Ngày Văn hóa Việt Nam tại châu Âu: Khai mở 'sức mạnh mềm' cho giới trẻ Việt trên lục địa già
Ngày Văn hóa Việt Nam tại châu Âu đã biến di sản dân tộc thành nguồn "sức mạnh mềm" giúp người Việt trẻ tự tin hội nhập, khẳng định bản sắc và nối dài dòng chảy văn hóa Việt trên lục địa già.
Liên kết tầm nhìn mạng lưới văn hóa xuyên quốc gia
Nhìn lại lịch sử di dân, lập nghiệp và hội nhập của cộng đồng người Việt Nam tại lục địa già suốt nhiều thập kỉ qua, chưa bao giờ bài toán bảo tồn bản sắc dân tộc lại đứng trước những cơ hội mang tính bước ngoặt lẫn thách thức phức tạp như hiện nay.
Khi các thế hệ thứ hai (F2), thứ ba (F3) sinh ra và lớn lên tại xứ người ngày càng hòa tan tự nhiên vào đời sống bản địa, ranh giới địa lý giữa 29 quốc gia châu Âu dần bị xóa mờ bởi làn sóng toàn cầu hóa và chuyển đổi số.
Đúng vào thời điểm then chốt này, sự kiện "Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc" và "Ngày Văn hóa Việt Nam tại châu Âu" diễn ra tại thủ đô Praha (Cộng hòa Séc) từ ngày 31/10 đến 1/11/2026, kết hợp với Lễ kỷ niệm 10 năm thành lập Liên Hiệp hội người Việt Nam tại châu Âu (2016 - 2026), đã đưa ra một lời giải mang tầm chiến lược.
Vượt lên trên quy mô của một ngày hội giao lưu đồng hương thông thường, sự kiện đại diện cho một bước tiến dài trong tư duy ngoại giao nhân dân: kết hợp nội lực văn hóa truyền thống với hạ tầng công nghệ hiện đại để định hình vị thế và sức mạnh mềm của cộng đồng Việt Nam trong thời đại số.
Trao đổi với Một Thế Giới, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, chia sẻ: "Chặng đường một thập kỉ (2016 - 2026) của Liên Hiệp hội người Việt Nam tại châu Âu là hành trình vượt khó để hoàn thành sứ mệnh lịch sử: kết nối hàng trăm hội đoàn, tổ chức cộng đồng đơn lẻ tại các quốc gia thành một khối thống nhất, có tiếng nói và vị thế trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, đứng trước cột mốc 10 năm, bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng đòi hỏi tổ chức này phải chuyển mình mạnh mẽ hơn để thích ứng với quy mô phát triển mới.
Năm giá trị cốt lõi được xướng lên tại Praha - Đoàn kết, Trách nhiệm, Hội nhập, Phát triển và Hướng về quê hương - không dừng lại ở những khẩu hiệu mang tính biểu tượng. Chúng được thể chế hóa và cụ thể hóa bằng một mô hình quản trị cộng đồng hiện đại.
Nếu như thập kỉ đầu tiên dựa chủ yếu vào tình cảm đồng hương và các phương thức kết nối vật lí truyền thống, thì bước sang giai đoạn 2026 - 2036, Liên Hiệp hội đang đặt nền móng kiến tạo một "mạng lưới liên kết số" xuyên quốc gia.
Mạng lưới này cho phép tri thức chuyên sâu của giới chuyên gia tại Đức, năng lực tài chính của cộng đồng doanh nhân tại Ba Lan, hay tinh thần đổi mới sáng tạo của thế hệ trẻ tại Pháp và các nước Bắc Âu được kết nối tức thì trên cùng những nền tảng dùng chung.
Đó chính là chìa khóa để cộng đồng người Việt tại 29 quốc gia châu Âu chuyển dịch mạnh mẽ từ trạng thái tập hợp số đông về số lượng sang tích hợp sức mạnh về trí tuệ và nguồn lực, tạo nên một đối tác phát triển đáng tin cậy đối với cả chính quyền sở tại lẫn quê hương Việt Nam".
Trong khi đó, ông Hoàng Đình Thắng - Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội người Việt Nam tại Châu Âu - bày tỏ: "Dù sinh sống ở bất cứ nơi đâu, mỗi người Việt Nam chúng ta đều mang trong mình tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa Việt Nam.
Chính những tình cảm ấy đã gắn kết cộng đồng người Việt trên khắp châu Âu, giúp chúng ta đoàn kết, tương trợ lẫn nhau, hội nhập và phát triển tại quê hương thứ hai, đồng thời luôn hướng về Tổ quốc.
.jpg)
Ngày hội hôm nay là dịp để bà con gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình đồng bào; đồng thời giới thiệu với bạn bè quốc tế những nét đẹp của văn hóa Việt Nam qua âm nhạc, nghệ thuật truyền thống, tà áo dài và nền ẩm thực phong phú của dân tộc.
Đặc biệt, chúng ta vui mừng chào đón các nghệ sĩ Nhà hát Quan họ Bắc Ninh từ quê hương sang biểu diễn, cùng các nghệ sĩ chuyên nghiệp và không chuyên của cộng đồng người Việt tại Séc và châu Âu, mang đến những tiết mục nghệ thuật đặc sắc, đậm đà bản sắc dân tộc".
Tái định hình không gian di sản bằng công nghệ tương tác
Theo ông Kiên, điểm nhấn mang tính đột phá về mặt thị giác và cảm xúc tại chuỗi sự kiện lần này chính là không gian trải nghiệm "Đại lộ Đại đoàn kết dân tộc".
Giữa lòng thủ đô Praha cổ kính, bản sắc văn hóa Việt Nam không chỉ được tái hiện thông qua những làn điệu Quan họ Bắc Bộ mượt mà, nguyên bản do các nghệ sĩ đến từ Nhà hát Dân ca Quan họ trình diễn, hay những nét tinh hoa ẩm thực đặc trưng của ba miền, mà còn được "nâng cấp" bằng việc tích hợp sâu các giải pháp công nghệ trải nghiệm tương tác tân tiến.
Sự kiện tại Praha đã chứng minh điều đó khi ứng dụng công nghệ thực tế ảo tăng cường (AR), thực tế ảo (VR) và kĩ thuật quét không gian 3D để số hóa di sản phi vật thể.
Triển lãm di sản số hóa: Khách tham quan, bà con kiều bào và bạn bè quốc tế có thể đeo thiết bị VR để trực tiếp "sải bước" bên trong không gian kiến trúc của các ngôi đình làng Bắc Bộ cổ kính, hoặc tự tay thao tác, tìm hiểu chi tiết từng đường nét hoa văn trên chiếc áo dài truyền thống được dựng lại với độ phân giải siêu cao.
Số hóa kí ức và kho tàng ngôn ngữ: Tiếng Việt, cùng với các câu chuyện lịch sử di dân của các thế hệ đi trước, được hệ thống hóa bài bản dưới dạng dữ liệu số. Nhờ đó, thế hệ trẻ sinh ra và lớn lên tại châu Âu có thể dễ dàng tiếp cận, tra cứu và chủ động nuôi dưỡng niềm tự hào nguồn cội chỉ qua vài thao tác chạm trên thiết bị di động.
Sự giao thoa giữa nghệ thuật dân gian truyền thống và công nghệ trình diễn tiên tiến không làm giảm đi tính nguyên bản của di sản, mà ngược lại, tạo ra một ngôn ngữ giao tiếp mới, hiện đại, hấp dẫn và hoàn toàn tương thích với thị hiếu của thế hệ trẻ gốc Việt cũng như cộng đồng quốc tế.
Chiến lược "sức mạnh mềm" của Việt Nam trên lục địa già
Dưới góc độ xã hội học, một trong những thách thức lớn nhất đối với các cộng đồng di dân trên thế giới là nguy cơ "đứt gãy văn hóa" giữa các thế hệ.
Nhiều bạn trẻ gốc Việt thuộc thế hệ F2, F3 dù gặt hái nhiều thành công trong học tập và công sự nghiệp tại châu Âu nhưng dần gặp khó khăn trong việc sử dụng tiếng Việt, đồng thời cảm thấy khoảng cách nhất định với các giá trị truyền thống gia đình.
"Ngày Văn hóa Việt Nam tại châu Âu 2026" đã đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tiếp cận: đưa thế hệ trẻ bước ra khỏi vị thế đối tượng thụ động được giáo dục để trở thành chủ thể sáng tạo và lan tỏa văn hóa.
Văn hóa trong kỉ nguyên mới được xác định là nguồn "sức mạnh mềm" quan trọng, giúp thế hệ trẻ gốc Việt xây dựng sự tự tin và định vị bản sắc riêng biệt giữa một môi trường đa văn hóa đầy cạnh tranh.
Khi một thanh niên sinh ra tại Séc, Đức hay Thụy Điển hiểu rõ và tự hào về di sản của dân tộc mình, thông qua các dự án truyền thông số, các sản phẩm sáng tạo nội dung hay các ý tưởng khởi nghiệp gắn liền với giá trị bản địa, họ không chỉ hòa nhập sâu mà còn khẳng định được chỗ đứng riêng. Văn hóa khi đó trở thành sức mạnh nội sinh, vừa là sợi dây thắt chặt tình cảm gia đình, vừa là bệ phóng cho sự thăng tiến cá nhân tại xã hội sở tại.
Sự kiện diễn ra trong hai ngày 31/10 và 01/11/2026 tại Praha không chỉ là một mốc kỉ niệm, mà còn là bản tuyên ngôn mạnh mẽ về tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc của người Việt Nam ở nước ngoài. 29 quốc gia cùng hội tụ, nhiều thế hệ cùng kết nối, nhưng tất cả đều chia sẻ chung một nhịp đập hướng về cội nguồn.
