Phim AI đầu tiên ra rạp tại Trung Quốc thất bại nhìn từ góc công nghệ
Được chú ý nhờ danh hiệu phim AI điện ảnh dài đầu tiên sản xuất tại Trung Quốc nhận giấy phép phát hành rạp, "Tam Tinh Đôi: Tương lai vãng sự" từng tạo kì vọng lớn cho ngành công nghiệp điện ảnh.
Tuy nhiên, đến tối 3/11, phim mới thu về khoảng 1,698 triệu nhân dân tệ, với tỉ lệ lấp đầy ghế chưa đến 1%. Khoảng cách giữa sức nóng công nghệ và phản ứng của khán giả cho thấy bài học quan trọng: Phim AI có thể hạ chi phí sản xuất hình ảnh, nhưng không thể tự bảo đảm một bộ phim hay.
Từ cơn sốt công nghệ đến phép thử trên màn ảnh rộng
Khoảng cách giữa sự chú ý trước ngày phát hành và kết quả phòng vé đặt ra một vấn đề đáng quan tâm đối với ngành công nghiệp AI: sự mới lạ của công nghệ có thể thu hút khán giả đến rạp lần đầu, nhưng không đủ để bảo đảm họ hài lòng với trải nghiệm điện ảnh.
Tác phẩm vẫn có những giá trị tiên phong. Bộ phim cho thấy AI có thể tham gia toàn bộ chuỗi sản xuất một phim dài chiếu rạp; việc xin cấp phép và phát hành không phải rào cản không thể vượt qua. Đồng thời, những hình tượng văn hóa bản địa như di tích Tam Tinh Đôi ở Tứ Xuyên cung cấp chất liệu giàu tiềm năng cho công nghệ tạo hình ảnh, từ kiến trúc cổ đại đến thế giới huyền ảo.
Theo truyền thông Trung Quốc, một trong những vấn đề của phim là khoảng cách giữa sản phẩm AI trên màn hình điện thoại và trải nghiệm trên màn ảnh lớn.
Trong lĩnh vực phim ngắn, hình ảnh có phần cứng, biểu cảm thiếu tự nhiên hoặc chuyển động chưa mượt có thể được người xem bỏ qua vì nội dung miễn phí, thời lượng ngắn và nhịp kể nhanh. Nhưng khi khán giả trả tiền vé để xem một bộ phim dài khoảng 100 phút, những khuyết điểm ấy trở nên khó che giấu hơn.
Bài toán còn phức tạp hơn bởi thời gian sản xuất phim dài. Bộ phim mất khoảng hai năm để hoàn thành, trong khi các mô hình tạo video bằng AI liên tục được cập nhật, đôi khi chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần. Một cảnh quay được tạo ra ở giai đoạn đầu có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu về chất lượng so với công nghệ mới.
Nếu thay mô hình giữa chừng, ê-kíp có nguy cơ làm mất sự đồng nhất về hình ảnh; nếu giữ nguyên công nghệ ban đầu, thành phẩm có thể không còn đạt kì vọng tại thời điểm ra mắt. Đây là thách thức đặc biệt đối với các dự án AI có quy mô lớn, nơi tính nhất quán quan trọng không kém chất lượng của từng cảnh riêng lẻ.
Khi AI tạo được hình ảnh nhưng chưa tạo được câu chuyện
Dù những hạn chế kĩ thuật dễ nhận thấy, vấn đề sâu hơn của Tam Tinh Đôi: Tương lai vãng sự nằm ở cấu trúc kịch bản. Theo bài viết nguồn, câu chuyện dài khoảng 100 phút bị đánh giá là thiếu sức căng, các sự kiện lần lượt xuất hiện giống những màn chơi trong trò chơi điện tử hơn là một chuỗi tình huống có quan hệ nhân quả chặt chẽ.
Động cơ nhân vật chưa đủ rõ, kết nối cảm xúc còn yếu. Những yếu tố giàu tiềm năng như văn hóa cổ Thục, thần thoại Ai Cập, hành trình phiêu lưu và thế giới kì ảo được kết hợp, nhưng thiếu nền tảng kể chuyện đủ vững để tạo thành một chỉnh thể thuyết phục.
Đây là nghịch lý đáng chú ý của điện ảnh AI. Khi chi phí tạo hình ảnh giảm xuống, nhà làm phim có thể dễ dàng đưa thêm nhiều địa điểm, nhân vật và bối cảnh vào tác phẩm. Nhưng việc có thể tạo ra một hình ảnh không đồng nghĩa với việc hình ảnh ấy cần thiết cho câu chuyện.
Một thế giới điện ảnh hấp dẫn không chỉ được xây dựng từ số lượng cảnh kì vĩ. Những chi tiết tưởng như không liên quan cần được kết nối bằng logic sáng tạo, động cơ nhân vật và trải nghiệm cảm xúc. Nếu thiếu những yếu tố đó, sự phong phú về hình ảnh dễ trở thành một tập hợp cảnh tượng rời rạc.
AI về bản chất là công cụ sản xuất có khả năng tăng tốc quá trình tạo hình ảnh, nhưng không tự động quyết định được bộ phim cần kể câu chuyện gì, vì sao nhân vật phải hành động như vậy và khán giả nên cảm nhận điều gì sau mỗi tình huống. Khi nhãn “phim AI đầu tiên” trở thành điểm bán hàng chính, nhà sản xuất có thể vô tình đặt trọng tâm vào việc chứng minh công nghệ thay vì xây dựng một tác phẩm có sức sống độc lập.
Điều đó không có nghĩa AI không thể làm phim hấp dẫn. Vấn đề là công nghệ nên được sử dụng để mở rộng khả năng sáng tạo, chứ không phải trở thành lý do để giảm nhẹ yêu cầu đối với kịch bản, diễn xuất và dựng phim.
Một ví dụ được bài viết Trung Quốc dẫn ra là phim hoạt hình AI ngắn Kök Börü (Thương Lang), do một nhóm làm phim Trung Á thực hiện trong khoảng hai tuần. Khi nhận thấy AI chưa thể tái hiện chính xác mỹ học bản địa Kazakhstan, nhóm đã phát triển công cụ hỗ trợ nghệ sĩ vẽ tay rồi phủ kết cấu hình ảnh, kiểm soát phong cách hoạt hình 12 khung hình mỗi giây và nét vẽ giống tranh sơn dầu. Âm nhạc và lồng tiếng cuối cùng cũng do các nghệ sĩ, diễn viên chuyên nghiệp đảm nhiệm.
Điểm đáng chú ý không phải AI có thể tự làm tất cả, mà là ê-kíp đã chủ động giới hạn và điều chỉnh công nghệ để phục vụ ý đồ nghệ thuật. Công cụ tạo sinh cung cấp nguyên liệu, còn con người quyết định hình thức cuối cùng, nhịp điệu và bản sắc của tác phẩm.
Phân công lại quy trình sản xuất, thay vì giao toàn bộ quyền sáng tạo cho AI
Thất bại thương mại của một bộ phim không đủ để kết luận điện ảnh AI không có tương lai. Tuy nhiên, trường hợp Tam Tinh Đôi: Tương lai vãng sự cho thấy ngành phim cần xác định rõ công nghệ hiện phù hợp với công đoạn nào và đâu là những phần vẫn đòi hỏi sự can thiệp sâu của con người.
Trong quy trình sản xuất, AI có thể phát huy hiệu quả ở các cảnh nền, toàn cảnh môi trường, bối cảnh ảo và một số đoạn chuyển tiếp. Những công đoạn này có thể được tiêu chuẩn hóa ở mức nhất định, giúp tiết kiệm thời gian và ngân sách để ê-kíp tập trung nguồn lực vào các cảnh cao trào, điểm nhấn thị giác và những khoảnh khắc quyết định cảm xúc của khán giả.
Ngược lại, cận cảnh gương mặt và biểu cảm nhân vật là khu vực khó xử lý hơn. Gương mặt không chỉ là hình ảnh mà còn là phương tiện truyền tải cảm xúc. Những khác biệt nhỏ trong ánh mắt, cấu trúc khuôn mặt hay chuyển động cơ thể có thể quyết định mức độ đồng cảm của người xem. Các nhân vật AI đôi khi quá đối xứng, trơn láng và giống nhau, trong khi chính những nét riêng không hoàn hảo lại khiến một nhân vật trở nên sống động.
Tam Tinh Đôi: Tương lai vãng sự là phép thử tốn kém, nhưng cũng cung cấp dữ liệu thực tế cho một lĩnh vực còn non trẻ. Bộ phim chứng minh AI có thể tiến vào quy trình sản xuất phim dài chiếu rạp, đồng thời cho thấy sự tiến bộ của công nghệ không tự động chuyển hóa thành doanh thu hay sự hài lòng của khán giả.
Trong điện ảnh, người xem cuối cùng không trả tiền chỉ để chứng kiến một công cụ mới hoạt động. Họ đến rạp để theo dõi số phận nhân vật, cảm nhận những xung đột và tìm thấy một câu chuyện đáng nhớ. AI có thể giúp nhà làm phim chạy nhanh hơn, nhưng hướng đi của tác phẩm vẫn phụ thuộc vào năng lực sáng tạo, gu thẩm mỹ và khả năng thấu hiểu con người của đội ngũ đứng sau máy tính.