Đại tướng Lương Tam Quang: Ghi nhận 552.000 cuộc tấn công mạng
Bộ Công an vừa chính thức trình Quốc hội dự án Luật An ninh dữ liệu nhằm bảo vệ tài nguyên dữ liệu quốc gia, ngăn chặn lộ lọt thông tin và bảo đảm chủ quyền số.
Sáng 26/10, Quốc hội lắng nghe Tờ trình về Luật An ninh dữ liệu nhằm bảo vệ nguồn dữ liệu quốc gia trước rủi ro an ninh mạng. Dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, đã trực tiếp báo cáo trước Quốc hội những nội dung trọng tâm của dự thảo luật mang tính chiến lược này. Phiên họp diễn ra tại Hội trường Diên Hồng với sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng đông đảo các đại biểu Quốc hội khóa XVI.
Báo động đỏ về nguy cơ lộ lọt thông tin và tấn công mạng
Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã phác họa một bức tranh toàn cảnh với nhiều thách thức nghiêm trọng về an toàn thông tin tại Việt Nam. Dẫn chứng các số liệu thống kê cụ thể trong năm 2025, Bộ trưởng cho biết các hệ thống thông tin trên toàn quốc đã ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng. Hậu quả là hơn 5.230 cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp bị tổn hại nghiêm trọng về hạ tầng cũng như dữ liệu.
Đáng chú ý, cơ quan chức năng đã phát hiện khoảng 300 vụ việc rao bán dữ liệu trái phép trên các nền tảng mạng với khối lượng lên tới hơn 1,7 triệu bản ghi. Trong đó, có vụ án đặc biệt nghiêm trọng khi kẻ xấu chiếm đoạt và phát tán hơn 160 triệu bản ghi thông tin khách hàng của một tổ chức tín dụng.
.png)
Phân tích nguyên nhân của tình trạng này, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh có tới 60–70% số vụ lộ, lọt thông tin xuất phát từ chính nhân sự nội bộ của các cơ quan, đơn vị. Nhiều hệ thống quan trọng sử dụng mật mã, hạ tầng nước ngoài; trí tuệ nhân tạo và máy tính lượng tử làm phát sinh rủi ro mới, trong đó có nguy cơ dữ liệu đã mã hóa bị thu thập để giải mã trong tương lai.
Mặt khác, các quy định pháp luật về bảo đảm an toàn dữ liệu hiện nay vẫn nằm rải rác ở nhiều văn bản luật chuyên ngành như Luật Dữ liệu, Luật An ninh mạng hay Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Sự phân tán này dẫn đến thiếu một hành lang pháp lý thống nhất để bảo vệ bản thân dữ liệu xuyên suốt vòng đời, cũng như thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc chuyển thông tin quan trọng ra nước ngoài.
Sáu chính sách lớn và cơ chế quản lý theo cấp độ rủi ro
Trước những thách thức cấp bách đó, dự án Luật An ninh dữ liệu được xây dựng nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng tại Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia và các chỉ thị của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Dự thảo luật hướng tới mục tiêu xác lập cơ sở pháp lý vững chắc để Nhà nước quản lý, bảo vệ nguồn tài nguyên dữ liệu thuộc quyền tài phán quốc gia, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế số.
Dự thảo Luật An ninh dữ liệu gồm 6 chương, 29 điều, tập trung thể chế hóa 6 nhóm chính sách cốt lõi bao gồm:
Hoàn thiện thể chế quản lý tài nguyên và xác lập chủ quyền dữ liệu; Bảo đảm an ninh dữ liệu theo cấp độ rủi ro xuyên suốt vòng đời; Kiểm soát an ninh trong lưu trữ và chuyển giao thông tin xuyên biên giới; Bảo đảm an toàn dữ liệu trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới; Bảo đảm an ninh dữ liệu trong phát triển kinh tế số và tự chủ công nghệ; Đa dạng hóa nguồn lực, đào tạo nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế.
Một điểm sáng nổi bật trong dự thảo luật lần này là tinh thần cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, tránh tạo gánh nặng chi phí cho xã hội. Dự thảo phân chia quản lý dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro khác nhau. Luật chỉ quy định duy nhất 2 thủ tục hành chính áp dụng cho cấp độ rủi ro cao nhất (Cấp độ 4 và Cấp độ 5), liên quan đến việc thẩm định an ninh đối với hồ sơ thiết kế hệ thống và chấp thuận chuyển thông tin ra nước ngoài.
Đối với các dữ liệu ở cấp độ rủi ro thấp (Cấp độ 1), người dân và doanh nghiệp hoàn toàn không phát sinh thủ tục hành chính. Ở Cấp độ 2 và Cấp độ 3, các tổ chức chỉ cần tự đánh giá hoặc lập phương án bảo vệ theo mẫu rút gọn mà không cần gửi hồ sơ thẩm định lên cơ quan nhà nước. Đối với các trường hợp dữ liệu vừa là thông tin cá nhân vừa thuộc cấp độ rủi ro từ Cấp độ 3 trở lên, dự thảo luật quy định gộp chung vào một hồ sơ và một thủ tục duy nhất.
Giải pháp chiến lược bảo vệ dữ liệu quốc gia từ sớm từ xa
Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới đã trình bày Báo cáo thẩm tra dự án luật. Ủy ban bày tỏ sự nhất trí cao về sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu, khẳng định đây là bước đi chiến lược nhằm chủ động bảo vệ nguồn tài nguyên dữ liệu quốc gia từ sớm, từ xa trước các nguy cơ tấn công mạng, lộ lọt thông tin hay các đe dọa từ công nghệ điện toán lượng tử.
Chủ nhiệm Lê Tấn Tới đánh giá cao sự chuẩn bị nghiêm túc, công phu của Chính phủ và Bộ Công an. Hồ sơ dự án luật đã tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp trước đó. Dự thảo luật đã luật hóa minh bạch các biện pháp hạn chế quyền theo quy định của Hiến pháp năm 2013, bỏ các mốc thời gian cứng nhắc về chuyển đổi mật mã kháng lượng tử để giao Chính phủ quy định linh hoạt theo lộ trình thực tế, đồng thời không áp dụng hình thức phạt tiền theo tỷ lệ phần trăm doanh thu nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.
Báo cáo thẩm tra khẳng định, dự án Luật An ninh dữ liệu bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất trong hệ thống pháp luật hiện hành và tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Hồ sơ dự án luật hoàn toàn đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, thảo luận và cho ý kiến ngay tại kỳ họp này.