Tác tử AI tiêm thuốc vào não chuột, hé lộ viễn cảnh đáng kinh ngạc về các phòng nghiên cứu
Startup công nghệ sinh học Exin Therapeutics để tác tử AI tự lựa chọn liệu pháp gene và điều khiển thiết bị tiêm thuốc thành công vào não chuột.
Thí nghiệm hé lộ viễn cảnh đáng kinh ngạc về tương lai của các phòng nghiên cứu, nơi AI có thể trực tiếp đảm nhận công việc thay vì chỉ hỗ trợ con người.
Nếu được trang bị một cánh tay robot, thiết bị tiêm và con chuột còn sống, tác tử AI có thể thực hiện cả ca phẫu thuật não.
Gabriel Ocana Santero, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành hãng công nghệ sinh học Exin Therapeutics, gần đây đã thử nghiệm điều này. Ông sử dụng một tác tử AI để điều khiển thiết bị thực hiện thành công quy trình tiêm liệu pháp gene vào não con chuột còn sống. Dù thí nghiệm cần thêm một số thao tác hỗ trợ từ con người, kết quả cho thấy AI có thể trở thành một thành viên trực tiếp tham gia nghiên cứu trong phòng thí nghiệm trong tương lai.
Gabriel Ocana Santero chia sẻ về thí nghiệm trên mạng xã hội và nói với tạp chí WIRED rằng ông muốn tìm hiểu điều gì sẽ xảy ra khi các tác tử AI được quyền trực tiếp điều khiển thiết bị trong phòng thí nghiệm, thay vì chỉ được giao nhiệm vụ thiết kế thí nghiệm hoặc phân tích kết quả.
“Chúng tôi nhận ra rằng cần kết nối các tác tử AI với phòng thí nghiệm để khai thác tối đa khả năng của chúng”, ông nói.
Exin Therapeutics là công ty khởi nghiệp có trụ sở tại San Francisco (Mỹ), sử dụng AI để phân tích hoạt động của não nhằm phát triển thuốc điều trị động kinh và các bệnh thoái hóa thần kinh.
Các mô hình AI chủ yếu được huấn luyện bằng những tài liệu khoa học đã công bố. Vì vậy, các mô hình AI có thể bỏ sót nhiều thông tin quan trọng về quá trình nghiên cứu, chẳng hạn thí nghiệm thất bại, những quan sát bất ngờ và quyết định mà nhà khoa học phải đưa ra ngay trong lúc làm việc.
Tác tử AI tự chọn liệu pháp gene, điều khiển robot tiêm vào não chuột
Theo Gabriel Ocana Santero, kết nối các mô hình AI với thí nghiệm thực tế có thể giúp chúng hoạt động đáng tin cậy hơn.
Đó là lý do nhóm của ông quyết định kết nối một tác tử AI với hệ thống phẫu thuật được thiết kế riêng để tiêm thuốc vào não chuột. Hệ thống này gồm một thiết bị có động cơ để giữ cố định con chuột và camera giúp tác tử AI quan sát quy trình, di chuyển kim tiêm và điều khiển việc đưa hợp chất vào não.
Trong thí nghiệm, nhóm nghiên cứu kiểm tra một liệu pháp gene nhằm xác định liệu phương pháp này có thể làm giảm các cơn co giật ở con chuột mắc bệnh động kinh hay không. Liệu pháp gene là phương pháp điều trị sử dụng vật liệu di truyền để tác động đến hoạt động của tế bào, qua đó xử lý nguyên nhân gây bệnh.
Nhóm nghiên cứu yêu cầu mô hình AI lựa chọn một phương pháp điều trị trong số 19 phương án được liệt kê trên bảng tính. Trước tiên, một bác sĩ thú y thực hiện phẫu thuật mở hộp sọ chuột, trong khi tác tử AI theo dõi toàn bộ quá trình.
Sau đó, tác tử AI tự lựa chọn liệu pháp điều trị, vùng não cần tác động và tọa độ tiêm. Tác tử AI tiếp tục điều khiển các cánh tay robot, kim tiêm cùng những thông số của quy trình, chẳng hạn lượng thuốc được tiêm và tốc độ tiêm.
Claude Opus 5.5 từ chối phẫu thuật não chuột, Claude Opus 5 đồng ý thực hiện
Ban đầu, nhóm thử nghiệm mô hình Claude Opus 5.5 của Anthropic. Tuy nhiên, mô hình AI này từ chối hướng dẫn đưa kim tiêm vào não chuột, đồng thời cho rằng nó có thể dừng giữa chừng khi ca phẫu thuật đang diễn ra, gây nguy hiểm cho con vật.
“AI đã lập kế hoạch thí nghiệm, nhưng đến lúc tiêm thuốc, nó lại nói: Có điều gì đó trong phần đầu ra đang mách bảo tôi rằng không nên làm việc này. Điều đó rất đáng chú ý”, Gabriel Ocana Santero kể lại, đề cập đến phản ứng của tác tử AI.
Nhóm nghiên cứu sau đó chuyển sang sử dụng Claude Sonnet 5 và mô hình AI này đồng ý tiếp tục công việc.
Theo Anthropic, Opus là dòng mô hình AI chuyên xử lý những vấn đề phức tạp cần suy luận sâu và thực hiện nhiều bước, trong khi Sonnet phù hợp hơn với các công việc thường ngày. Dù vậy, phẫu thuật não chuột rõ ràng không phải nhiệm vụ thường ngày.
AI có thể trở thành cộng sự trực tiếp của nhà khoa học trong phòng thí nghiệm
Các phòng thí nghiệm tiên phong đang chuẩn bị cho kịch bản AI ngày càng hiện diện nhiều hơn trong thế giới vật chất. Một số nhà nghiên cứu đã bắt đầu giao cho các tác tử AI thực hiện những công việc ngoài đời thực.
Tháng 8, Anthropic công bố một khuôn khổ hướng dẫn cách các mô hình AI của hãng tương tác với thế giới thực. Gần đây hơn, các kỹ sư AI đã giao cho những mô hình GPT, Claude và Grok điều khiển một chiếc ô tô đi mua bữa trưa tại chuỗi nhà hàng In-N-Out Burger. Chỉ một trong số các mô hình AI hoàn thành được nhiệm vụ, đó là GPT-6 Astra của OpenAI.
Quy trình tiêm thuốc vào não chuột cũng không diễn ra suôn sẻ hoàn toàn. Nhóm nghiên cứu đã thiết lập nhiều biện pháp bảo vệ, trong đó yêu cầu AI đề xuất kế hoạch tiêm để con người phê duyệt. Họ cũng lắp đặt nút dừng khẩn cấp để con người có thể ngắt hoạt động của các động cơ trong hệ thống khi cần thiết.
Ngoài ra, nhóm hạn chế quyền truy cập của tác tử AI vào mã điều khiển thiết bị, nhằm ngăn nó tự ý sửa đổi các quy tắc vận hành.
Tuy nhiên, một lỗi kỹ thuật đã làm gián đoạn hệ thống tọa độ của thiết bị. Dù nhận ra vị trí tiêm được tính toán không chính xác, tác tử AI vẫn từ chối sửa mã lập trình để khắc phục sự cố vì hướng dẫn ban đầu nghiêm cấm nó thực hiện việc này.
Nhóm nghiên cứu giải quyết vấn đề bằng cách sử dụng một tác tử AI khác chạy trên mô hình Claude Opus 5 để thực hiện những thay đổi cần thiết trong mã lập trình. Tuy nhiên, họ không cho tác tử AI này biết rằng một ca phẫu thuật trên con vật còn sống đang diễn ra.
Theo Gabriel Ocana Santero, sự tương tác qua lại này đã làm chậm tiến trình phẫu thuật. Một ca phẫu thuật tiêm thuốc vào não thông thường như vậy mất khoảng 45 phút, trong khi thí nghiệm lần này kéo dài hơn một giờ.
Nhóm nghiên cứu đang chờ liệu pháp phát huy tác dụng trước khi đánh giá ảnh hưởng của nó đến các cơn co giật ở con chuột.
Bất chấp những trục trặc, Gabriel Ocana Santero và các cộng sự vẫn ấn tượng với khả năng thực hiện nhiệm vụ của tác tử AI. Họ dự định thử nghiệm Grok cùng một số mô hình AI khác để xác định sản phẩm nào hoạt động tốt hơn.
Công ty cũng đang thử nghiệm việc để tác tử AI điều khiển quy trình mở hộp sọ chuột. Đây là nhiệm vụ phức tạp hơn nhiều, nhưng nhóm nghiên cứu muốn chắc chắn tuyệt đối về mức độ an toàn trước khi áp dụng trên động vật còn sống.
“Chỉ một sai sót ở giai đoạn đó cũng có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho con chuột”, Gabriel Ocana Santero nói.
Ông cho rằng trong tương lai, các tác tử AI sẽ ngày càng phối hợp với nhà khoa học và được quyền trực tiếp điều khiển thiết bị trong phòng thí nghiệm. Song ở thời điểm hiện tại, sự giám sát của con người vẫn đóng vai trò then chốt, đặc biệt khi thí nghiệm liên quan đến động vật còn sống.
Theo Gabriel Ocana Santero, vẫn còn quá sớm để giao cho một tác tử AI nhiệm vụ can thiệp vào não người.
Với con chuột trong thí nghiệm, Gabriel Ocana Santero cho biết nó đang hồi phục tốt.