Chuyên gia: AI sẽ phát hiện thêm nhiều lỗ hổng phần mềm khiến sự cố mạng gia tăng
Những tiến bộ của AI đã giúp phát hiện hàng loạt lỗ hổng phần mềm mới. 7 chuyên gia an ninh mạng nói với Reuters rằng các lỗ hổng này gần như chắc chắn sẽ gây thêm nhiều sự cố.
Theo nghiên cứu dự kiến được công bố trong vài ngày tới của VulnCheck - công ty tình báo về các mối đe dọa mạng có trụ sở tại bang Massachusetts (Mỹ), AI đã góp phần khiến số lượng lỗ hổng phần mềm được phát hiện tăng gấp đôi so với năm trước.
Matthew Prince, Giám đốc điều hành Cloudflare, nói với Reuters rằng ông biết về “một loạt lỗ hổng nghiêm trọng khác trong những phần mềm quan trọng khác”. Ông dự đoán những tháng tới sẽ là giai đoạn đầy bận rộn khi AI liên tục đưa ra ánh sáng các điểm yếu vốn đã ẩn giấu từ lâu trong hạ tầng Internet.
“Tôi nghĩ chúng ta sẽ trải qua vài năm mà tuần nào cũng có cảm giác như bầu trời sắp sụp đổ”, Matthew Prince nói trong cuộc phỏng vấn.
Cloudflare là một trong những nhà cung cấp hạ tầng Internet quan trọng nhất thế giới, chuyên cung cấp dịch vụ mạng phân phối nội dung (CDN), bảo mật web và định tuyến lưu lượng. Nói một cách khác, Cloudflare đóng vai trò như “đường cao tốc” giúp dữ liệu từ máy chủ của các dịch vụ lớn đến được người dùng nhanh, ổn định và an toàn hơn.
Cloudflare giúp tăng tốc tải trang bằng cách lưu và phân phối nội dung từ các máy chủ gần người dùng; bảo vệ website khỏi các cuộc tấn công mạng (DDoS, bot độc hại, khai thác lỗ hổng); giảm chi phí băng thông và tải cho máy chủ gốc.
Công ty Mỹ hiện xử lí khoảng 20% lưu lượng web toàn cầu, một con số rất lớn với bất kì đơn vị hạ tầng internet nào.
Các website chính phủ ở châu Âu và một số nơi khác bắt đầu gián đoạn từ hôm 21/10 sau khi các chuyên gia phát hiện hai lỗ hổng nghiêm trọng trong ngôn ngữ lập trình mã nguồn mở PHP, được sử dụng rộng rãi để xây dựng và vận hành website, ứng dụng web.
Theo W3Techs - công ty theo dõi công nghệ web, PHP vận hành khoảng 70% số website có thể xác định được ngôn ngữ lập trình sử dụng.
PHP là nền tảng phía sau WordPress, hệ thống quản lý nội dung đang được sử dụng trên khoảng 43% tổng số website toàn cầu, từ blog cá nhân, trang web doanh nghiệp nhỏ đến cổng thông tin chính phủ, cửa hàng trực tuyến và trang tin tức.
Các đơn vị quản lý hệ thống đang chạy đua sửa lỗi phần mềm để ngăn chặn nguy cơ hacker khai thác lỗ hổng trên diện rộng.
Một số đơn vị, do lo ngại không kịp vá lỗi trước khi hacker tấn công, đã chọn cách tạm thời ngắt kết nối trang web cho đến khi đảm bảo an toàn.
Một tuần rất căng thẳng với lĩnh vực an ninh mạng
Patrick Garrity, nhà nghiên cứu tại VulnCheck, cho biết cuộc chạy đua khắc phục lỗi PHP diễn ra trong một tuần vốn đã rất căng thẳng với lĩnh vực an ninh mạng.
Cũng trong tuần này, các chuyên gia còn công bố lỗ hổng trong Node.js (công nghệ thay thế PHP để xây dựng ứng dụng) và Plex (phần mềm phục vụ phát trực tuyến nội dung). Ngoài ra, các sự cố rò rỉ dữ liệu liên quan đến LiteLLM (cổng kết nối các mô hình AI) và Railway (nền tảng phát triển phần mềm) cũng được ghi nhận.
Một diễn biến khác là việc phát hiện eMudhra (doanh nghiệp Ấn Độ cung cấp dịch vụ nhận dạng số, chữ ký số và chứng thư số) sử dụng khóa mật mã có độ an toàn cực kì yếu, gây rủi ro cho người dùng Internet.
“Nếu chỉ trong một tuần chúng ta đã chứng kiến 4 hoặc 5 sự việc như vậy, tôi cho rằng sẽ còn nhiều vụ khác nữa. Tôi nghĩ các đơn vị vận hành hệ thống có kết nối Internet sẽ phải liên tục đối mặt với những tình huống khẩn cấp để ứng phó và khắc phục sự cố”, Patrick Garrity nhận định.
AI giúp rút ngắn thời gian từ phát hiện lỗi đến khai thác
Cơ sở mã nguồn vận hành các chương trình hiện đại thường rất đồ sộ. Những sai sót, thường gọi là lỗi phần mềm, tạo điều kiện cho các hành vi khai thác độc hại và thường xuất hiện ở những nơi không ngờ tới.
Trước đây, việc tìm ra lỗi đòi hỏi người thực hiện phải có trình độ chuyên môn nhất định. Để tận dụng lỗi đó và tạo ra công cụ khai thác nhằm xâm nhập hoặc tấn công hệ thống, các chuyên gia có kinh nghiệm thường phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.
Khoảng thời gian này giúp đội ngũ bảo mật có thêm cơ hội tìm cách khắc phục lỗi và triển khai bản cập nhật phần mềm thận trọng.
AI đang khiến những giả định đó không còn đúng như trước. Các mô hình AI có thể liên tục rà soát mã nguồn suốt ngày đêm để tìm ra hết lỗ hổng này đến lỗ hổng khác, đồng thời tạo ra công cụ khai thác chỉ trong vài giờ.
Shane Fry, Giám đốc công nghệ của hãng an ninh mạng RunSafe Security có trụ sở tại bang Virginia (Mỹ), cho biết hiệu quả thực tế của các mô hình AI trong vài tháng qua đã gần như xóa tan những nghi ngờ về việc liệu công nghệ này có làm thay đổi ngành an ninh mạng hay không.
“Điều đang thay đổi một cách căn bản và không thể phủ nhận không chỉ là thời gian tìm ra lỗ hổng, mà còn là tốc độ mà các đối thủ có thể nhanh chóng biến chúng thành công cụ tấn công”, Shane Fry nói.
AI có khiến hacker mặc sức tấn công?
Dù tất cả chuyên gia mà Reuters phỏng vấn đều đồng ý rằng thời gian dành cho các đội ngũ phòng thủ đang bị rút ngắn, họ chưa thống nhất về việc AI có khiến hacker dễ dàng tấn công trên diện rộng hay không.
Daniel Stenberg, nhà phát triển chính của công cụ dữ liệu curl, cho rằng những lỗ hổng do AI phát hiện thường là các lỗi ít gặp, phức tạp và khó bị những kẻ xấu tận dụng để tấn công.
Trong khi đó, Ramy Rahman - kỹ sư giải pháp cấp cao tại hãng an ninh mạng ArmorCode (Mỹ) - nhận định: “Việc công bố nhiều lỗ hổng hơn không đồng nghĩa với việc số vụ tấn công thành công sẽ tự động tăng lên”.
Vụ hai lỗ hổng PHP gây lo ngại trên toàn cầu trong tuần này đã cho thấy một phần bằng chứng ban đầu ủng hộ nhận định đó.
Công ty tình báo mối đe dọa mạng Hunt.io (Mỹ) cho biết đã ghi nhận những nỗ lực khai thác lỗ hổng PHP rất quyết liệt, tương tự những gì Amazon và Cloudflare quan sát được.
Tuy nhiên, Esteban Borges - người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của Hunt.io - cho biết tính đến sáng 23/10 theo giờ Việt Nam, các nhóm tội phạm mạng mà ông theo dõi dường như vẫn chưa tạo được công cụ hoạt động hiệu quả để khai thác lỗ hổng này.
Ngược lại, Matthew Prince nói với Reuters rằng ông đã ghi nhận một số dấu hiệu về các vụ xâm nhập có liên quan đến lỗ hổng trong PHP.
Theo Matthew Prince, làn sóng phát hiện lỗ hổng nhờ AI có thể khiến ngành an ninh mạng chao đảo, nhưng xét về lâu dài, đây vẫn là diễn biến tích cực. Ông ví tình hình hiện nay với việc tiêu diệt những con quái vật ẩn náu trong một ngôi nhà ma ám.
“Cuộc đối đầu có thể đáng sợ, nhưng để những con quái vật tiếp tục âm thầm ẩn nấp sau những cánh cửa đóng kín còn nguy hiểm hơn. Thực tế là chúng ta sẽ xử lý và loại bỏ được rất nhiều vấn đề như vậy”, Matthew Prince nhấn mạnh.
PHP2Shell nguy hiểm đến mức nào?
Hai lỗ hổng PHP được các nhà nghiên cứu gọi chung là PHP2Shell, mang mã định danh CVE-2026-109618 và CVE-2026-109619. Hai lỗi liên quan đến cách PHP xử lý dữ liệu nội bộ khi xảy ra sự cố bộ nhớ, có thể dẫn đến rò rỉ dữ liệu hoặc thực thi mã từ xa trong những điều kiện nhất định. Cụ thể, CVE-2026-109618 liên quan đến việc xử lý tình trạng hết bộ nhớ khi dữ liệu của một yêu cầu chưa được khởi tạo đầy đủ. Trong khi đó, CVE-2026-109619 liên quan đến trạng thái dữ liệu nội bộ vẫn tồn tại sau khi vùng bộ nhớ chứa dữ liệu đó đã được giải phóng. Những lỗi này có thể khiến chương trình sử dụng dữ liệu không còn hợp lệ, dẫn đến hỏng bộ nhớ và mở đường cho việc thực thi mã trái phép.
Nói dễ hiểu, máy chủ website không chỉ gửi nội dung đến trình duyệt mà còn xử lý dữ liệu, quản lý phiên đăng nhập và giao tiếp với cơ sở dữ liệu. Nếu khai thác thành công lỗ hổng để chạy mã trái phép trên máy chủ, hacker có thể tìm cách đánh cắp thông tin, chiếm quyền điều khiển hệ thống hoặc sử dụng website bị xâm nhập làm bàn đạp cho các cuộc tấn công khác.
Một số thử nghiệm được nhóm nghiên cứu Wiz của Google công bố cho thấy các chuỗi khai thác có thể nhắm vào website WordPress, Drupal và Joomla mà không cần đăng nhập trước. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa mọi website sử dụng PHP đều có thể bị xâm nhập hoặc tất cả hệ thống đều dễ bị khai thác như nhau. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào phiên bản PHP, cấu hình và những điều kiện kỹ thuật liên quan.
Mối nguy còn nằm ở quy mô phổ biến của PHP. Khi một lỗ hổng nằm trong bộ máy xử lý được dùng chung bởi nhiều nền tảng, hacker không nhất thiết phải tìm lỗi riêng trong từng website, mà có thể dò tìm các máy chủ chạy phiên bản bị ảnh hưởng rồi thử khai thác trên diện rộng.
Cơ quan an ninh mạng tại nhiều nước khuyến cáo tổ chức sử dụng PHP cập nhật ngay bản vá. Một số website chính phủ và dịch vụ công tại châu Âu đã tạm ngừng hoạt động để giảm nguy cơ trong thời gian chuẩn bị cập nhật.
Cơ quan An ninh mạng quốc gia Anh cảnh báo lỗ hổng có thể cho phép kẻ tấn công thực thi lệnh trên máy chủ PHP. Cơ quan này khuyến nghị các tổ chức xác định những hệ thống đang sử dụng PHP, ưu tiên máy chủ kết nối trực tiếp với Internet, cài bản cập nhật và cân nhắc đưa hệ thống ngoại tuyến nếu chưa thể áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp.
Ngày 21/10, nhóm phát triển PHP phát hành các bản cập nhật 8.5.12, 8.4.27, 8.3.36 và 8.2.35 để khắc phục các lỗi nghiêm trọng. Với những hệ thống sử dụng nhánh PHP cũ không còn được hỗ trợ chính thức, tổ chức vận hành cần xem xét nâng cấp lên phiên bản được hỗ trợ hoặc áp dụng hướng dẫn giảm thiểu rủi ro phù hợp.