Cần Thơ đổi mới quản lí KHCN, khơi thông sáng tạo địa phương
Hội thảo đề xuất phân định trách nhiệm, quản trị bằng dữ liệu, chuyển từ kiểm soát đầu vào sang đánh giá kết quả.
Ngày 23/10, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ tổ chức hội thảo khoa học “Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố Cần Thơ”.
Phân định rõ vai trò tỉnh và xã
Theo tham luận của TS. Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST&CĐS) là động lực quan trọng của phát triển. Luật KHCN&ĐMST số 93/2025/QH15 cùng các nghị định hướng dẫn tạo cơ sở chuyển từ kiểm soát đầu vào sang đánh giá kết quả đầu ra, mở rộng khoán chi, đặt hàng và chấp nhận rủi ro có kiểm soát.
Từ ngày 1/7/2025, khi cấp huyện kết thúc hoạt động, nhiệm vụ quản lí nhà nước được phân định lại giữa cấp tỉnh và cấp xã. Cần Thơ có 103 đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp từ Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang trước đây; địa bàn trải rộng từ đô thị trung tâm vùng đến vùng nông nghiệp, ven biển chịu tác động xâm nhập mặn và sạt lở.
Định hướng là cấp tỉnh kiến tạo chính sách, điều phối và bảo đảm nguồn lực; cấp xã trực tiếp triển khai, kết nối với người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và phát hiện nhu cầu công nghệ. Phân cấp, ủy quyền phải đi cùng hướng dẫn nghiệp vụ, nhân lực, kinh phí và công cụ số.
Thực tế, khối lượng công việc của Sở KH&CN tăng sau khi tiếp nhận nhiệm vụ từ cấp huyện, hợp nhất bộ máy và phụ trách thêm lĩnh vực chuyển đổi số, thông tin, truyền thông.
Ở cấp xã, cán bộ phụ trách thường kiêm nhiệm, còn thiếu kinh nghiệm về đo lường, chất lượng, sở hữu trí tuệ và quản lí nhiệm vụ. Một số nơi lúng túng khi lập kế hoạch, hoàn thiện hồ sơ, chọn đối tượng thụ hưởng và sử dụng kinh phí. Nếu chỉ giao việc mà thiếu nguồn lực và hỗ trợ, cấp xã khó triển khai hiệu quả, còn cấp tỉnh dễ quá tải.
Quản trị bằng dữ liệu, lấy kết quả làm thước đo
Tại cơ sở, 1.940 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 12.000 thành viên được thành lập ở 103 xã, phường. Đây là mạng lưới hỗ trợ quan trọng để đưa công nghệ và các chính sách chuyển đổi số đến gần người dân.
Để nâng cao hiệu quả quản trị, tham luận đề xuất hoàn thiện chính sách đặc thù hỗ trợ đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong nông nghiệp thông minh, y tế số và giáo dục số; phát triển Trung tâm ĐMST Cần Thơ và nghiên cứu sàn giao dịch công nghệ phục vụ vùng.
Ông Phạm Trường Giang, Phó giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ cho biết, Sở đã rà soát thủ tục có thể phân cấp, ủy quyền; xây dựng tài liệu hướng dẫn, bồi dưỡng cán bộ định kì và hỗ trợ theo cụm xã. Đồng thời, cần có nền tảng số dùng chung để cập nhật nhiệm vụ, nhu cầu công nghệ, doanh nghiệp, chuyên gia và kết quả kiểm tra. Việc đánh giá cấp xã dựa vào các chỉ tiêu dễ đo như sáng kiến, mô hình ứng dụng, nhãn hiệu được bảo hộ và người dân được hướng dẫn kĩ năng số.
Đưa chính sách đến gần cơ sở
Nhu cầu hỗ trợ cần được cụ thể hóa thành mục tiêu, sản phẩm, đối tượng, tiến độ, nguồn vốn và điều kiện kĩ thuật. Công nghệ phải phù hợp quy mô sản xuất, khả năng vận hành của bên tiếp nhận; việc hỗ trợ nên gắn với vùng sản xuất và huy động viện, trường, chuyên gia, doanh nghiệp tham gia tư vấn, chuyển giao.
Cũng theo ông Phạm Trường Giang, Sở KH&CN TP mong muốn các nhà quản lí, nhà khoa học và doanh nghiệp chia sẻ khó khăn, đề xuất giải pháp thực tiễn để tháo gỡ vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng ngân sách.
Khi cấp tỉnh điều phối hiệu quả, cấp xã được bảo đảm điều kiện thực hiện và dữ liệu kết nối thông suốt, KHCN & ĐMST sẽ góp phần nâng năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh và hiệu quả phục vụ người dân.