Elon Musk ủng hộ sáp nhập SpaceX - Tesla có thể gây trở ngại cho cuộc đàm phán
Việc Elon Musk công khai ủng hộ sáp nhập SpaceX và Tesla khiến một số người tham gia đàm phán lo ngại. Họ sợ những phát biểu của ông có thể khiến cổ đông soi xét kỹ hơn và làm quá trình đàm phán kéo dài thêm.
Nguồn tin của Reuters cho biết việc Elon Musk công khai tiết lộ thông tin khiến quá trình đàm phán trở nên phức tạp hơn, bởi có thể làm dấy lên những câu hỏi về việc lợi ích của cổ đông Tesla được bảo vệ tốt đến đâu. Những lo ngại này xuất phát từ sự tương đồng mà một số người tham gia đàm phán nhận thấy giữa thương vụ hiện tại và việc Tesla mua lại SolarCity năm 2016. Đây là thương vụ từng dẫn đến nhiều năm kiện tụng liên quan đến vai trò của Elon Musk.
Elon Musk, hiện là giám đốc điều hành cả SpaceX lẫn Tesla và nắm giữ cổ phần đáng kể tại hai công ty, nói với các nhà đầu tư trong tuần này rằng hai bên đang xem xét một thương vụ có thể trở thành giao dịch doanh nghiệp lớn nhất lịch sử, với giá trị lên tới 3.500 tỉ USD. Ông cũng tiết lộ cả hai công ty đã thành lập các ủy ban đặc biệt để đánh giá khả năng thực hiện thương vụ. Reuters là trang đầu tiên đưa tin về những lo ngại này.
Ba nguồn tin của Reuters am hiểu vấn đề cho biết hai công ty đã thuê các đơn vị tư vấn, nhưng các cuộc thảo luận vẫn ở giai đoạn đầu. Theo người nắm rõ cuộc đàm phán, SpaceX đã tiếp cận Tesla trong những tuần gần đây. Hai công ty đang xem xét nhiều phương án giao dịch, trong đó có khả năng SpaceX mua lại Tesla hoặc hai bên sáp nhập dưới một công ty mẹ mới thành lập.
Hai bên cũng cân nhắc các hình thức thanh toán khác nhau, gồm cả phương án hoàn toàn bằng cổ phiếu, theo nguồn tin trên. Những chi tiết này chưa từng được công bố trước đó.
Tesla, SpaceX và Elon Musk không phản hồi đề nghị bình luận.
Vụ kiện kéo dài của cổ đông Tesla liên quan đến thương vụ mua SolarCity
Trong những giao dịch giữa các bên có liên quan, chẳng hạn sáp nhập SpaceX - Tesla, các thành viên hội đồng quản trị độc lập thường giám sát quá trình đàm phán nhằm bảo vệ quyền lợi của cổ đông bên ngoài.
Vấn đề này từng nổi lên trong thương vụ Tesla mua lại SolarCity năm 2016. Sau thương vụ, các cổ đông Tesla đã khởi kiện kéo dài nhiều năm, cáo buộc tỉ phú giàu nhất thế giới gây ảnh hưởng đến quá trình giao dịch nhằm cứu khoản đầu tư của mình vào công ty điện mặt trời áp mái đang gặp khó khăn.
Vào thời điểm đó, Elon Musk sở hữu khoảng 22% cổ phần tại cả Tesla và SolarCity. SolarCity do hai người anh em họ của Elon Musk là Peter Rive và Lyndon Rive sáng lập.
Các cổ đông Tesla cho rằng việc Elon Musk can thiệp và công khai ủng hộ thương vụ làm tổn hại tính công bằng của giao dịch. Một vấn đề trọng tâm trong vụ kiện là lập luận rằng dù chỉ sở hữu cổ phần thiểu số, Elon Musk vẫn có thể chi phối Tesla nhờ mối quan hệ với các thành viên hội đồng quản trị và cách điều hành mang tính áp đặt của ông.
Sau đó, Tòa án Tối cao bang Delaware (Mỹ) nhận định rằng lập luận của nguyên đơn về việc thiếu ủy ban độc lập giám sát giao dịch, cùng với “một số tình tiết khác liên quan đến sự can dự và việc công khai ủng hộ thương vụ của Elon Musk”, là cơ sở để kết luận quá trình giao dịch thiếu công bằng.
Cuối cùng, các tòa án vẫn xác nhận thương vụ mua lại là công bằng. Tuy nhiên, vụ kiện mất nhiều năm mới được giải quyết, còn các lãnh đạo Tesla phải dàn xếp những cáo buộc liên quan với khoản tiền 60 triệu USD.
Elon Musk không thể tham gia đàm phán sáp nhập SpaceX và Tesla
Elon Musk sở hữu gần 1/5 cổ phần Tesla và gần 1/2 cổ phần SpaceX. Các nhà phân tích nhận định thương vụ sáp nhập có thể giúp ông nắm quyền kiểm soát công ty hợp nhất.
Trong cuộc trao đổi với các nhà đầu tư hôm 20/10, Elon Musk thừa nhận rằng do có lợi ích liên quan trực tiếp đến giao dịch, ông không thể tham gia các cuộc thảo luận của những ủy ban đặc biệt được thành lập để đánh giá thương vụ.
Các đơn vị tư vấn cũng đang làm việc với luật sư của Elon Musk để bảo đảm ông không tham gia các cuộc thảo luận về sáp nhập.
Eric Talley, giáo sư luật tại Đại học Columbia (Mỹ), cho rằng việc sáp nhập có thể mang lại lợi ích cho cổ đông vì Elon Musk sẽ không còn phải phân chia thời gian điều hành hai công ty. Tuy nhiên, Eric Talley nhận định khó dự đoán hơn liệu một thách thức pháp lý có xuất hiện hay không, cũng như kết quả sẽ ra sao, so với vụ kiện liên quan đến SolarCity. Nguyên nhân là Tesla hiện đăng ký thành lập tại bang Texas (Mỹ) thay vì Delaware như trước đây.
“Yếu tố Texas là một biến số khó lường. Không ai biết Texas sẽ xử lý những vụ kiện như thế này ra sao, bởi bang này chưa từng giải quyết những vụ việc tương tự”, Eric Talley nói.
Ông lưu ý Texas đang tìm cách xây dựng hình ảnh một địa điểm thân thiện với doanh nghiệp để thay thế Delaware. Theo Eric Talley, những phát biểu của Elon Musk cho đến nay chưa hẳn đã gây ra vấn đề pháp lý.
Cuối cùng, Eric Talley cho rằng nguy cơ kiện tụng sẽ phụ thuộc vào các điều khoản cụ thể của thương vụ.
“Bên nào sẽ nhận được phần lợi ích lớn hơn từ thương vụ này? Thông thường, chính điều đó sẽ dẫn đến kiện tụng”, ông nói.
Phát biểu của Elon Musk có thể ảnh hưởng đến quá trình đàm phán
Theo nguồn tin của Reuters, những người tham gia quá trình đàm phán lo ngại việc Elon Musk công khai ủng hộ sáp nhập và tiết lộ các cuộc thảo luận có thể khiến nhà đầu tư giám sát thương vụ chặt chẽ hơn.
Thông thường, các bên có lợi ích liên quan sẽ tránh công khai quan điểm trong khi các thành viên hội đồng quản trị độc lập đang đánh giá một thương vụ.
Nguồn tin nói thêm rằng vụ kiện SolarCity có thể trở thành tiền lệ tham khảo với nhà đầu tư và tòa án khi xem xét bất kì giao dịch SpaceX - Tesla nào trong tương lai, nếu các đơn vị tư vấn không bảo đảm được rằng những ủy ban đặc biệt hoạt động độc lập, không chịu ảnh hưởng từ Elon Musk.
Nếu Tesla và SpaceX sáp nhập, đây sẽ là thương vụ lớn nhất lịch sử, tạo ra một trong những tập đoàn công nghiệp và công nghệ lớn nhất thế giới. Quy mô giao dịch sẽ vượt thương vụ SpaceX mua lại startup xAI của Elon Musk hồi tháng 2. Thương vụ này được định giá khoảng 1.250 tỉ USD, trong đó SpaceX là 1.000 tỉ USD và xAI là 250 tỉ USD.
Thương vụ quy mô như vậy cũng sẽ phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan quản lý toàn cầu, đặc biệt là do hoạt động kinh doanh của Tesla tại Trung Quốc, còn SpaceX tham gia lĩnh vực quốc phòng và trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ.
Elon Musk lại đề cập khả năng Tesla sáp nhập với SpaceX
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III/2026 của SpaceX hôm 20/10, Elon Musk nói với các nhà đầu tư rằng việc sáp nhập với Tesla sẽ là “ý tưởng hay”. Elon Musk cho biết hội đồng quản trị của cả Tesla và SpaceX đã thành lập các ủy ban đặc biệt để thảo luận về khả năng sáp nhập.
“Tôi có cảm giác như mình đang nhảy múa giữa một bãi mìn”, Elon Musk nói trong cuộc trao đổi khi trả lời câu hỏi về khả năng sáp nhập hai công ty.
“Liệu tôi có nghĩ đó là ý tưởng hay không? Có. Song cuối cùng, các cổ đông phải chấp thuận thương vụ này”, tỉ phú giàu nhất thế giới nhấn mạnh.
Với Tesla, điều đó đồng nghĩa cần có sự chấp thuận của những người nắm giữ 50% tổng số cổ phiếu, một ngưỡng “khá cao”, ông cho biết.
Elon Musk đề cập đến vấn đề này ngay trong phần phát biểu mở đầu cuộc trao đổi về kết quả kinh doanh quý III của Tesla hôm 21/10, nhưng không cung cấp thêm thông tin.
“Tôi nghĩ hôm qua mình đã nói tất cả những gì cần nói”, Giám đốc điều hành Tesla cho biết.