Việt Nam tự chủ chế tạo liền 3 mẫu pháo tự hành hiện đại
Việt Nam lần lượt cho ra mắt 3 mẫu pháo tự hành nội địa là PTH-130, PTH-152 và PTH-01. Hai mẫu đầu là pháo bánh lốp, đặt pháo kéo sẵn có lên xe tải 8×8. Mẫu còn lại là pháo bánh xích lội nước cơ động cao.
3 cái tên này xuất hiện vào đúng lúc Quân đội Nhân dân Việt Nam, cũng như nhiều quân đội trên thế giới, đang tái định hình học thuyết pháo binh.
Hai lời giải cho trò "mèo vờn chuột" giữa đấu pháo và phản pháo
Mặc dù vẫn đóng vai trò là hỏa lực mặt đất đặc biệt quan trọng, các loại pháo đang rơi vào tình trạng dễ bị tổn thương do sự phổ biến của drone và các loại hỏa lực tầm xa khác. Công nghệ mới về máy tính điều khiển hay đạn dẫn đường cũng khiến rủi ro bị phản pháo trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết.
Trong bối cảnh đó, pháo đặt cố định hay không có năng lực di chuyển linh hoạt sẽ khó phát huy được hiệu quả hỏa lực. Theo nghiên cứu của Watling và Reynolds (Viện RUSI, Anh), trong giai đầu xung đột ở Ukraine, pháo của Nga mất khoảng 30 phút để đáp trả. Khi có máy bay không người lái (UAV) chỉ điểm, thời gian này chỉ còn 3-5 phút.
Pháo nào đứng yên sau khi bắn sẽ sớm bị tìm ra. Cuộc chiến Karabakh năm 2020 là ví dụ rõ nhất. Pháo binh Armenia nằm trong công sự hở, bị UAV Azerbaijan tìm diệt. Ít nhất 152 khẩu pháo cùng 71 bệ pháo phản lực phóng loạt được ghi nhận đã bị phá hủy bằng cách này.
Lời giải đầu tiên được các bên đưa ra là giảm hết mức việc đứng yên. Pháo vào trận địa, bắn và rút thật nhanh. Muốn vậy, pháo phải bỏ được những việc tốn thời gian nhất là đo đạc vị trí và tính phần tử bắn. Thậm chí, một số hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại có thể tính toán phần tử bắn cho nhiều vị trí được chuẩn bị trước.
Lời giải thứ hai là giá. Cách rẻ nhất để có pháo tự hành là đặt khẩu pháo kéo sẵn có lên khung xe tải. Ngoài tăng thêm tính cơ động, pháo đủ rẻ, đơn giản để chấp nhận việc bị tiêu hao.
PTH-130 và PTH-152: Thước đo tốc độ
Với những điều chỉnh về học thuyết ấy, pháo tự hành PTH-130 trả lời câu hỏi về tính đơn giản. M-46 là loại pháo Việt Nam nhận với số lượng lớn và vẫn sử dụng tới nay. Tự hành hóa chúng cách nhanh nhất để tăng chất lượng các đơn vị pháo binh, mà không bị "lạ lẫm" với hệ thống hậu cần - kĩ thuật.
Khung gầm xe tải 8×8 được chọn bởi ba lí do. Thứ nhất là tải trọng lớn hơn, đủ sức mang khẩu pháo nòng dài cùng đạn. Thứ hai là không gian cho kíp lái rộng rãi hơn, có thể bọc giáp tăng cường. Thứ ba là giúp xe ổn định hơn khi khai hỏa khẩu pháo nòng dài cỡ 130mm, cải thiện độ chính xác.
PTH-152 do Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) vẫn duy trì triết lí tận dụng pháo có sẵn. Khẩu D-20 đặt trên bệ xoay phía sau buồng lái bọc giáp dành cho kíp 5-6 người.
Về nguyên tắc, bắn đa hướng giúp pháo đổi mục tiêu mà không phải xoay cả xe. Ngoài ra, toàn bộ đạn xe mang theo được đặt trong tháp pháo này, giúp dễ dàng nạp đạn khi bắn và tăng độ an toàn.
Hiện nay, Bộ Quốc phòng đã giao Viettel và Học viện Kỹ thuật quân sự khẩn trương thử nghiệm, hoàn thiện, nghiệm thu rồi bàn giao cho Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa.
PTH-01: Một trong số hiếm pháo tự hành "kình ngư"
PTH-01 đi theo hướng khác, không chạy đua tốc độ trên đường mà phục vụ cơ động ở địa hình khó và vượt sông nước. Theo Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, xe nặng gần 16 tấn, dùng động cơ diesel 300 mã lực, đạt tốc độ tối đa 60 km/giờ và mang lựu pháo 122 mm.
Pháo được chế tạo dựa trên khẩu 2S1 của Liên Xô, phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam từ những năm 1980 với số lượng khoảng 16 khẩu. Số lượng này là không đủ cho nhu cầu lớn của Việt Nam về pháo binh trực thuộc sư đoàn bộ binh, do đó việc tự chủ chế tạo một phiên bản hiện đại hóa nhưng vẫn duy trì những đặc điểm nổi trội của 2S1 là điều cần thiết.
PTH-01 có năng lực lội nước mà không cần chuẩn bị tương tự 2S1, điểm đặc biệt hữu ích trên địa hình nhiều sông nước của Việt Nam. Bên cạnh đó, PTH-01 đã được tích hợp nhiều công nghệ mới phù hợp môi trường lẫn chiến thuật của Việt Nam như hệ thống kính ngắm tác chiến đêm hay điều hòa nhiệt độ.
Z125 đã chủ trì đề tài chế tạo hệ thống pháo 122 mm PX-122-01 lắp cho PTH-01. Nhà máy đã làm chủ công nghệ chế tạo nòng pháo đến cỡ 122 mm, hoàn toàn đủ khả năng duy trì các khẩu pháo cỡ này lẫn chế tạo pháo tự hành mới trong nước.
.jpg)
