TP. Đồng Nai chuyển từ tư duy ‘làm đường’ sang tổ chức hành lang logistics đa phương thức
Cùng với hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn và sân bay Long Thành chuẩn bị khai thác, TP. Đồng Nai định hướng tổ chức mạng lưới logistics đa phương thức, kết nối các trung tâm sản xuất với cửa ngõ xuất nhập khẩu. Qua đó giảm chi phí vận chuyển và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Nhân Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026 (ngày 22/10), phóng viên Một Thế Giới có cuộc trao đổi với ông Vũ Ngọc Long - Giám đốc Sở Công Thương TP. Đồng Nai, về định hướng phát triển hệ sinh thái logistics gắn với sân bay Long Thành, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và giải pháp hình thành các hành lang vận tải liên vùng.
Long Thành làm hạt nhân, công nghiệp tạo nguồn hàng
- Thưa ông, trong bối cảnh sân bay Long Thành chuẩn bị đi vào khai thác, TP. Đồng Nai có những lợi thế nổi bật nào để phát triển thành trung tâm logistics của khu vực phía Nam? Vai trò của hệ thống công nghiệp và mạng lưới giao thông liên vùng sẽ được phát huy ra sao?
Ông Vũ Ngọc Long: Logistics hiện không đơn thuần là vận chuyển và lưu kho, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian giao hàng, chi phí sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, TP. Đồng Nai định hướng chuyển từ phát triển riêng lẻ từng tuyến đường, cảng và kho bãi sang tổ chức mạng lưới dịch vụ liên thông, kết hợp nhiều phương thức vận tải.
.jpg)
Định hướng này xuất phát từ lợi thế về quy mô công nghiệp, vị trí địa lý và khả năng kết nối của TP. Đồng Nai với TP.HCM, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong 9 tháng đầu năm 2026, GRDP của thành phố tăng 10,01%, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng khoảng 12,5%. Kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 46,7 tỉ USD, trong đó xuất khẩu đạt 27,5 tỉ USD, nhập khẩu 19,2 tỉ USD; xuất siêu 8,3 tỉ USD, đứng thứ hai cả nước sau Thái Nguyên.
Cùng với đà tăng trưởng sản xuất và thương mại, doanh thu vận tải, kho bãi, dịch vụ hỗ trợ vận tải và bưu chính, chuyển phát tăng 20,50% so với cùng kỳ. TP. Đồng Nai hiện có 44 khu công nghiệp (KCN) đã đầu tư hạ tầng và thu hút nhà đầu tư trong tổng số 59 KCN đã thành lập; 12 cụm công nghiệp (CCN) đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy trung bình trên 86%. Ngoài ra, quy hoạch còn có 22 CCN đã thành lập và hơn 68 CCN định hướng quy hoạch.
Quy mô sản xuất này tạo nguồn hàng cho hệ thống logistics, từ điện tử, cơ khí, dệt may, da giày, chế biến nông sản đến thương mại điện tử. Trên cơ sở đó, nhu cầu phát triển các dịch vụ gom hàng, lưu kho, phân loại, đóng gói và phân phối cũng tăng lên.
Một động lực quan trọng khác là sân bay Long Thành. Giai đoạn 1 của dự án có công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, tương đương khoảng 3.288 tấn hàng hóa/ngày nếu tính bình quân 365 ngày. Khi đi vào khai thác, sân bay được kỳ vọng mở rộng kết nối quốc tế cho hàng hóa có giá trị cao, hàng cần giao nhanh và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Tuy nhiên, năng lực của một đầu mối hàng không không thể phát huy đầy đủ nếu thiếu kết nối với các khu công nghiệp, cảng biển, cảng cạn và những địa phương có nguồn hàng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là tổ chức đồng bộ mạng lưới giao thông, kho bãi và dịch vụ logistics, bảo đảm hàng hóa được lưu chuyển thuận lợi từ nơi sản xuất đến các cửa ngõ xuất nhập khẩu.
Tháo gỡ điểm nghẽn, phát triển các trung tâm logistics quy mô lớn
- Vậy thưa ông, đâu là những điểm nghẽn lớn nhất của logistics tại TP. Đồng Nai hiện nay? Thành phố định hướng giải pháp nào để kết nối hiệu quả giữa sân bay, cảng biển, cảng cạn và các khu công nghiệp?
Ông Vũ Ngọc Long: TP. Đồng Nai xác định bốn điểm nghẽn chính. Đó là kết nối từ khu vực sản xuất đến sân bay, cảng biển và cảng cạn chưa đồng bộ; vận tải hàng hóa còn phụ thuộc nhiều vào đường bộ; hệ thống kho bãi và dịch vụ giá trị gia tăng còn phân tán; dữ liệu giữa các đơn vị chưa liên thông đầy đủ.
Để khắc phục những hạn chế này, thành phố định hướng mô hình “một hạt nhân - nhiều vệ tinh - kết nối đa phương thức”. Trong đó, Long Thành giữ vai trò đầu mối logistics hàng không; các trung tâm logistics, cảng cạn và kho vệ tinh đảm nhiệm việc gom hàng, lưu trữ và phân phối; các KCN tạo nguồn hàng, còn cảng Phước An và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải kết nối với mạng lưới vận tải biển.
Trên mạng lưới đó, các tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, hệ thống đường vành đai và đường dẫn vào sân bay giữ vai trò kết nối đường bộ. Thành phố đồng thời định hướng tăng cường vận tải thủy bằng sà lan container, nghiên cứu kết nối đường sắt vận tải hàng hóa theo quy hoạch để từng bước đa dạng hóa phương thức vận chuyển.
Hạ tầng giao thông cần đi cùng hệ thống dịch vụ hậu cần. Vì vậy, TP. Đồng Nai ưu tiên phát triển kho lạnh, kho ngoại quan, dịch vụ kiểm định, đóng gói, phân loại và logistics phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới. Doanh nghiệp được khuyến khích ứng dụng hệ thống quản trị kho (WMS), quản trị vận tải (TMS), chứng từ điện tử, năng lượng mặt trời mái nhà và phương tiện tiết kiệm năng lượng.
Bên cạnh đó, thành phố chú trọng đào tạo nhân lực, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và nghiên cứu mô hình thương mại - logistics quanh sân bay. Định hướng phát triển khu thương mại tự do cũng được đặt ra, trên cơ sở xem xét và phê duyệt của cấp có thẩm quyền.
- Để đón đầu nhu cầu vận chuyển, lưu trữ và trung chuyển hàng hóa khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, TP. Đồng Nai đang ưu tiên những dự án logistics nào? Thành phố có định hướng gì để thu hút đầu tư và nâng cao hiệu quả khai thác các dự án này?
Ông Vũ Ngọc Long: TP. Đồng Nai đã giới thiệu ba dự án logistics chiến lược, gồm Trung tâm Logistics phía Đông Bắc sân bay tại khu vực quy hoạch KCN Xuân Quế - Sông Nhạn, quy mô khoảng 100 ha; Trung tâm Logistics phía Nam sân bay tại khu vực KCN Bàu Cạn - Tân Hiệp, khoảng 100 ha; và Tổng kho trung chuyển miền Đông tại khu vực Trảng Bom - An Viễn, khoảng 620 ha.
Tổng diện tích ba dự án khoảng 820 ha. Trong đó, Tổng kho trung chuyển miền Đông chiếm 620 ha, tương đương gần 76% tổng diện tích. Các dự án được định hướng phục vụ tập kết, lưu trữ, gom hàng, trung chuyển và phân phối, bổ sung năng lực hậu cần cho khu vực sân bay và các trung tâm sản xuất.
Để những dự án này phát huy hiệu quả, thành phố đang rà soát quy hoạch, quỹ đất, tính khả thi và phương án phân kỳ đầu tư. Việc lựa chọn nhà đầu tư cần gắn với năng lực triển khai, khả năng kết nối giao thông và nhu cầu hàng hóa thực tế, tránh phát triển kho bãi dàn trải, thiếu nguồn hàng hoặc không đáp ứng được yêu cầu vận chuyển.
Đo hiệu quả bằng thời gian, chi phí và chất lượng dịch vụ
- TP. Đồng Nai sẽ xây dựng những tiêu chí nào để đánh giá hiệu quả phát triển hệ sinh thái logistics, nhất là về thời gian vận chuyển, chi phí, năng lực kết nối đa phương thức và chất lượng dịch vụ đối với doanh nghiệp?
Ông Vũ Ngọc Long: Thành phố đề xuất bốn nhóm chỉ tiêu đánh giá, gồm thời gian, chi phí, năng lực hạ tầng và công nghệ, cùng mức độ hài lòng của doanh nghiệp.
Về thời gian, các chỉ tiêu tập trung vào thời gian vận chuyển từ KCN đến cửa ngõ xuất hàng và thời gian xử lý thông quan. Về chi phí, thành phố cần theo dõi chi phí logistics theo từng tuyến và nhóm ngành hàng, qua đó xác định những khâu phát sinh chi phí cao, đồng thời so sánh hiệu quả giữa các phương thức vận tải.
Đối với hạ tầng và công nghệ, các chỉ tiêu gồm tỷ lệ sử dụng vận tải đa phương thức, năng lực kho lạnh, mức độ ứng dụng chứng từ số và chuyển đổi số. Bên cạnh những số liệu vận hành, phản hồi của doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp logistics cũng là căn cứ để đánh giá chất lượng dịch vụ.
Trước khi xác định mục tiêu cải thiện theo từng giai đoạn, TP. Đồng Nai chủ trương khảo sát thực tế và xây dựng số liệu đường cơ sở. Việc đánh giá cần kết hợp các nhóm chỉ tiêu để xác định rõ hiệu quả của từng giải pháp, từ rút ngắn thời gian vận chuyển, kiểm soát chi phí đến nâng cao chất lượng dịch vụ.
- Để hình thành các hành lang logistics liên vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu, TP. Đồng Nai kiến nghị những cơ chế, chính sách và giải pháp phối hợp nào với Bộ Công Thương, các bộ, ngành và địa phương trong vùng?
Ông Vũ Ngọc Long: TP. Đồng Nai kiến nghị Bộ Công Thương hỗ trợ triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050; kết nối thành phố với các tập đoàn logistics quốc tế, hiệp hội ngành hàng, đồng thời nghiên cứu bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả logistics cấp địa phương và liên vùng.
Đối với các bộ, ngành và đơn vị khai thác sân bay, thành phố đề nghị phối hợp quy hoạch giao thông, đơn giản hóa thủ tục kiểm tra chuyên ngành và đồng bộ dịch vụ hàng hóa tại sân bay Long Thành. Đây là những điều kiện quan trọng để kết nối hạ tầng với hoạt động khai thác, hạn chế thời gian chờ và chi phí phát sinh trong quá trình vận chuyển.
Với các tỉnh, thành phía Nam, TP. Đồng Nai mong muốn tăng cường phối hợp kết nối nguồn hàng từ Đông Nam Bộ, Tây Nguyên đến Đồng bằng sông Cửu Long, từng bước hình thành các hành lang logistics liên vùng. Khi các tuyến vận tải, trung tâm trung chuyển và dịch vụ hậu cần được tổ chức đồng bộ, hàng hóa có thể lưu chuyển thuận lợi hơn giữa các vùng sản xuất và cửa ngõ xuất nhập khẩu, góp phần rút ngắn thời gian giao hàng và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Xin trân trọng cám ơn ông về cuộc trao đổi!
