Bộ trưởng Y tế giải trình quy định hiến mô, tạng với người dưới 18 tuổi

Mở rộng cơ hội cứu người nhưng không đánh đổi an toàn

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, dự thảo luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt: mở rộng cơ hội hiến tặng để cứu người nhưng tuyệt đối không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đồng thời, hành lang pháp lí mới được thiết kế nhằm phòng ngừa, ngăn chặn triệt để các hành vi ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong quá trình triển khai.

Liên quan đến độ tuổi đăng kí hiến mô, bộ phận cơ thể - một trong những vướng mắc nhận được nhiều ý kiến thời gian qua - Bộ Y tế đã tiếp thu theo hướng giữ như luật hiện hành. Theo đó, chỉ người từ 18 tuổi trở lên mới được đăng kí hiến mô, tạng để bảo đảm trách nhiệm đối với quyết định trọng đại của bản thân.

Cấm tuyệt đối lấy mô không tái sinh và tạng từ người sống dưới 18 tuổi

Giải trình cụ thể về quy định đối với người dưới 18 tuổi, Bộ trưởng Y tế nhấn mạnh dự thảo đã phân định rất rõ ràng nhằm tránh gây hiểu nhầm trong dư luận:

Chỉ cho phép hiến mô tái sinh: Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến các loại mô có khả năng tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành và phải đáp ứng điều kiện hết sức chặt chẽ.

Cấm tuyệt đối: Không lấy mô không tái sinh hoặc bất kì bộ phận cơ thể (tạng) nào từ người sống dưới 18 tuổi.

Bên cạnh đó, quá trình tư vấn hiến mô tái sinh ở đối tượng này phải đặt nguyện vọng của trẻ em lên hàng đầu. Sự đồng ý của cha mẹ hay người giám hộ phải dựa trên cơ sở quyền và sự đồng thuận của chính trẻ. Luật cũng quy định không được lấy bộ phận cơ thể khi người hiến còn sống nếu họ từ chối ở bất kì thời điểm nào.

Tránh xung đột lợi ích và minh bạch hóa điều phối

Để bảo đảm tính khách quan, dự thảo luật quy định việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh sống phải do bộ phận độc lập thực hiện. Người tư vấn không phải là bác sĩ chẩn đoán cho người nhận ghép, và luật cũng cấm người trực tiếp thực hiện ca ghép tham gia vào quá trình tư vấn cho người hiến.

Đối với công tác điều phối mô, bộ phận cơ thể từ người chết não hoặc chết tuần hoàn, Bộ Y tế sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu để quản lí thông qua Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia. Hệ thống này giúp bảo đảm khả năng truy vết, kiểm tra và đánh giá công khai, minh bạch.

Việc ưu tiên điều phối sẽ căn cứ chủ yếu vào các chỉ số y khoa, bảo đảm tính công bằng, không phân biệt độ tuổi, giới tính, vùng miền hay dân tộc.

Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định, dự thảo luật hướng tới mục tiêu nhân văn, tạo hành lang pháp lí minh bạch để bảo vệ cả người hiến lẫn đội ngũ y bác sĩ, đồng thời phòng chống hiệu quả các vi phạm trong lĩnh vực y tế đặc thù này.

Khánh Lan