Bức tranh thương mại điện tử ở thành phố Đà Nẵng năng động như thế nào?

Top 3 toàn quốc và khát vọng về một trung tâm kinh tế số

Đà Nẵng từ lâu đã khẳng định được vị thế vững chắc trên bản đồ số quốc gia. Theo báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam (EBI), Đà Nẵng duy trì ổn định ở vị trí Top 3 cả nước về Chỉ số Thương mại điện tử, chỉ đứng sau hai "đầu tàu" kinh tế lớn nhất đất nước là Hà Nội và TP.HCM.

Tuy nhiên, nếu so sánh với hai siêu đô thị lớn kể trên - nơi tập trung quy mô thị trường khổng lồ và mật độ hạ tầng thương mại truyền thống dày đặc, Đà Nẵng lại chọn cho mình một hướng đi khác biệt.

Thành phố này tận dụng lợi thế của một đô thị trung tâm vùng, kết hợp không gian kinh tế rộng mở sau khi mở rộng địa giới hành chính (quy mô dân số hơn 3 triệu người, diện tích gần 12.000 km²) cùng hệ thống hạ tầng logistics chiến lược gồm 3 cảng biển nước sâu, 2 cảng hàng không quốc tế.

Chia sẻ tại hội thảo chuyên đề, ông Huỳnh Xuân Sơn - Phó giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng - nhấn mạnh: "Đà Nẵng xếp thứ ba cả nước về Chỉ số Thương mại điện tử với 28,1 điểm. Đây là nền tảng đáng ghi nhận, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng ứng dụng, mở rộng mức độ tham gia của doanh nghiệp và chuyển hóa lợi thế công nghệ, hạ tầng, thị trường thành doanh thu, đơn hàng và giá trị gia tăng thực chất”.

Sự năng động của Đà Nẵng không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng bán lẻ ấn tượng (với tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt trên 20%/năm và tỷ trọng TMĐT B2C chiếm gần 10% tổng mức bán lẻ), mà còn nằm ở tư duy kiến tạo chính sách.

Sự ra đời của Khu Thương mại tự do tại Đà Nẵng theo Quyết định 1142/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ với quy mô 1.880 ha đã tạo ra một "bệ phóng" hoàn hảo.

Đánh giá về tiềm năng này, ông Bùi Huy Hoàng - Phó giám đốc Trung tâm phát triển Thương mại điện tử (Cục Thương mại điện tử, Bộ Công Thương) - nhận định: "Với vị trí và chính sách ưu đãi thuận lợi tại Khu Thương mại tự do, Đà Nẵng có thể đóng vai trò như một trung tâm thương mại điện tử xuyên biên giới của khu vực miền Trung, là nơi tập kết hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam cũng như kho hàng nhập khẩu từ đối tác quốc tế để đẩy mạnh xuất nhập khẩu trực tuyến với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới".

Khi công nghệ AI, du lịch và OCOP hòa nhịp

Sự năng động của TMĐT Đà Nẵng trong năm 2026 được tô điểm bởi làn sóng ứng dụng công nghệ lõi, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số toàn diện từ cấp độ quản lý nhà nước đến từng hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Theo ông Trương Thái Sơn - Trưởng phòng Công nghệ thông tin (Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng), thành phố đang dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình thông minh sang "Thành phố AI" (AI City) theo nguyên tắc "AI-First".

Các giải pháp như Trợ lý số DaNang AI, sàn giao dịch dữ liệu, hạ tầng tính toán tại Khu Công viên phần mềm số 2 hay nền tảng AI dùng chung đã hỗ trợ đắc lực cho các giao dịch thương mại.

Thực tiễn đã chứng minh hiệu quả qua mô hình hợp tác công - tư tiêu biểu: việc đưa gần 400 sản phẩm OCOP và đặc sản Đà Nẵng lên sàn TMĐT Grab đã giúp các hộ kinh doanh tham gia tăng 60% số lượng đơn hàng và tăng 30% doanh thu nhờ thuật toán AI gợi ý đúng tệp khách hàng theo thời gian thực.

Không chỉ dừng lại ở bán lẻ hàng hóa, TMĐT Đà Nẵng còn thâm nhập sâu vào ngành công nghiệp “không khói". Được bình chọn đứng thứ 2 thế giới về điểm đến cho Du mục kỹ thuật số (Digital Nomad) chỉ sau Tokyo, Đà Nẵng đã tích hợp rất thành công TMĐT vào du lịch và kinh tế đêm.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố cho biết: "Việc ứng dụng Bản đồ số du lịch thông minh VR360 AI, Chatbot AI đa ngôn ngữ 24/7, cùng hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt tại các phố đi bộ, chợ đêm Sơn Trà, An Thượng và Phố cổ Hội An đã giúp tối ưu hóa chuỗi giá trị du lịch, nâng cao trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu của du khách".

Bên cạnh đó, chương trình phổ cập "Bình dân học AI" và Đề án hỗ trợ số hóa cho hơn 124.400 hộ kinh doanh (với sự đồng hành của 26 doanh nghiệp công nghệ lớn như MoMo, Sapo, MISA, KiotViet...) đã giúp hàng chục ngàn tiểu thương chợ truyền thống tự tin livestream bán hàng, tiếp cận công nghệ quản lý hiện đại.

Khoảng trống dữ liệu và bài toán tăng trưởng thực chất

Dù bức tranh TMĐT rất sáng sủa, các nhà quản lý và chuyên gia tại các diễn đàn kinh tế lớn của thành phố Đà Nẵng vẫn thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn, rào cản cần tháo gỡ để sự phát triển đi vào chiều sâu và bền vững.

Theo Ks. Vũ Tuấn Cương (CEO A41 Co Ltd), hệ thống rào cản vẫn hiện diện ở nhiều mặt như: Áp lực từ hành lang pháp lý mới, điểm nghẽn thủ tục hành chính và dữ liệu phân tán, năng lực công nghệ không đồng đều…

Theo đó, Luật TMĐT (sửa đổi) và các quy định về định danh điện tử, nghĩa vụ thuế đối với người livestream, tiếp thị liên kết (affiliate), cùng các tiêu chuẩn khắt khe về truy xuất nguồn gốc (mã UID, DPP) đòi hỏi các chủ thể kinh doanh phải nhanh chóng thích ứng.

Không những vậy, doanh nghiệp và hộ kinh doanh đôi khi phải tiếp xúc với nhiều cơ quan quản lý khác nhau, thiếu một đầu mối tập trung và thiếu sự đồng bộ trong mã ngành nghề kinh doanh số.

Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cùng các hộ kinh doanh vẫn còn bỡ ngỡ trước các công cụ AI, thiếu nguồn vốn đầu tư và thiếu hụt nhân lực có kỹ năng số chuyên sâu.

Đặc biệt, dưới góc nhìn phân tích chuyên sâu về kinh tế học, TS. Nguyễn Đức Tài (Phó tổng thư ký Hiệp hội Chống hàng giả và Gian lận thương mại - VATAP) đã đưa ra một cảnh báo mang tính phương pháp luận quan trọng về cách đo lường tăng trưởng.

"Tăng doanh số trực tuyến không đồng nghĩa với tăng tương ứng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP). Một thị trường mua sắm trực tuyến mở rộng nhanh nhưng phần lớn hàng hóa, dịch vụ nền tảng và giá trị gia tăng được cung cấp từ bên ngoài có thể làm doanh số trên địa bàn tăng mạnh trong khi đóng góp vào GRDP còn hạn chế", ông nhận định.

TS. Nguyễn Đức Tài đề xuất thành phố cần thiết lập một khung đo lường thực chất dựa trên giá trị gia tăng (VA) thực tế được giữ lại tại địa phương, thay vì chỉ dựa vào tổng doanh thu giao dịch bề nổi.

Điều này đòi hỏi ngành Công Thương phải phối hợp chặt chẽ với cơ quan thống kê để xây dựng đường cơ sở dữ liệu chính xác, đánh giá đúng tác động lan tỏa của TMĐT vào năng suất lao động, việc làm và thu nhập của người dân Đà Nẵng.

Bức tranh thương mại điện tử ở TP. Đà Nẵng trong năm 2026 đang chuyển mình mạnh mẽ từ lượng sang chất. Với nền tảng hạ tầng số đi trước một bước, tư duy "AI-First" trong quản trị đô thị, sự xuất hiện của Khu Thương mại tự do cùng quyết tâm tháo gỡ rào cản từ chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp, Đà Nẵng đang sở hữu đầy đủ thiên thời, địa lợi, nhân hòa để bứt phá.

Giải quyết tốt bài toán chuẩn hóa dữ liệu, hỗ trợ tài chính - công nghệ cho SME và kiểm soát chất lượng tăng trưởng kinh tế số sẽ là chìa khóa vàng để Đà Nẵng không chỉ giữ vững ngôi vị Top 3 toàn quốc mà còn vươn lên thành trung tâm TMĐT và kinh tế số hàng đầu khu vực tiểu vùng sông Mê Kông và châu Á trong tầm nhìn chiến lược đến năm 2030.

Lê Đình Dũng