Dòng vốn FDI đổi hướng, công nghệ lõi thành tâm điểm
GDP 9 tháng đầu năm 2026 tăng 9,01%, Việt Nam hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.
Cùng với đó, chiến lược thu hút FDI chuyển hướng sang công nghệ lõi, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), dữ liệu AI và các tập đoàn có khả năng tạo giá trị gia tăng cao.
Dòng vốn FDI đổi hướng, công nghệ lõi thành tâm điểm
Tại Hội nghị Fortune Southeast Asia 500 Summit ngày 3/11 ở TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết Việt Nam đang chuyển từ thu hút vốn đơn thuần sang kiến tạo nền tảng đầu tư chiến lược. Trọng tâm không còn chỉ là quy mô dòng vốn, mà còn ở công nghệ, năng lực quản trị, hoạt động nghiên cứu và khả năng tạo giá trị gia tăng.
Định hướng này được đặt ra trong bối cảnh kinh tế thế giới chuyển đổi sâu sắc, cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt. Những yêu cầu về phát triển xanh, an ninh kinh tế và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng đang định hình lại dòng vốn đầu tư toàn cầu.
Sự hiện diện của đông đảo lãnh đạo doanh nghiệp, tập đoàn và tổ chức trong các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, logistics, công nghệ, hạ tầng, năng lượng, sản xuất và đầu tư tại hội nghị cho thấy sức hút ngày càng lớn của Đông Nam Á. Theo ông Cận, đây cũng là tín hiệu phản ánh sự quan tâm và niềm tin ngày càng được củng cố của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế đối với Việt Nam.
Theo Thứ trưởng Lê Tấn Cận, trước những biến động của kinh tế thế giới, quan hệ hợp tác kinh tế đang chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, từ kết nối sang cùng kiến tạo và đồng hành phát triển.
Việt Nam cũng chủ động bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ yếu. Mô hình tăng trưởng được định hướng chuyển mạnh sang dựa trên năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cao; khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò động lực quan trọng nhất.
Nền tảng cho định hướng này là đà tăng trưởng của nền kinh tế. Theo ông Cận, GDP Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 7-8%, với đóng góp từ công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ và xuất nhập khẩu. Đáng chú ý, 9 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 9,01%, tạo cơ sở để thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.
Cùng với đà tăng trưởng, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định, lạm phát được kiểm soát trong ngưỡng mục tiêu. Thu ngân sách nhà nước đạt và vượt dự toán, các cân đối lớn được bảo đảm an toàn, nợ công nằm trong phạm vi kiểm soát theo chuẩn mực quốc tế.
Một chuyển động đáng lưu ý là cơ cấu dòng vốn FDI. Việt Nam tiếp tục là điểm đến được các nhà đầu tư toàn cầu quan tâm, trong khi vốn đăng ký và giải ngân duy trì đà tăng trưởng, dịch chuyển mạnh sang công nghệ cao, bán dẫn và năng lượng xanh.
Nhưng điểm mấu chốt không nằm ở việc thu hút thêm bao nhiêu vốn, mà là dòng vốn đó mang lại giá trị gì cho nền kinh tế. Việt Nam đang hướng đến những nhà đầu tư có công nghệ lõi, năng lực quản trị hiện đại, cam kết nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ. Đây là bước chuyển từ thu hút vốn theo quy mô sang lựa chọn đầu tư theo chất lượng và khả năng tạo giá trị gia tăng.
Định hướng này được thể hiện trong Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Nghị quyết xác định khu vực kinh tế này là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia, được khuyến khích phát triển lâu dài, bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh.
Trên cơ sở đó, Việt Nam chuyển từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang phát triển theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
"Chúng tôi ưu tiên thu hút các nhà đầu tư có sở hữu công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, quản trị hiện đại, cam kết R&D, chuyển giao công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số", ông Lê Tấn Cận khẳng định.
Đáng chú ý, Việt Nam muốn đi xa hơn vai trò một địa điểm sản xuất. Theo Thứ trưởng, Việt Nam sẵn sàng về hạ tầng và thể chế để trở thành đại bản doanh, cứ điểm của các trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu AI và trụ cột khu vực của các tập đoàn đa quốc gia, quỹ và định chế tài chính quốc tế.
Xa hơn việc đón thêm các nhà máy, mục tiêu là đưa Việt Nam tham gia sâu vào những khâu có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi sản xuất toàn cầu. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với hệ sinh thái đầu tư trong giai đoạn mới.
Để hiện thực hóa định hướng này, Việt Nam tập trung xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước; phát triển hạ tầng logistics, dữ liệu, năng lượng sạch và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Song song đó, thị trường vốn, các khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế được xác định là những động lực tăng trưởng mới cần khai thác tối đa. Những cấu phần này được kỳ vọng mở rộng khả năng huy động, phân bổ nguồn lực và tạo thêm không gian cho hoạt động đầu tư.
Thứ trưởng Lê Tấn Cận cho biết Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển kết cấu hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và duy trì môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, thuận lợi, có tính dự báo cao. Nhà nước cam kết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà khoa học và đối tác nước ngoài hợp tác, sáng tạo và phát triển lâu dài.
Mấu chốt của định hướng mới là đưa quan hệ đầu tư vượt khỏi khuôn khổ bên góp vốn và bên tiếp nhận vốn. Việt Nam kỳ vọng doanh nghiệp quốc tế không chỉ xem đây là địa điểm sản xuất hay thị trường tiêu thụ, mà còn là đối tác cùng nghiên cứu công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường khu vực, toàn cầu.
TP.HCM mở rộng dư địa, siết chất lượng thực thi
Ở cấp độ địa phương, bài toán đặt ra với TP.HCM là chuyển lợi thế về quy mô thị trường và không gian phát triển thành những dự án đầu tư thực chất.
Ông Nguyễn Lộc Hà - Phó chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, cho biết sau sáp nhập từ ngày 1/7/2025, sự hội tụ trong một không gian phát triển thống nhất tạo thêm điều kiện kết nối các chuỗi sản xuất, logistics, thương mại và dịch vụ tài chính. Doanh nghiệp có thêm dư địa mở rộng đầu tư, phát huy lợi thế liên kết và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.
.jpg)
Trên nền tảng đó, thành phố xác định 4 trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo điều kiện triển khai các kế hoạch hợp tác, thu hút dòng vốn dài hạn.
Về thể chế, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu xây dựng TP.HCM trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo có năng lực cạnh tranh quốc tế.
Cùng với đó, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ tháng 10/2026 tạo thêm khuôn khổ pháp lí, tăng tính chủ động của thành phố trong quy hoạch, phát triển đô thị và huy động nguồn lực.
Đáng chú ý, TP.HCM muốn khai thác nền tảng thương mại, dịch vụ, sản xuất công nghiệp và mạng lưới kết nối quốc tế để mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị. Sự hiện diện của những tập đoàn như Samsung tại Khu Công nghệ cao là một phần trong hệ sinh thái này.
Thành phố hướng đến kết nối nhà đầu tư mới với doanh nghiệp, nhà cung ứng và đối tác tại chỗ, thúc đẩy hợp tác trong sản xuất, phân phối, nghiên cứu sản phẩm và cung ứng dịch vụ cho thị trường trong nước, khu vực.
Một yêu cầu quan trọng khác là kết nối hạ tầng và nguồn lực. Theo ông Nguyễn Lộc Hà, logistics, công nghệ, nhân lực và khả năng tiếp cận vốn là những điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nâng cao năng suất, sức cạnh tranh.
Thành phố chú trọng phát huy các kết nối hàng hải trực tiếp từ Cái Mép - Thị Vải đến Mỹ và châu Âu; đồng thời thúc đẩy hợp tác về tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, quản lí năng lượng và đào tạo nhân lực.
Cùng với đó, TP.HCM định hướng phát triển trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, logistics và đô thị gắn với giao thông công cộng. Những cấu phần này được kỳ vọng mở thêm cơ hội kết nối nguồn vốn với các dự án, trên cơ sở phương án kinh doanh, nhu cầu vốn và khả năng kiểm soát rủi ro.
Tuy nhiên, lợi thế về không gian, hạ tầng và thể chế sẽ khó chuyển thành sức hút đầu tư nếu chất lượng thực thi không theo kịp. Đây là khâu có ý nghĩa quyết định đối với khả năng biến các định hướng phát triển thành dự án cụ thể.
Theo ông Nguyễn Lộc Hà, sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư không chỉ thể hiện qua chính sách ưu đãi mà còn nằm ở chất lượng dịch vụ và kết quả giải quyết công việc.
"Trọng tâm là nâng cao chất lượng thông tin dự án, làm rõ điều kiện triển khai, hướng dẫn nhất quán và tăng cường phối hợp xử lí vướng mắc", ông Hà nói.
Điều đáng lưu ý, trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư, ưu đãi không còn là yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn của doanh nghiệp. Thông tin dự án minh bạch, thủ tục nhất quán và khả năng tháo gỡ vướng mắc mới là những phép thử đối với năng lực thực thi của chính quyền.
Với TP.HCM, đây cũng là điều kiện để chuyển lợi thế về quy mô, hạ tầng và thể chế thành dòng vốn thực chất, tạo nền tảng cho các dự án đầu tư dài hạn.
