Google mở rộng kinh doanh chip AI, thách thức Nvidia nhưng dòng tiền chịu áp lực
Alphabet đang thu về hàng tỉ USD từ việc bán các TPU (chip AI do hãng tự phát triển) vốn trước đây chỉ dành cho nhu cầu nội bộ.
Tuy nhiên, việc tích trữ TPU để đáp ứng nhu cầu tăng mạnh đang khiến dòng tiền của Alphabet (công ty mẹ Google) chịu áp lực, khi đang chi mạnh tay cho các trung tâm dữ liệu.
TPU (Tensor Processing Unit) là bộ xử lí chuyên dụng cho AI do Google tự thiết kế, được phát triển để tăng tốc các phép tính quan trọng trong quá trình huấn luyện và vận hành mô hình AI. Về bản chất, TPU là một loại ASIC (mạch tích hợp chuyên dụng), tức chip được thiết kế nhằm phục vụ một nhóm tác vụ cụ thể thay vì xử lí đa dạng công việc như CPU (bộ xử lí trung tâm).
Tên gọi Tensor Processing Unit có thể hiểu là bộ xử lý tensor. Tensor là dạng cấu trúc dữ liệu toán học được sử dụng rộng rãi trong các mô hình học máy và mạng nơ-ron. Các mô hình AI phải thực hiện một lượng khổng lồ phép tính ma trận và vector, nên Google thiết kế TPU để xử lý hiệu quả những phép tính này.
Khác với hoạt động kinh doanh truyền thống là công cụ tìm kiếm và dịch vụ đám mây, việc bán TPU để cạnh tranh với GPU (bộ xử lý đồ họa) Nvidia buộc Alphabet phải đầu tư vào phần cứng và dự trữ chip trước khi thu được tiền từ khách hàng, qua đó gây áp lực lên dòng tiền.
Anat Ashkenazi, Giám đốc tài chính Alphabet, đã đề cập đến sự đánh đổi này trong cuộc họp với các nhà đầu tư sau khi công bố kết quả kinh doanh hôm 28/10. Đây là cái nhìn ban đầu về chi phí của mảng kinh doanh đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng lớn nhất tại Alphabet, trong bối cảnh các nhà đầu tư lo ngại AI có thể đe dọa hoạt động quảng cáo tìm kiếm mang lại lợi nhuận cao cho Google.
“Trước đây, hàng tồn kho chủ yếu là một số sản phẩm phần cứng của chúng tôi. Giờ đây, các hệ thống TPU chưa bán được cũng sẽ xuất hiện trong danh mục này. Điều đó có nghĩa là tiền đã chảy ra ngoài… Đây không phải kiểu chi tiêu vốn truyền thống, mà là một chu kì tạo ra dòng tiền khác”, Anat Ashkenazi nói.
Sự thay đổi này có thể gây thêm áp lực lên Alphabet đúng lúc các nhà đầu tư ngày càng lo ngại về chi phí AI tăng cao.
Cổ phiếu Alphabet giảm hơn 11% hôm 29/10 sau khi công ty báo cáo dòng tiền tự do âm 9,07 tỉ USD trong quý III, so với 5,9 tỉ USD vào quý II, trái ngược với dự báo của các nhà phân tích rằng công ty sẽ gần đạt trạng thái cân bằng thu chi. Nguyên nhân chủ yếu là Alphabet tăng mạnh đầu tư vào hạ tầng AI và tích trữ TPU để đáp ứng các hợp đồng bán loại chip này. Khoản thanh toán 5,2 tỉ USD liên quan đến án phạt Alphabet của Ủy ban châu Âu cũng góp phần làm dòng tiền suy giảm.
Dù vậy, các TPU đang góp phần thúc đẩy tăng trưởng của Alphabet.
Alphabet không công bố riêng doanh thu hoặc biên lợi nhuận từ TPU. Tuy nhiên, tập đoàn này cho biết doanh số TPU đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh, trong bối cảnh doanh thu Google Cloud tăng hơn gấp đôi lên 30,71 tỉ USD vào quý III.
Các hệ thống TPU bao gồm chip cùng thiết bị mạng, lưu trữ và phần mềm. Thomas Kurian, người đứng đầu Google Cloud, dự báo doanh số những hệ thống TPU sẽ tiếp tục tăng trong quý hiện tại và tăng tốc đáng kể trong năm 2027.
Năm ngoái, Alphabet cho biết sẽ cung cấp cho Anthropic lượng TPU trị giá hàng chục tỉ USD. Một số thông tin truyền thông cho biết Alphabet cũng đang đàm phán với OpenAI về một thỏa thuận tương tự.
“Chúng tôi hoàn toàn cho rằng đây chỉ là những biến động ngắn hạn. Chúng tôi không có lý do để tin rằng biên lợi nhuận của TPU sẽ khác biệt đáng kể so với GPU Nvidia. Tất nhiên, biên lợi nhuận của GPU Nvidia thì thực sự đáng kinh ngạc”, Jeremy Saltzberg, Giám đốc đầu tư cấp cao tại Check Capital, nhận định.
OpenAI mở thêm đầu ra cho chip AI của Google
Những diễn biến mới trong tháng 10 cho thấy TPU của Google đang dần trở thành một lựa chọn thực tế cho các công ty phát triển AI và nhà cung cấp dịch vụ đám mây.
Ngày 27/10, trang The Information đưa tin OpenAI có kế hoạch mua TPU. Thông tin này chưa đi kèm giá trị hợp đồng, số lượng chip hay lịch giao hàng cụ thể. Google chưa bình luận về thông tin này, trong khi OpenAI từ chối đưa ra ý kiến.
Nếu được triển khai, thỏa thuận sẽ đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ thương mại giữa hai đối thủ cạnh tranh trực tiếp trên thị trường AI. OpenAI phát triển ChatGPT và các mô hình AI cạnh tranh với Gemini của Google, đồng thời cũng là một trong những khách hàng lớn của Nvidia. OpenAI đã thuê sử dụng TPU từ năm 2025, nhưng kế hoạch mua chip AI sẽ đưa mối quan hệ này sang một hình thức hợp tác sâu hơn.
Hai bên cũng đang mở rộng quan hệ trên lĩnh vực điện toán đám mây. Tuần trước, OpenAI thông báo sẽ cung cấp các mô hình AI tiên tiến của mình thông qua Google Cloud, gồm cả GPT-6 Astra. Như vậy, Google có cơ hội thu hút doanh thu từ cả hạ tầng phục vụ AI lẫn việc bán chip cho một đối thủ đang phát triển những mô hình cạnh tranh với mình.
Một dấu hiệu khác cho thấy OpenAI đang chuẩn bị hỗ trợ TPU: Đăng tuyển kỹ sư phần mềm chuyên tối ưu hóa mô hình AI cho loại chip này. Động thái đó đáng chú ý bởi chuyển sang một kiến trúc chip khác không đơn giản chỉ là thay phần cứng. Các nhà phát triển còn phải điều chỉnh phần mềm, cách phân bổ công việc tính toán và quy trình vận hành để khai thác hiệu quả năng lực xử lý.
Tuy nhiên, việc OpenAI dự kiến mua TPU không đồng nghĩa công ty sẽ từ bỏ GPU Nvidia. OpenAI đã công bố chương trình phát triển chip AI riêng với Broadcom, dự kiến triển khai bộ xử lý do mình thiết kế từ cuối năm nay. Các động thái này phản ánh xu hướng đa dạng hóa nguồn cung: Doanh nghiệp AI muốn có nhiều lựa chọn hơn thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp chip duy nhất.
Oracle đưa TPU vào hệ sinh thái đám mây
Ngày 27/10, Google và Oracle công bố thỏa thuận đưa TPU lên nền tảng đám mây Oracle Cloud Infrastructure từ năm 2027. Theo trang Insider, đây là lần đầu TPU được cung cấp thông qua một nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn khác, thay vì chỉ được khai thác trong hệ thống của Google hoặc cung cấp trực tiếp cho khách hàng.
Thỏa thuận có thể giúp Google tiếp cận những doanh nghiệp vốn sử dụng hạ tầng Oracle, đồng thời mở rộng thị trường cho TPU mà không cần từng khách hàng tự xây dựng trung tâm dữ liệu hay trực tiếp vận hành hệ thống chip. Với Oracle, việc bổ sung TPU đem lại thêm lựa chọn cho khách hàng đang tìm cách mở rộng năng lực tính toán AI.
Đây là hướng đi quan trọng bởi Google không nhất thiết phải giành toàn bộ thị trường của Nvidia mới có thể phát triển hoạt động kinh doanh chip AI. Chỉ cần TPU trở thành một lựa chọn bổ sung trong hệ thống của các nhà cung cấp đám mây, Google đã có thể tiếp cận nhiều khách hàng hơn và tạo sức ép cạnh tranh lên giá chip AI.
Anthropic cam kết chi tiêu lớn, doanh thu TPU được kì vọng tăng mạnh
Anthropic tiếp tục là khách hàng quan trọng trong chiến lược thương mại hóa TPU của Google. Theo thông tin trong hồ sơ phục vụ kế hoạch của Anthropic, công ty AI Mỹ dự kiến chi 114,5 tỉ USD cho năng lực tính toán của Google trong giai đoạn từ tháng 4/2026 đến tháng 7/2033. Con số này bao gồm năng lực tính toán nói chung, không đồng nghĩa toàn bộ số tiền sẽ được dùng để mua TPU.
Anthropic cũng dự kiến chi từ 125 - 150 tỉ USD cho năng lực TPU của Google và các nhà cung cấp khác.
Các dự báo của giới phân tích cho thấy quy mô kinh doanh chip AI riêng của Google có thể tăng nhanh. Ngân hàng Mizuho (Nhật Bản) ước tính doanh thu TPU đạt 28 tỉ USD trong năm 2026 và 67 tỉ USD năm 2027, trước khả năng tăng lên 100 tỉ USD vào 2028. Chuyên gia John Blackledge của ngân hàng đầu tư TD Cowen thậm chí dự báo con số này có thể đạt 138 tỉ USD năm 2028, tương đương 34% doanh thu Google Cloud theo ước tính của ông.
Dù vậy, Nvidia vẫn có lợi thế lớn về quy mô, hệ sinh thái phần mềm và lượng khách hàng hiện hữu. Google cũng tiếp tục cần đầu tư mạnh vào máy chủ, mạng kết nối và trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng. Vì thế, triển vọng của TPU sẽ phụ thuộc vào khả năng biến những hợp đồng lớn thành lợi nhuận thực tế, đồng thời duy trì hiệu quả tài chính khi mở rộng sản xuất và giao hàng.