Đại học Trà Vinh và HEINEKEN Việt Nam bắt tay 5 năm, đưa nước sạch đến những vùng khó khăn ở Đồng bằng sông Cửu Long

Trọng tâm của chương trình là mang nước sạch đến các cộng đồng ở những nơi chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và hạn hán, như xã đảo, cù lao, vùng sâu, vùng xa và vùng cao, bắt đầu từ Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và hướng tới các địa phương khác trên cả nước.

Đúng tinh thần “nói là làm”, ngay ngày hôm sau (29/10), hai bên đã cùng về khảo sát, làm việc tại xã Tân Thới và xã Tân Phú Đông, tỉnh Đồng Tháp, khởi động những hoạt động đầu tiên của chương trình hợp tác dài hạn.

Khi nước ngọt trở thành bài toán sinh kế

Ở nhiều xã đảo và cù lao của ĐBSCL, người dân sống giữa sông nước nhưng lại thiếu nước để dùng. Mỗi mùa khô, nước mặn lấn sâu vào các cửa sông, giếng khoan nhiễm mặn, nguồn nước mưa dự trữ không đủ dùng đến hết mùa. Nhiều hộ gia đình phải mua nước với giá cao, chở nước từ nơi khác về hoặc dùng nguồn nước chưa bảo đảm vệ sinh. Với người già, trẻ nhỏ và các hộ khó khăn, thiếu nước sạch ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sinh kế và chất lượng cuộc sống.

Với HEINEKEN Việt Nam, chương trình là một phần trong cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp, trong đó, bảo tồn nguồn nước và hỗ trợ cộng đồng là hai trụ cột trọng tâm.Với Đại học Trà Vinh, đây là bước tiếp nối sứ mệnh của một trường đại học vùng: đưa khoa học, công nghệ phục vụ trực tiếp đời sống người dân ĐBSCL.

Đây là bối cảnh để HEINEKEN Việt Nam và Đại học Trà Vinh, thông qua Trung tâm Nước STARS, cùng đặt mục tiêu chung trong 5 năm tới: không dừng lại ở các hoạt động hỗ trợ đơn lẻ, mà xây dựng một chương trình hợp tác dài hạn, có phương pháp, có trách nhiệm đến cùng với từng công trình nước sạch.

Bốn hướng hợp tác trong 5 năm

Theo Biên bản ghi nhớ, hai bên định hướng phối hợp trong bốn nhóm hoạt động:

• Đầu tư công trình nước sạch cộng đồng: tài trợ, thiết kế và lắp đặt các hệ thống thu gom, xử lý và cung cấp nước sạch sinh hoạt, ưu tiên nhóm đối tượng yếu thế tại các xã đảo, cù lao, vùng sâu, vùng xa, vùng cao.
• Bảo đảm công trình vận hành bền vững: xây dựng cơ chế quản lý, vận hành và duy tu dài hạn; tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trực tiếp để người dân và chính quyền địa phương tự chủ vận hành.
• Nghiên cứu giải pháp cho vùng hạn mặn: khảo sát, đề xuất các giải pháp can thiệp cấp thiết và sáng kiến cải tạo hạ tầng nguồn nước tại các lưu vực sông trọng điểm.
• Lan tỏa ý thức bảo vệ nguồn nước: tổ chức các chiến dịch truyền thông, giáo dục cộng đồng về bảo vệ tài nguyên nước, sử dụng nước tiết kiệm, an toàn và hợp vệ sinh.

Công trình không chỉ được xây, mà phải “sống” được

Điểm khác biệt của chương trình nằm ở cách làm. Mỗi dự án cụ thể sẽ được triển khai trên cơ sở cam kết giữa các bên liên quan, gồm nhà tài trợ, hộ dân thụ hưởng và chính quyền địa phương. Chính quyền địa phương đề nghị hỗ trợ bằng văn bản và cử cán bộ đồng hành xuyên suốt dự án. Đại học Trà Vinh, với đội ngũ chuyên gia của Trung tâm Nước STARS, chịu trách nhiệm về khảo sát, giải pháp kỹ thuật, tập huấn và chuyển giao.

Mô hình “Nhà trường – Doanh nghiệp – Chính quyền địa phương” được kỳ vọng sẽ khắc phục một tồn tại lâu nay của nhiều công trình nước nông thôn: xây xong nhưng không có người quản lý, hư hỏng không có người sửa, dần bỏ không. Khi người dân được tham gia từ đầu, được hướng dẫn vận hành và bảo trì, công trình trở thành tài sản của chính cộng đồng.

Ký xong là làm: ngay hôm sau đã có mặt ở xã đảo

Đúng tinh thần “nói là làm”, chỉ một ngày sau lễ ký kết, chiều 29/10/2026, đoàn công tác của HEINEKEN Việt Nam và Đại học Trà Vinh (Trung tâm Nước STARS) đã cùng về khảo sát thực địa và làm việc với lãnh đạo hai xã Tân Thới và Tân Phú Đông, tỉnh Đồng Tháp. Đây là những hoạt động đầu tiên triển khai Biên bản ghi nhớ vừa ký, cũng là hai địa bàn được hai bên lựa chọn để khởi động chương trình.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo hai xã đã thông tin về hiện trạng nguồn nước, nhu cầu của người dân, đồng thời cam kết phối hợp và cử cán bộ đồng hành cùng chương trình, đúng cơ chế ba bên mà MoU đã đề ra.

Từ bàn ký kết đến hiện trường chỉ trong vòng 24 giờ, chuyến khảo sát cho thấy cam kết của hai bên không dừng lại trên giấy, mà được chuyển ngay thành hành động cụ thể vì người dân vùng hạn mặn.

Do nằm ở hạ lưu sông Tiền, khu vực này trở thành “rốn mặn” của vùng ven biển miền Tây. Vào mùa khô (từ tháng 1 đến tháng 5), lượng nước ngọt từ thượng nguồn đổ về suy giảm nghiêm trọng, tạo điều kiện cho nước mặn lấn sâu, cô lập hoàn toàn các xã cù lao khỏi nguồn nước ngọt tự nhiên mặt đất. Hàng ngàn hộ dân phải đối mặt với cảnh thiếu thốn nghiêm trọng, phải dùng nước mặn/nước lợ cho các nhu cầu phụ như tắm giặt và chắt chiu từng giọt nước ngọt cho ăn uống. Chi phí mua nước bình, đổi nước ghe tăng vọt. Hình ảnh người dân xếp hàng thâu đêm chờ lấy nước tại vòi công cộng hay ngóng đợi các sà lan từ thiện đã trở thành đặc trưng đầy nhọc nhằn tại đây mỗi mùa khô. Trên cơ sở kết quả khảo sát tại Tân Thới và Tân Phú Đông, thời gian tới hai bên sẽ cùng hoàn thiện phương án kỹ thuật, lập kế hoạch, huy động nguồn lực và lựa chọn địa bàn ưu tiên để triển khai các dự án cụ thể, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho cộng đồng ĐBSCL và Việt Nam.

Đại diện Đại học Trà Vinh và HEINEKEN Việt Nam chụp ảnh lưu niệm tại Lễ ký kết.

Văn Kim Khanh