Thủ tướng Lê Minh Hưng: Phải đưa giá thuốc về mức phù hợp với khả năng chi trả của người bệnh

Sáng ngày 21/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tham dự và phát biểu chỉ đạo tại phiên thảo luận ở Tổ 3 về việc sửa đổi Luật Dược, luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh mục tiêu cao nhất của đợt sửa đổi pháp luật lần này là phải tháo gỡ triệt để những vướng mắc, bất cập đang tồn tại trong thực tiễn cung ứng, mua sắm y tế. Thủ tướng khẳng định: “Nhưng trước mắt, những vấn đề cấp bách phải được sửa đổi ngay. Mục tiêu cuối cùng là làm sao để người bệnh và các bệnh viện được tiếp cận với thuốc, trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lí, phù hợp với khả năng chi trả”.

Bất cập từ khâu trung gian và lỗ hổng mua bán lòng vòng

Đánh giá về nguyên nhân khiến chi phí y tế gia tăng thời gian qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng nêu rõ, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra chuyên án của các cơ quan chức năng - đặc biệt là Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ - đã phát hiện rất nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn cũng như khâu tổ chức thực hiện. Chính những kẽ hở này đã tạo điều kiện phát sinh quá nhiều khâu trung gian, đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế lên cao một cách bất hợp lí.

Đặc biệt, cơ quan điều tra đã chỉ ra thủ đoạn tinh vi của một số đối tượng khi thành lập nhiều doanh nghiệp ở nước ngoài, tiến hành mua bán lòng vòng trước khi nhập khẩu hàng hóa về Việt Nam. Thủ đoạn này khiến giá trị thực của các nhóm thuốc và thiết bị y tế bị nâng lên gấp nhiều lần so với giá gốc.

Thủ tướng chỉ rõ, hệ quả nghiêm trọng nhất của tình trạng này là làm gia tăng đột biến chi phí khám, chữa bệnh, gây gánh nặng tài chính trực tiếp cho người dân, đồng thời tạo áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm y tế. Chi phí bị đẩy lên cao không chỉ làm tăng số tiền người bệnh phải tự chi trả từ tiền túi mà còn làm hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ y tế kỹ thuật cao của những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn. Thủ tướng nhấn mạnh: “Có những khoản chi phí cao quá mức cần thiết, không hợp lí, rất phi lí”.

Trước thực trạng cấp bách đó, Thủ tướng khẳng định Chính phủ quyết tâm phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội để hoàn thiện quy định, khắc phục tận gốc các yếu tố đang làm méo mó thị trường cung ứng y tế.

Tháo gỡ cơ chế mua sắm: Bài học từ y tế tư nhân

Đề cập đến những nghịch lí trong cơ chế mua sắm và đấu thầu hiện nay, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã đặt ra câu hỏi thẳng thắn trước Quốc hội: “Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp mà các bệnh viện công, nhà nước lại không mua được?”.

Theo Thủ tướng, đây là vấn đề lớn đòi hỏi phải được nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc, thẳng thắn và trách nhiệm. Người đứng đầu Chính phủ cho biết đã trao đổi trực tiếp với Bộ Y tế để làm rõ nguyên nhân vì sao các cơ sở y tế tư nhân có thể tiếp cận nguồn hàng với mức giá hợp lý, trong khi khối bệnh viện công lập lại gặp muôn vàn khó khăn, vướng mắc. Thủ tướng nhấn mạnh: “Vấn đề quan trọng là chúng ta có quyết tâm chính trị cao để thực hiện việc này hay không”.

Từ thực tiễn đó, Thủ tướng chỉ đạo phải nhanh chóng nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt, bảo đảm tính công khai, minh bạch nhưng phải kiểm soát chặt chẽ được giá cả. Cụ thể:

Đối với mặt hàng thông dụng, sử dụng rộng rãi: Tổ chức cơ chế đấu thầu tập trung hoặc đấu thầu công khai để tối ưu hóa chi phí.

Đối với mặt hàng chuyên biệt, biệt dược có tính đặc thù: Cho phép áp dụng cơ chế đàm phán giá, thương lượng trực tiếp trong khuôn khổ pháp luật.

Thủ tướng chỉ rõ, không thể tiếp tục để diễn ra tình trạng mở cửa thị trường nhưng các doanh nghiệp, hãng sản xuất hay khâu trung gian lại bắt tay nhau chi phối thị trường, kiểm soát giá cả. Bộ Y tế và các chuyên gia hoàn toàn có đủ năng lực làm việc trực tiếp với các hãng sản xuất, doanh nghiệp cung ứng gốc để xây dựng phương thức mua sắm phù hợp, cắt bỏ hoàn toàn các khâu trung gian không cần thiết.

Đặt sức khỏe nhân dân lên trên lợi nhuận

Phân tích về quan điểm quản lí, Thủ tướng Lê Minh Hưng ghi nhận nhiều ý kiến cho rằng giá cả y tế nên để cơ chế thị trường tự điều chỉnh. Tuy nhiên, Thủ tướng khẳng định thuốc và trang thiết bị y tế là những mặt hàng đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và quyền lợi an sinh của người dân. Trong điều kiện kinh tế đất nước còn nhiều khó khăn, Nhà nước bắt buộc phải có công cụ quản lí và kiểm soát giá phù hợp.

Thủ tướng chia sẻ quan điểm xuyên suốt: Doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm, vật tư y tế phải có lợi nhuận để phát triển, nhưng lợi nhuận đó phải ở mức hợp lí. Không thể đặt lợi nhuận của doanh nghiệp cao hơn khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Nếu không loại bỏ các chi phí trung gian phi lí, gánh nặng chi trả tiền túi của người bệnh sẽ tiếp tục gia tăng, ảnh hưởng tiêu cực đến chính sách an sinh xã hội tổng thể.

Ngoài ra, người đứng đầu Chính phủ cũng chia sẻ về những thách thức trong đàm phán các hiệp định thương mại quốc tế. Các vấn đề liên quan đến thuốc biệt dược, sở hữu trí tuệ, bảo hộ dữ liệu và khả năng tiếp cận thuốc generic luôn là những đàm phán phức tạp đối với các nước đang phát triển. Việt Nam cần kiên trì đàm phán để bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo đảm hài hòa giữa cam kết quốc tế và yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân, đồng thời xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh trong nước, ngăn chặn các hành vi thao túng thị trường.

Quyết tâm hoàn thiện thể chế đồng bộ

Kết luận nội dung phát biểu tại Tổ 3, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế cho ngành y tế. Việc sửa đổi Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh phải tạo ra một khuôn khổ pháp lý công khai, minh bạch, khả thi, đáp ứng tốt yêu cầu quản lí nhà nước lẫn hoạt động thực tiễn tại các bệnh viện.

Thủ tướng lưu ý, việc sửa đổi quy định trong luật phải bảo đảm tính đồng bộ tuyệt đối với các nghị định, thông tư hướng dẫn ban hành kèm theo, tránh tình trạng "luật mở nhưng thông tư thắt".

Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội - đặc biệt là những đại biểu đang công tác trong ngành y tế, làm việc tại các bệnh viện - dành thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng, đóng góp ý kiến trực tiếp vào từng điều khoản của dự thảo luật. Mục tiêu cuối cùng là ban hành được một hệ thống pháp luật thực sự tháo gỡ vướng mắc, giúp các cơ sở y tế tiếp cận nguồn cung chất lượng với giá hợp lí, giảm áp lực cho ngân sách, bảo vệ quỹ bảo hiểm y tế và giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Nam Phong