên, thúc đẩy các sáng kiến hợp tác và tăng cường kết nối giữa lãnh đạo các nền kinh tế thành viên.

Khi đăng cai APEC 2027, Việt Nam có cơ hội thể hiện năng lực tổ chức, khả năng điều phối lợi ích khác biệt và cách tiếp cận những vấn đề kinh tế đang định hình tương lai khu vực.

Bên lề Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2026 tại Hồng Kông ngày 20/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có các cuộc làm việc song phương với lãnh đạo Bộ Tài chính Mỹ và Trung Quốc, trao đổi về hợp tác tài chính và công tác chuẩn bị cho Năm APEC 2027 do Việt Nam chủ trì.

Tại cuộc gặp với bà Erin Browne - Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ phụ trách các vấn đề quốc tế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị Mỹ thúc đẩy đàm phán sửa đổi hiệp định thuế song phương, chia sẻ kinh nghiệm sàng lọc công nghệ với các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài, ủng hộ Việt Nam trong đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng (ART), đồng thời sớm công nhận quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam.

Về công tác chuẩn bị cho Năm APEC 2027, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Việt Nam dự kiến đề xuất 4 nhóm chủ đề ưu tiên, bám sát Kế hoạch hành động Incheon và Tầm nhìn APEC. Bà Erin Browne đánh giá cao các định hướng này, khẳng định Bộ Tài chính Mỹ sẵn sàng phối hợp với Việt Nam.

Tại cuộc gặp với Bộ trưởng Tài chính Trung Quốc Lam Phật An, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn mong muốn Trung Quốc tiếp tục ủng hộ các định hướng ưu tiên của Việt Nam, phối hợp chặt chẽ và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình chuẩn bị cho Năm APEC 2027.

Ông Lam Phật An khẳng định ủng hộ các định hướng của Việt Nam và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm nhằm duy trì tính liên tục, hiệu quả của hợp tác APEC.

Cơ hội nâng tầm vị thế của Việt Nam trong môi trường kinh tế nhiều biến động

APEC 2027 diễn ra khi kinh tế thế giới phải đối mặt với nhiều sức ép đan xen: Cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, bất ổn địa chính trị, những thay đổi trong chính sách thương mại và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Trong khi đó, AI (trí tuệ nhân tạo), kinh tế số và chuyển đổi xanh đang làm thay đổi cách doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và phân bổ vốn đầu tư.

Theo phân tích xu hướng kinh tế khu vực từ APEC công bố ngày 27/8, tăng trưởng của 21 nền kinh tế thành viên được dự báo đạt 3,2% trong năm 2026 và 3% vào năm 2027, thấp hơn mức 3,3% của năm 2025. Lạm phát bình quân tại 21 nền kinh tế thành viên APEC được dự báo tăng từ 2,4% năm 2025 lên 2,9% năm 2026, trước khi giảm còn 2,5% vào năm 2027. Chi phí năng lượng, vận tải, những bất ổn thương mại và rủi ro địa chính trị tiếp tục gây sức ép lên triển vọng kinh tế.

Trong bối cảnh ấy, một nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao, môi trường đầu tư đủ ổn định và khả năng kết nối với nhiều thị trường sẽ có thêm lợi thế ở cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn. Việt Nam có thể tận dụng Năm APEC 2027 để giới thiệu năng lực sản xuất, hạ tầng, nguồn nhân lực và các lĩnh vực đang mở ra cơ hội đầu tư như công nghệ số, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là số lượng đoàn đại biểu hay doanh nghiệp quốc tế đến Việt Nam trong năm 2027. Thước đo thực chất phải là những quan hệ hợp tác được hình thành, dự án được triển khai, dòng vốn được giải ngân và năng lực của doanh nghiệp trong nước được cải thiện sau sự kiện.

Nếu được chuẩn bị tốt, APEC 2027 có thể trở thành điểm kết nối giữa mục tiêu đối ngoại và chiến lược phát triển kinh tế trong nước. Việt Nam vừa có cơ hội quảng bá môi trường đầu tư, vừa có thể trao đổi với các đối tác về những điều kiện cần thiết để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Tăng trưởng hai con số: Tham vọng lớn đòi hỏi nền tảng vững chắc

Tham vọng phát triển của Việt Nam thể hiện rõ qua mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong năm 2027.

Theo Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính, GDP quý III/2026 ước tính tăng 9,95% so với cùng kì năm ngoái, cao hơn mức tăng 8,15% của quý I và 8,81% của quý II. Như vậy, ba quý đầu năm 2026, GDP tăng 9,01% so với năm trước.

Theo Cục Thống kê, tổng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng kí vào Việt Nam đạt 50,36 tỉ USD, tăng tới 76,4% so với cùng kì năm trước. Trong khi đó, vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỉ USD, mức cao nhất của 9 tháng ở 5 năm qua.

Tỉ trọng chi đầu tư phát triển trong cơ cấu chi ngân sách tăng lên khoảng 40%, trong khi nợ công được duy trì ở mức khoảng 35 - 36% GDP. Đây là những yếu tố tạo điều kiện để Việt Nam tiếp tục đầu tư vào hạ tầng và các dự án trọng điểm, dù hiệu quả sử dụng nguồn lực vẫn là vấn đề cần theo dõi.

Những kết quả trên tạo nền tảng tích cực, nhưng không đồng nghĩa mục tiêu tăng trưởng hai con số đã nằm trong tầm tay. Tăng trưởng cao trong một giai đoạn cần được đánh giá cùng chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, sức khỏe doanh nghiệp, sức mua trong nước và khả năng chống chịu trước những cú sốc bên ngoài.

Bài toán của Việt Nam là làm sao duy trì tốc độ phát triển cao mà không tạo ra sức ép quá lớn lên giá cả, tỉ giá, tín dụng và ngân sách.

Ngày 20/10, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh kết quả điều hành kinh tế vĩ mô có sự đóng góp của việc phối hợp chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, chính sách tiền tệ linh hoạt và cải cách thể chế. Hướng tới năm 2027, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời giữ vững ổn định vĩ mô và đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ.

APEC 2027 có thể hỗ trợ mục tiêu này bằng cách mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ, nguồn vốn, thị trường và kinh nghiệm quản trị.

Từ AI đến chuyển đổi xanh: Cơ hội nâng cấp mô hình tăng trưởng

Một trong những thay đổi đáng chú ý của kinh tế châu Á - Thái Bình Dương là vai trò ngày càng lớn của công nghệ. AI đang tạo ra nhu cầu đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng số. Thương mại điện tử, dịch vụ số và các công cụ tự động hóa cũng mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng, thị trường và nguồn lực cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực này, Việt Nam có thể tận dụng APEC 2027 để thúc đẩy hợp tác về đào tạo nhân lực, nghiên cứu ứng dụng AI, phát triển hạ tầng số và xây dựng môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo. Mục tiêu không nên dừng ở việc thu hút các tập đoàn nước ngoài xây dựng cơ sở sản xuất, mà cần hướng đến nâng cao tỉ lệ giá trị do doanh nghiệp và người lao động trong nước tạo ra.

Chẳng hạn, một dự án bán dẫn sẽ mang lại lợi ích lớn hơn nếu đi kèm chương trình đào tạo kỹ sư, hợp tác nghiên cứu, phát triển nhà cung cấp nội địa và chuyển giao kỹ năng quản trị. Tương tự, việc mở rộng ứng dụng AI trong sản xuất, logistics, tài chính hay nông nghiệp chỉ tạo ra bước tiến dài hạn khi doanh nghiệp có dữ liệu, nhân lực và quy trình đủ tốt để biến công nghệ thành năng suất thực tế.

Chuyển đổi xanh cũng là yêu cầu ngày càng rõ rệt. Chi phí năng lượng, tiêu chuẩn môi trường và yêu cầu giảm phát thải đang tác động đến quyết định đầu tư cũng như khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Nếu tận dụng được hợp tác trong APEC để huy động nguồn lực cho năng lượng sạch, lưới điện, giao thông và sản xuất ít phát thải, Việt Nam có thể vừa cải thiện năng lực cạnh tranh vừa giảm những rủi ro phát triển trong dài hạn.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với mục tiêu nâng cấp mô hình tăng trưởng: Chuyển dần từ lợi thế về chi phí lao động và mở rộng sản xuất sang năng suất, công nghệ, kỹ năng và giá trị gia tăng.

Phú Quốc và phép thử về năng lực tổ chức

Hội nghị cấp cao APEC 2027 dự kiến diễn ra tại Phú Quốc, tỉnh An Giang. Công tác chuẩn bị không chỉ là nhiệm vụ đối ngoại mà còn là phép thử về năng lực phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Việt Nam đã triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho những dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc. Công tác chuẩn bị bao gồm hạ tầng, hậu cần, lễ tân, an ninh, y tế và các điều kiện phục vụ hoạt động của các đoàn đại biểu.

Những công trình được xây dựng hoặc nâng cấp để phục vụ APEC 2027 chỉ thực sự phát huy giá trị khi tiếp tục phục vụ người dân, du khách và hoạt động kinh tế sau khi sự kiện kết thúc. Điều này đòi hỏi việc lựa chọn dự án phải gắn với nhu cầu sử dụng lâu dài, hiệu quả đầu tư và khả năng vận hành, thay vì chỉ chạy theo tiến độ tổ chức.

Bên cạnh cơ sở vật chất, năng lực tổ chức còn thể hiện ở chất lượng dịch vụ, môi trường du lịch, giao thông, an toàn và cách Việt Nam xử lý các tình huống phát sinh. Một kì hội nghị thành công có thể tạo ấn tượng tích cực, nhưng hệ thống hạ tầng được sử dụng hiệu quả trong nhiều năm mới là di sản kinh tế có giá trị bền vững.

Vị thế mới phải được chứng minh bằng kết quả thực chất

Hai lần đăng cai APEC vào năm 2006 và 2017 đã mang đến nhiều kinh nghiệm quan trọng cho Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh năm 2027 khác trước: Cạnh tranh giữa các nền kinh tế lớn gay gắt hơn, chuỗi cung ứng liên tục thay đổi, còn công nghệ và chuyển đổi xanh đang định hình lại lợi thế cạnh tranh.

Trong môi trường ấy, vai trò chủ nhà đặt Việt Nam trước yêu cầu kép. Một mặt, Việt Nam cần tổ chức các hoạt động APEC an toàn, hiệu quả và tạo được đồng thuận giữa 21 nền kinh tế thành viên. Mặt khác, cần bảo đảm chương trình nghị sự của Năm APEC 2027 gắn với những nhu cầu phát triển thực tế, từ thương mại, đầu tư và kết nối khu vực đến chuyển đổi số, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực.

Thành công cũng không nhất thiết được đo bằng việc Việt Nam có thể giải quyết mọi bất đồng giữa các nền kinh tế lớn. Điều thực tế hơn là tạo ra không gian đối thoại, thúc đẩy các sáng kiến có thể triển khai và duy trì hợp tác ngay cả khi môi trường quốc tế còn nhiều khác biệt.

Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ nhà APEC 2027 trong lúc theo đuổi mục tiêu phát triển đầy tham vọng. Đây là cơ hội để kết nối uy tín đối ngoại với lợi ích kinh tế, đưa hợp tác quốc tế đến gần hơn với doanh nghiệp và người dân. Thế nhưng, để biến cơ hội thành lợi thế, Việt Nam cần nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chính sách và môi trường kinh doanh, phát triển hạ tầng hiệu quả, cải thiện năng suất lao động.

Tâm thế của đất nước bước vào kỉ nguyên phát triển mới không chỉ nằm ở khát vọng vươn lên hay tầm vóc từ một sự kiện quốc tế. Điều quan trọng là khả năng biến khát vọng thành chính sách hiệu quả, biến cam kết thành kết quả và biến những cơ hội trong 2027 thành nền tảng phát triển cho nhiều năm tiếp theo.

Sơn Vân