Nguy cơ AI dễ dàng tìm ra điểm yếu trên ô tô
Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) cảnh báo các mô hình AI tiên tiến là mối đe dọa với phương tiện hiện đại.
Theo đại diện Toyota Keiji Yamamoto – người đứng đầu Ủy ban Giao thông thế hệ mới thuộc JAMA: “Sự trỗi dậy của các mô hình tiên tiến làm gia tăng đáng kể mối đe dọa từ trí tuệ nhân tạo”. Công nghệ góp phần cải thiện khả năng vận hành và phát triển xe tự lái cũng có thể bị lợi dụng để phát hiện điểm yếu trong phần mềm ô tô.
2 rủi ro chính
Ông Yamamoto nêu bật 2 rủi ro AI đáng lưu ý nhất. Đầu tiên là trí tuệ nhân tạo tiếp tay cho một cuộc tấn công từ bên ngoài nhắm phương tiện. Các mô hình sở hữu năng lực xử lí - phân tích cực mạnh, đóng vai trò công cụ rà soát mã nguồn cực nhanh. Dù được thiết kế với mục đích giúp nhà sản xuất rà soát lỗi phần mềm, tin tặc cũng có thể lợi dụng chính sức mạnh này dò tìm điểm yếu hệ thống và thực hiện tấn công tự động.
Rủi ro thứ hai nằm ngay ở giai đoạn phát triển. Việc dùng mô hình trí tuệ nhân tạo tối ưu hóa phần mềm trong quá trình phát triển có thể vô tình làm lộ điểm yếu cốt lõi, khiến nỗ lực bảo vệ mã nguồn trở nên thách thức hơn bao giờ hết.
Đối mặt với mối đe dọa từ AI, chủ tịch JAMA Koji Sato nhấn mạnh ngành công nghiệp ô tô cần nghiên cứu sâu hơn về cách ứng dụng trí tuệ nhân tạo riêng cho phương tiện lẫn lĩnh vực giao thông. Hiệp hội đã thành lập nhóm dự án đặc biệt về lái xe tự động để thúc đẩy công nghệ đi đôi với bảo mật.
Chủ động đối phó
Tấn công mạng có AI hỗ trợ không phải mối đe dọa mới xuất hiện mà đã trở thành thách thức lớn cho nhiều ngành nghề trong vài năm gần đây, khiến doanh nghiệp mọi lĩnh vực phải đau đầu tìm cách đối phó.
Ở ngành công nghiệp ô tô, nhiều hãng xe bắt đầu chuyển dịch từ thế bị động (vá lỗi sau khi sự cố xảy ra) sang chủ động bảo mật toàn diện từ gốc.
Trước hết phải kể đến chiến lược dùng AI chống lại AI. Thay vì đợi tin tặc tìm ra điểm yếu, hệ thống của hãng xe liên tục rà soát mã nguồn trên phần mềm xe trong suốt quá trình phát triển nhằm phát hiện và sửa lỗi ngay lập tức. Thuật toán giám sát hành vi (IDS/IPS) tự học hành vi người lái cùng nhiều nguồn dữ liệu chuẩn, khi phát hiện lệnh điều khiển bất thường (như phanh đột ngột hay can thiệp túi khí) sẽ lập tức cô lập phần mềm bị tấn công và kích hoạt chế độ an toàn.
Theo McKinsey, phần lớn xe mới xuất xưởng sẽ có khả năng giảm đến 80% thời gian phát hiện - xử lí mối đe dọa nhờ hệ thống AI bảo mật tự học.
Chuẩn bị cho tương lai nơi thuật toán mã hóa bị “siêu AI” bẻ gãy cũng quan trọng không kém. Volkswagen, BMW đã bắt đầu đưa vào thử nghiệm thuật toán mã hóa kháng lượng tử thế hệ mới (như NTRU hay YSTALS-Kyber) trên vài dòng xe thương mại để bảo vệ tối đa dữ liệu truyền nhận.
Hiện nay các hãng xe không còn hoạt động riêng lẻ mà phối hợp chặt chẽ thông qua liên minh an ninh mạng, nổi bật là Auto-ISAC. Khi một hãng phát hiện loại mã độc hoặc phương thức tấn công mạng mới, thông tin kỹ thuật lập tức được chia sẻ cho toàn liên minh. Nhờ đó các hãng khác có thể cập nhật ngay hệ thống phòng vệ của mình trước khi bị tin tặc tiếp cận.
Công nghệ cập nhật phần mềm từ xa (OTA) đem lại sự tiện lợi lớn cho cả hãng xe lẫn chủ xe, nhưng lại là con đường dễ bị tin tặc nhắm đến nhất. Muốn bảo vệ OTA, các hãng áp dụng chặt chẽ tiêu chuẩn bảo mật quốc tế ISO/SAE 21434. Mọi bản cập nhật gửi qua nền tảng đám mây đều phải qua nhiều tầng khóa mã hóa phức tạp, xác thực đa yếu tố, đảm bảo không một phần mềm độc hại nào “giả danh” nhà sản xuất cài cắm vào xe.
Về phía người dùng, khi phương tiện ngày càng giống “máy tính di động” kết nối internet, họ nên chủ động cập nhật phần mềm thường xuyên để vá lỗ hổng kịp thời, hạn chế kết nối xe với Wi-Fi công cộng hay thiết bị ngoại vi không rõ nguồn gốc, tránh đặt mật khẩu mặc định hay quá đơn giản cho ứng dụng quản lí xe từ xa.