Elon Musk và Mark Zuckerberg hưởng ứng cách gọi SI của ông Trump, nhiều CEO vẫn dùng AI

Tuy nhiên, những giám đốc điều hành (CEO) công nghệ khác tỏ ra không mặn mà với đề xuất này.

CEO Amazon, Alphabet, Microsoft chưa hưởng ứng cách gọi SI của ông Trump như Elon Musk và Mark Zuckerberg

Tổng thống Trump đưa ra tuyên bố trên hôm 29/9, trong lúc chủ trì buổi ăn trưa về AI tại Nhà Trắng với các lãnh đạo ngành công nghệ. Khi đó, ông Trump đang tìm cách thúc đẩy sự phát triển của AI tại Mỹ bằng việc hạn chế các quy định quản lý lĩnh vực này.

Ngày 27/10, Tổng thống Mỹ thông báo trên mạng xã hội Truth Social rằng ông sẽ cấm sử dụng các thuật ngữ AI và trí tuệ nhân tạo trong “tất cả tài liệu liên quan và mọi thứ khác”.

SpaceX và Tesla đã làm theo mong muốn của ông Trump trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III tuần trước. Trước đó, hồi đầu tháng 10, Elon Musk đổi tên bộ phận AI của SpaceX từ SpaceXAI thành SpaceXSI.

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh của Tesla, khi nói về công việc phát triển robot hình người, Elon Musk nhận xét: “Một số robot trông rất ấn tượng, nhưng thực ra chúng chưa sử dụng bất kì công nghệ AI tiên tiến hay SI nào”.

Mark Zuckerberg cũng thể hiện sự hưởng ứng tương tự trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III của Meta hôm 21/10. Ông nhấn mạnh mục tiêu của Meta là “mang SI cá nhân đến với tất cả mọi người”. Tuy nhiên, Meta đã sử dụng thuật ngữ này từ năm ngoái, khi thành lập bộ phận Meta Superintelligence Labs.

Elon Musk và Mark Zuckerberg có thể được xem là hai trong số những CEO công nghệ ủng hộ chính quyền Trump mạnh mẽ nhất. Tuy nhiên, họ không phải những trường hợp cá biệt. Lãnh đạo các hãng công nghệ lớn đều đóng góp cho các hoạt động chào mừng lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ của ông Trump hồi tháng 1/2025 hoặc kế hoạch xây dựng phòng đại tiệc tại Nhà Trắng. Một số người còn chủ động loại bỏ các chương trình về đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), vốn bị ông Trump phản đối.

Dù vậy, ít nhất ở thời điểm hiện tại, nhiều CEO công nghệ vẫn chưa muốn từ bỏ thuật ngữ AI.

Andy Jassy (CEO Amazon) sử dụng từ AI hơn chục lần trong phần phát biểu mở đầu cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III hôm 29/10. Một ngày trước đó, Satya Nadella (CEO Microsoft) cho biết một trong ba trọng tâm của công ty là “thiết kế AI để trao thêm quyền năng cho con người”.

Trong khi đó, Sundar Pichai (CEO Alphabet) mới bắt đầu phần nhận xét về kết quả kinh doanh quý III được vài giây đã nhấn mạnh rằng “các khoản đầu tư vào AI đang thúc đẩy mức độ sử dụng dịch vụ và tăng trưởng tổng thể của người dùng” của công ty mẹ Google.

SI dần xuất hiện trong nhiều thư từ và tài liệu

Nỗ lực đổi tên AI thành SI của ông Trump diễn ra ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kì tại Mỹ vào tuần tới. Đảng Cộng hòa đang đứng trước nguy cơ mất quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Theo khảo sát kinh tế toàn nước Mỹ mới nhất do kênh CNBC công bố tuần trước, tỉ lệ người dân ủng hộ Tổng thống Trump đang giảm, trong khi mức độ hài lòng của công chúng với cách ông điều hành kinh tế đã xuống thấp nhất từ trước đến nay.

Điều này không đồng nghĩa các lãnh đạo công nghệ tiếp tục sử dụng thuật ngữ AI trong cuộc họp tuần này, là đang công khai chống lại Tổng thống Mỹ. Thuật ngữ SI mà ông Trump ưa chuộng vẫn đang dần xuất hiện trong nhiều thư từ và tài liệu khác.

Báo cáo thường niên của Microsoft được nộp tuần trước có 8 lần nhắc đến SI, bắt đầu ngay từ phần thư gửi cổ đông.

Satya Nadella viết: “Với Microsoft, câu hỏi cốt lõi khi bước vào kỉ nguyên SI không chỉ là cơ hội sẽ lớn đến đâu, mà còn là làm thế nào để chúng ta tạo ra những kết quả thiết thực trong đời sống mà mọi quốc gia, cộng đồng và doanh nghiệp đều mong muốn và xứng đáng được hưởng”.

Arvind Krishna, CEO IBM (không tham dự buổi ăn trưa tại Nhà Trắng hôm 29/9), đã sử dụng cả hai thuật ngữ SI và AI trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý III của công ty tuần trước.

“Đổi mới công nghệ trong cả lĩnh vực cơ sở hạ tầng kết hợp và SI đang dẫn đến hiệu quả kinh doanh tốt hơn”, Arvind Krishna nói. Ông cũng cho biết IBM đang phát triển để trở thành một công ty cung cấp nền tảng điện toán đám mây kết hợp (kết nối hệ thống máy chủ riêng của doanh nghiệp với các dịch vụ đám mây công cộng) và AI, lấy phần mềm làm trọng tâm.

Hôm 29/10, Lip-Bu Tan (CEO Intel) cho biết tình trạng thiếu hụt nguồn cung mà ngành chip đang phải đối mặt xuất phát từ “nhu cầu chưa từng có với SI”.

Một số lãnh đạo ngành công nghệ còn công khai ủng hộ cách gọi mới từ ông Trump trước khi công ty của họ công bố kết quả kinh doanh vào tháng 11.

Nikesh Arora, CEO hãng an ninh mạng Palo Alto Networks, nhiều lần sử dụng thuật ngữ SI trong một cuộc phỏng vấn với CNBC. Hôm 30/9, ông cũng đăng trên mạng xã hội X: “Cuộc họp tại Nhà Trắng về SI là một sự kiện mang tính bước ngoặt”.

Một nhân vật đáng chú ý khác là Jensen Huang. Ông là CEO Nvidia, công ty có giá trị lớn nhất thế giới và là nhà sản xuất chip đóng vai trò quan trọng trong sự bùng nổ của AI. Cùng với Elon Musk và Mark Zuckerberg, Jensen Huang nằm trong số các lãnh đạo công nghệ công khai ủng hộ ông Trump mạnh mẽ nhất, đồng thời là đồng minh hàng đầu của Tổng thống Mỹ trong cuộc tranh luận về an toàn AI.

Giống Nikesh Arora, Jensen Huang đã lên mạng xã hội X sau cuộc họp về AI tại Nhà Trắng hôm 29/9 để ca ngợi “Thỏa thuận Nhà Trắng về SI”.

“SI mang đến cơ hội phi thường để thúc đẩy khám phá khoa học, nâng cao năng suất, tăng cường an ninh, cải thiện sức khỏe và thịnh vượng. Tương lai của SI không chỉ được định hình bởi những gì công nghệ này có thể làm, mà còn bởi niềm tin mà nó tạo dựng được”, CEO Nvidia viết.

Đằng sau cuộc vận động đổi tên AI thành SI

Đề xuất của ông Trump không đơn thuần là thay đổi cách gọi một công nghệ. Động thái này còn phản ánh nỗ lực định hình cách công chúng nhìn nhận về AI trong bối cảnh công nghệ ngày càng gây tranh cãi tại Mỹ, đặc biệt liên quan đến việc làm, quyền riêng tư, an toàn dữ liệu và tác động của các trung tâm dữ liệu đến môi trường.

Theo sắc lệnh hành pháp kí ngày 29/9, ông Trump yêu cầu các bộ và cơ quan thuộc nhánh hành pháp Mỹ sử dụng thuật ngữ SI thay cho AI trong thư từ chính thức, thông cáo báo chí, website, báo cáo và các tài liệu không mang tính luật định. Sắc lệnh cũng giao trợ lý Tổng thống phụ trách khoa học và công nghệ đề xuất định nghĩa chính thức cho thuật ngữ mới trong vòng 60 ngày.

Điểm đáng chú ý là sắc lệnh hiện tập trung vào hoạt động của chính phủ liên bang, không bắt buộc các doanh nghiệp tư nhân phải đổi tên sản phẩm hay bộ phận kinh doanh. Vì vậy, việc Elon Musk đổi tên bộ phận AI của SpaceX và Mark Zuckerberg nhấn mạnh mục tiêu phát triển SI tại Meta chủ yếu thể hiện sự hưởng ứng về mặt ngôn ngữ và định hướng truyền thông, chứ không phải yêu cầu pháp lý mà mọi hãng công nghệ phải tuân theo.

Tuy nhiên, giới nghiên cứu công nghệ cho rằng cách sử dụng thuật ngữ SI của chính quyền Trump có sự khác biệt đáng kể so với định nghĩa khoa học vốn được giới chuyên môn công nhận. Theo tạp chí Nature, SI thường được hiểu là một hệ thống AI có năng lực tư duy vượt xa con người trong gần như mọi lĩnh vực. Đây vẫn là mục tiêu giả định, chưa có AI nào được chứng minh đạt đến trình độ đó.

Trong khi đó, sắc lệnh của ông Trump sử dụng SI để chỉ toàn bộ những công nghệ và hệ thống vốn thuộc phạm vi AI theo định nghĩa pháp luật hiện hành của Mỹ. Điều này đồng nghĩa một chatbot hay công cụ AI đang được sử dụng ngày nay cũng có thể được gọi là SI theo cách phân loại của chính quyền Trump, dù chưa đạt đến năng lực vượt con người.

Nỗ lực phổ biến cách gọi mới còn vượt ra ngoài biên giới Mỹ. Hôm 15/10, ông Erin Browne - Thứ trưởng Tài chính Mỹ phụ trách các vấn đề quốc tế - cho biết Washington đang vận động các đối tác quốc tế sử dụng thuật ngữ SI trong tuyên bố chung của Ủy ban Tiền tệ và Tài chính Quốc tế (IMFC), cơ quan tư vấn cấp cao cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Song trong tuyên bố hôm 17/10, các thành viên IMFC cuối cùng không thống nhất sử dụng cả AI lẫn SI, thay vào đó chọn cụm từ “các công nghệ trí tuệ tiên tiến”. Đây là dấu hiệu cho thấy đề xuất của chính quyền Trump chưa dễ dàng được cộng đồng quốc tế chấp nhận.

Ngay trong nước Mỹ, cách gọi mới cũng chưa nhận được sự hưởng ứng rộng rãi từ công chúng. Khảo sát của tập đoàn nghiên cứu thị trường và thăm dò dư luận toàn cầu Ipsos công bố ngày 20/10 cho thấy 49% người được hỏi nói họ biết khá nhiều hoặc rất nhiều về AI, trong khi tỉ lệ này với SI chỉ là 13%. Trong số những người quen thuộc với hai thuật ngữ, 65% tự tin ít nhất ở mức tương đối khi nói về AI, so với 51% với SI.

Theo các nhà phân tích, việc đổi tên có thể giúp ngành công nghệ nhấn mạnh những lợi ích và tiềm năng của AI, thay vì tập trung vào những lo ngại về mất việc làm, rủi ro an toàn và tác động xã hội. Dù vậy, thay đổi thuật ngữ không đồng nghĩa những vấn đề này tự động biến mất. Thách thức lớn nhất với các hãng công nghệ vẫn là chứng minh AI thực sự mang lại lợi ích cho con người, đồng thời bảo đảm công nghệ được phát triển và sử dụng có trách nhiệm.

Đáng chú ý, đến ngày 20/10, Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu nhân viên thay AI bằng SI trong các thư từ, email, website, báo cáo và tài liệu chính thức mới, đồng thời đổi tên các chương trình, hệ thống và nền tảng liên quan. Điều này cho thấy chiến dịch thay đổi cách gọi đang dần đi vào hoạt động thực tế của chính phủ Mỹ, dù chưa tạo ra sự đồng thuận tương tự trong giới doanh nghiệp và cộng đồng quốc tế.

Sơn Vân