TP. Cần Thơ đang thiếu các doanh nghiệp công nghệ số đầu đàn
Chuyển đổi số toàn diện và kinh tế số đang là động lực chiến lược giúp TP. Cần Thơ bứt phá mạnh mẽ, phấn đấu vươn lên thành ngọn cờ đầu toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) giai đoạn 2026 - 2030.
Xung quanh vấn đề phát triển kinh tế số TP. Cần Thơ, phóng viên Tạp chí Một Thế Giới đã phỏng vấn ông Nguyễn Phú Tiến, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế số và xã hội số - Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN).
- Thưa ông, bước vào giai đoạn 2026 - 2030, bối cảnh kinh tế số toàn cầu đang chứng kiến những sự dịch chuyển mang tính bước ngoặt nào, và Việt Nam đã định hình khung khổ chiến lược ra sao để đón đầu xu thế này?
- Ông Nguyễn Phú Tiến: Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch mang tính toàn cầu khi kinh tế số không chỉ đơn thuần là viễn thông hay thương mại điện tử, mà đã trở thành phương thức phát triển chủ đạo, tích hợp hữu cơ vào mọi thành phần của nền kinh tế.
Làn sóng chuyển đổi số hiện nay nổi bật với ba xu thế lớn có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển. Thứ nhất là sự bùng nổ mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo thế hệ mới và điện toán biên, nơi AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ thông thường mà đã trở thành hạ tầng tri thức, là lực lượng sản xuất trực tiếp định hình năng suất lao động xã hội. Các quốc gia tiên phong trên thế giới đang dịch chuyển từ việc ứng dụng AI thụ động sang chiến lược xây dựng AI có chủ quyền (Sovereign AI) và chuỗi cung ứng công nghệ tính toán nội địa nhằm bảo vệ an ninh kinh tế cùng chủ quyền dữ liệu.
Thứ hai, dữ liệu đã thực sự trở thành nguồn tài nguyên và tư liệu sản xuất cốt lõi, đóng vai trò vượt trội với khả năng tạo sinh, chia sẻ và gia tăng giá trị theo cấp số nhân khi được lưu thông xuyên biên giới.
Thứ ba là xu hướng song hành chuyển đổi giữa số hóa và xanh hóa (Twin Transition - chuyển đổi kép), tích hợp chặt chẽ với mục tiêu giảm phát thải ròng và phát triển bền vững.
Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá hàng đầu. Trong chiến lược cho giai đoạn 2026 - 2030 đã được đồng bộ hóa thông qua Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng Quyết định số 1033/QĐ-TTg và Quyết định số 433/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đặt mục tiêu đến năm 2030 quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP, đưa dữ liệu thành tư liệu sản xuất chính và AI là công cụ sản xuất chủ yếu.
- Dù đạt được nhiều nỗ lực đáng ghi nhận, TP. Cần Thơ - trung tâm động lực của vùng ĐBSCL vẫn đang đối mặt với những khoảng cách và hạn chế nào trong phát triển kinh tế số, thưa ông?
- Ông Nguyễn Phú Tiến: Mặc dù Cần Thơ là địa phương rất tích cực, chủ động và thường xuyên nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực về chuyển đổi số, nhưng nếu so sánh với tiềm năng và vị thế chiến lược của mình, thành phố vẫn còn những khoảng cách và hạn chế đáng kể cần được khắc phục sớm.
Thứ nhất, khoảng cách phát triển kinh tế số của Cần Thơ - thể hiện qua tỉ lệ giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP - so với mức bình quân chung của cả nước và các đô thị lớn khác còn khá lớn. Kinh tế số tại đây chưa thực sự thẩm thấu sâu và phát huy hiệu quả tối đa để tạo động lực lan tỏa cho các ngành kinh tế trọng điểm tại địa phương.
Thứ hai, hệ sinh thái công nghệ số của thành phố còn khá mỏng về hàm lượng giá trị gia tăng. Phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn mới chỉ tập trung ở các hoạt động phân phối thương mại thông thường, trong khi vẫn thiếu vắng các doanh nghiệp công nghệ số đầu đàn đủ sức dẫn dắt trong các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, quản trị dữ liệu lớn hay hệ thống logistics số liên vùng.
- Để tháo gỡ những điểm nghẽn này và tạo bước phát triển bứt phá trong thời gian tới, xin ông cho biết, Bộ KH&CN đã đưa ra những khuyến nghị và định hướng trọng tâm nào dành cho Cần Thơ?
- Ông Nguyễn Phú Tiến: Để Cần Thơ vươn lên mạnh mẽ, khẳng định vai trò ngọn cờ đầu trong giai đoạn 2026 - 2030, chúng tôi đề xuất thành phố tập trung triển khai năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm chiến lược.
Một là, cần hoàn thiện cơ chế chính sách, tận dụng tối đa cơ chế đặc thù để đi đầu về thể chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), sớm đưa Nghị quyết số 08 năm 2026 của Hội đồng nhân dân thành phố vào thực tiễn để hỗ trợ thực chất cho các dự án công nghệ số trọng điểm, công nghiệp bán dẫn và trung tâm dữ liệu AI.
Hai là, tập trung phát triển hạ tầng số và dữ liệu số quy mô liên vùng, đẩy nhanh tiến độ đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng tại Khu công nghệ thông tin tập trung Cần Thơ và hình thành Cổng thông tin logistics số vùng ĐBSCL.
Ba là, lấy cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa làm trọng tâm theo tinh thần Quyết định 433, thiết lập mạng lưới chuyên gia tư vấn số địa phương đồng hành trực tiếp cùng doanh nghiệp.
Bốn là, tập trung nguồn lực số hóa toàn trình các trụ cột thế mạnh như nông nghiệp chính xác, thương mại điện tử xuyên biên giới và du lịch thông minh.
Cuối cùng, thành phố cần phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao bằng cách chủ động đặt hàng các cơ sở đào tạo mở rộng quy mô khối ngành STEM, thắt chặt mô hình hợp tác ba bên gồm Nhà nước đặt đầu bài, viện trường nghiên cứu và doanh nghiệp thương mại hóa. Bộ KH&CN cam kết sẽ luôn đồng hành, hỗ trợ Cần Thơ triển khai hiệu quả các mục tiêu chiến lược này.