‘AI tự cải tiến là bước then chốt hướng tới AGI, an toàn phải đặt lên hàng đầu’
Ông Tang Jie cho rằng khả năng AI tự cải thiện liên tục mở ra một phương thức nghiên cứu và phát triển hoàn toàn mới, có thể thúc đẩy tốc độ phát triển AI mạnh hơn nữa.
Việc sử dụng AI để tạo ra những hệ thống ngày càng thông minh hơn sẽ giúp con người tiến gần đến AI tổng quát (AGI), nhưng quá trình này phải được thực hiện an toàn. Đây là nhận định của Tang Jie - nhà khoa học máy tính hàng đầu Trung Quốc - tại Diễn đàn Các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới ở thành phố Thượng Hải hôm 31/10.
AGI là khái niệm chỉ một hệ thống AI giả định có khả năng thực hiện mọi nhiệm vụ nhận thức ngang bằng hoặc vượt qua con người.
Nhận định này cho thấy các công ty AI ở cả Mỹ và Trung Quốc đang cùng theo đuổi một mục tiêu lớn: Khả năng AI tự cải tiến đệ quy (RSI). Đây là quá trình trong đó các hệ thống AI ngày càng mạnh hơn đồng thời có khả năng tự cải thiện chính mình, tạo thành một vòng lặp phát triển với tốc độ ngày càng tăng.
“Khả năng tự cải tiến đệ quy là vấn đề nghiên cứu cốt lõi để đạt được AGI”, Tang Jie nhấn mạnh. Ông là giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) và đồng sáng lập Z.ai - công ty phát triển mô hình AI có trụ sở ở Bắc Kinh đứng sau dòng mô hình GLM.
Những tháng gần đây, hai công ty AI hàng đầu Mỹ là OpenAI và Anthropic đều cho biết đã bắt đầu nhận thấy những dấu hiệu ban đầu của khả năng AI tự cải tiến đệ quy.
Tháng 9, Anthropic - công ty phát triển mô hình Claude - công bố báo cáo cho thấy AI dẫn dắt 26% hoạt động nghiên cứu và phát triển AI nội bộ trong tháng 8, tăng mạnh so với mức khoảng 1% hồi tháng 3.
Tang Jie không tiết lộ hiện AI đang đảm nhận bao nhiêu phần trăm hoạt động nghiên cứu và phát triển của Z.ai. Song trong bài phát biểu tại Diễn đàn Các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới, ông cho rằng khả năng tự cải thiện đệ quy mở ra một “phương thức mới” trong nghiên cứu và phát triển, có thể thúc đẩy tốc độ phát triển AI mạnh hơn cả những gì ngành này đã đạt được cho đến nay.
Đầu năm 2026, Tang Jie là một trong những chuyên gia AI và lãnh đạo doanh nghiệp đầu tiên ở Trung Quốc nhận định khả năng tự cải tiến đệ quy sẽ trở thành giai đoạn phát triển tiếp theo của AI.
Tháng 9, Z.ai cho biết một tác tử AI được vận hành bằng mô hình GLM-5.3 đã tham gia xây dựng và tối ưu hóa hạ tầng suy luận dành cho GLM-5.3-Flash trên cụm hơn 100.000 bộ tăng tốc AI do Trung Quốc sản xuất. Theo Z.ai, phần lớn công việc kỹ thuật này được thực hiện với sự hỗ trợ của tác tử AI, giúp rút ngắn thời gian triển khai xuống chưa đầy hai tuần.
Hạ tầng suy luận là hệ thống phần mềm giúp mô hình AI xử lý yêu cầu và đưa ra kết quả nhanh chóng, hiệu quả.
Theo Z.ai, trước đó chưa có mô hình AI nào thực hiện được việc tối ưu hóa ở quy mô tương tự.
Khả năng AI tự cải tiến đệ quy có thể khiến con người mất quyền kiểm soát AI
Trong bài phát biểu hôm 31/10, ông Tang Jie cho rằng khi các mô hình AI tiên tiến chuyển từ chatbot đơn giản sang tác tử AI được giao thực hiện những dự án khoa học và nghiên cứu phức tạp, việc sử dụng chính công nghệ này để hỗ trợ quá trình phát triển là lựa chọn hợp lý. Nguyên nhân là các nhà nghiên cứu ngày càng phải đối mặt với những khó khăn lớn hơn về kỹ thuật, đồng thời chịu nhiều hạn chế về tài chính.
Khả năng AI tự cải tiến đệ quy là một trong những chủ đề chính tại Diễn đàn Các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới 2026. Tại sự kiện thường niên quy tụ nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới này, một số chuyên gia trong ngành và giới học thuật Trung Quốc đã trình bày cách AI đẩy nhanh quá trình thiết kế và sản xuất chip - linh kiện đóng vai trò nền tảng phần cứng cho các mô hình AI.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo khả năng AI tự cải tiến đệ quy có thể khiến con người mất quyền kiểm soát AI. Khi AI phát triển quá nhanh, con người có thể không còn đủ khả năng hiểu rõ những thay đổi hoặc can thiệp kịp thời vào quá trình đó.
Thừa nhận những lo ngại trên, ông Tang Jie kêu gọi các nhà nghiên cứu cần giữ thái độ “khiêm tốn” trước khả năng AI tự cải thiện đệ quy. Ông cho rằng trách nhiệm bảo đảm AI phát triển an toàn cần được chia sẻ giữa các quốc gia.
“Có lẽ thế giới nên cùng nhau tổ chức một cơ chế hợp tác để đảm bảo an toàn không chỉ cho một quốc gia mà cho toàn nhân loại”, Tang Jie nói.
Tang Jie thành lập Z.ai (hay Zhipu AI) vào năm 2019, tách công ty khỏi phòng thí nghiệm tại Đại học Thanh Hoa do ông điều hành. Nhiều sinh viên cũ và hiện tại của Tang Jie sau đó trở thành những nhà nghiên cứu nòng cốt tại công ty.
Một số học trò của ông cũng trở thành những nhân vật có ảnh hưởng trong ngành AI Trung Quốc, trong đó có Yang Zhilin - Giám đốc điều hành Moonshot AI.
Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới 2026 diễn ra từ ngày 30/10 đến 1/11 với chủ đề “Thay đổi mô hình khoa học: Đột phá trong thập niên tới”. Sự kiện quy tụ 33 nhà khoa học đoạt các giải thưởng quốc tế danh giá, trong đó có 7 chủ nhân giải Nobel và 3 người đoạt Giải thưởng Turing, cùng 139 nhà khoa học kỳ cựu và 81 nhà khoa học trẻ.
Chương trình năm nay gồm 6 diễn đàn chuyên đề về bán dẫn thế hệ mới, y sinh, thông tin hàng không vũ trụ, AI, năng lượng tương lai và khoa học lượng tử. Trong đó, diễn đàn về AI tập trung thảo luận những hướng phát triển quan trọng như AI đáng tin cậy, năng lực tính toán hiệu suất cao, chip AI và robot hình người. Các nhà khoa học cũng bàn về những thách thức trong quản lý AI trên phạm vi toàn cầu, hướng tới xây dựng một khuôn khổ giám sát công bằng và có sự hợp tác giữa các quốc gia.
Chuyên gia chip Trung Quốc muốn Mỹ cùng xây chuẩn mực đạo đức cho AI
Chen Yunji, đồng sáng lập hãng chip Cambricon Technologies (Trung Quốc), kêu gọi thiết lập các tiêu chuẩn đạo đức chung cho những mô hình AI hàng đầu của Trung Quốc và Mỹ nhằm giảm thiểu những rủi ro ngày càng lớn với xã hội.
Ông Chen Yunji đưa ra đề xuất này tại Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới trong bối cảnh các mô hình AI trên toàn cầu phát triển nhanh chóng, kéo theo hàng loạt vụ tấn công mạng gây chấn động, đe dọa cơ sở hạ tầng thiết yếu và xâm nhập máy chủ của các cơ quan chính phủ.
Dự đoán công nghệ AI sẽ còn tiến bộ với tốc độ nhanh hơn nữa, Chen Yunji đề xuất xây dựng một “bộ kiểm tra đạo đức” thống nhất mà tất cả mô hình hàng đầu đều phải đáp ứng. Ông lấy mô hình AI của DeepSeek, ByteDance và OpenAI làm ví dụ.
“Nhân loại và các quốc gia cần thống nhất về bộ kiểm tra đạo đức này... để ngăn những mô hình ngôn ngữ lớn gây tổn hại cho con người trong tương lai”, Chen Yunji phát biểu tại phiên thảo luận về an toàn và rủi ro AI trong ngày khai mạc Diễn đàn các nhà khoa học đoạt giải thưởng thế giới.
Ông Chen Yunji, một trong những chuyên gia chip hàng đầu Trung Quốc, hiện là giáo sư tại Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Năm 2016, Chen Yunji cùng em trai Chen Tianshi thành lập Cambricon Technologies. Dưới sự phát triển của hai anh em Chen Yunji và Chen Tianshi, Cambricon Technologies trở thành một trong những nhà thiết kế chip nội địa được chú ý nhất Trung Quốc, với vốn hóa thị trường vượt 600 tỉ nhân dân tệ (90 tỉ USD).
Cảnh báo nhân loại có thể sớm phải đối mặt với những mô hình AI đủ khả năng tự cải tiến mà không cần con người can thiệp, ông Chen Yunji cho rằng việc ngăn chặn hoàn toàn tác hại từ AI có thể là điều bất khả thi. Nguyên nhân là quá trình AI đưa ra quyết định vẫn còn thiếu minh bạch, khiến con người khó hiểu đầy đủ cách các công nghệ này hoạt động.
Tuy nhiên, ông cho biết vẫn tin tưởng có thể khiến quá trình tự cải tiến đệ quy trở nên an toàn bằng cách sử dụng chính AI ở từng giai đoạn phát triển để giám sát, bảo vệ những AI ngày càng mạnh hơn được tạo ra sau đó.
Những tuần gần đây, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu cho thấy ngày càng lo ngại về khả năng tấn công mạng của các mô hình AI.
Hôm 29/10, hãng an ninh mạng CrowdStrike (Mỹ) công bố báo cáo cho biết nhóm hacker có tên VAPOR PANDA đã sử dụng khung công cụ tác tử AI ARTEX, vận hành chủ yếu bằng mô hình DeepSeek và một mô hình thương mại khác chưa xác định, để tiến hành các chiến dịch xâm nhập nhằm vào hơn 200 tổ chức tại ít nhất 14 quốc gia kể từ ngày 17/10. CrowdStrike cho biết đã xác nhận VAPOR PANDA xâm nhập thành công 9 tổ chức.
DeepSeek chưa phản hồi về thông tin trên.
Hồi giữa tháng 10, Trung Quốc đề xuất bổ sung 23 công nghệ AI vào danh mục kiểm soát xuất khẩu, bao gồm các mô hình AI tiên tiến, tác tử AI, công cụ thiết kế chip và công nghệ vận hành các cụm máy tính quy mô lớn. Động thái này nhằm tăng cường kiểm soát việc chuyển giao những công nghệ AI chiến lược ra nước ngoài.