‘Nghĩa địa AI’ không ngừng mở rộng
AI đang thu hút được lượng lớn vốn đầu tư, nhưng cũng có không ít sáng kiến hay sản phẩm gặp khó khăn thậm chí bị từ bỏ vì các lí do khác nhau.
Cái tên mới nhất trong ‘nghĩa địa AI” là Relay. Công cụ tự động hóa công việc này ngừng hoạt động hoàn toàn vào tháng 8/2026, kết thúc quá trình hoạt động 5 năm. Sản phẩm từng được đón nhận rất nồng nhiệt. Tuy nhiên nhiều nền tảng lớn của OpenAI hay Google tích hợp tính năng tương tự vào hệ sinh thái riêng, Relay mất dần lợi thế cạnh tranh dẫn đến sức hút sụt giảm.
Năm nay cũng chứng kiến chatbot đình đám một thời Character.ai nộp đơn phá sản do hàng loạt rắc rối pháp lí, bảo mật và tranh chấp bản quyền. Thuộc nhóm “tượng đài” mở đầu cho trào lưu chatbot nhập vai toàn cầu, nền tảng có hơn 163 triệu người tìm đến để tâm sự giải tỏa cảm xúc với vô vàn nhân vật ảo mang tính cách riêng biệt. Năm 2023, Character.ai gia nhập số doanh nghiệp công nghệ được định giá tỉ USD. Google vào năm 2024 chi đến 2,7 tỉ USD mua giấy phép công nghệ và đưa 2 nhà sáng lập quay trở lại phát triển dự án Gemini.
Danh sách dịch vụ cùng mô hình trí tuệ nhân tạo không còn hoạt động còn có Notion Mail, Sora, Yupp, Figgs AI, Recall, ChatGPT Atlas…
Phần cứng AI cũng không thoát khoải số phận bị khai tử. Tiêu biểu là Humane AI Pin ngừng kinh doanh vào năm 2025 và bán tài sản cho HP. Từng được xem như thiết bị tiên phong mở đường cho kỉ nguyên trợ lí ảo thông minh phục vụ 24/24, tự ghi nhận và thực hiện yêu cầu mà không cần người dùng thao tác như trên điện thoại di động, sản phẩm sớm gây thất vọng do quá nhiệt, lỗi pin, hiệu năng kém.
Rabbit A1 cũng từng gây chú ý khi ra mắt năm 2024. Nhà sản xuất quảng cáo thiết bị có thể thay chủ nhân thực hiện nhiều công việc thông qua trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên người dùng qua trải nghiệm thực tế đánh giá máy chưa hoàn thiện, thiếu tương thích với nhiều ứng dụng bên thứ ba, sở hữu ít tính năng hữu ích.
Không thiếu sáng kiến AI “chết yểu”
Theo nghiên cứu “Voice of the Enterprise” của S&P Global Market Intelligence, 42% công ty mà họ khảo sát năm 2025 từ bỏ phần lớn sáng kiến AI của mình trước giai đoạn đưa vào vận hành thực tế – tăng vọt so với chỉ 17% năm 2024. Trung bình các đơn vị hủy bỏ 46% dự án thử nghiệm khái niệm chứ không để chúng kịp đạt đến giai đoạn triển khai trên quy mô rộng.
Lí do dẫn đến ý tưởng bị từ bỏ rất đa dạng. Đầu tiên phải kể đến là thử nghiệm khái niệm thất bại. Bản dựng thử trông có vẻ tuyệt vời, nhưng khi chuyển từ môi trường thử nghiệm biệt lập sang ứng dụng quy mô doanh nghiệp, hàng loạt lỗ hổng lớn từ xử lí dữ liệu, giao thức bảo mật cho đến mức độ sẵn sàng vận hành thực tế bắt đầu lộ diện.
Phân bổ nguồn lực không hợp lí cũng gây ra tác động không nhỏ. Các đơn vị dẫn đầu về AI thường áp dụng khung tỉ lệ 10 20-70: dành 10% nguồn lực cho thuật toán; 20% cho cơ sở hạ tầng và dữ liệu; 70% cho con người, đào tạo cùng các quy trình kinh doanh. Dự án thất bại thường không phá vỡ tỉ lệ, họ chú trọng quá mức vào mua sắm công nghệ, bỏ quên chính những con người thực sự phải sử dụng phần mềm đó.
Ngoài ra xu hướng thị trường thay đổi liên tục. Quy trình làm việc độc lập hay giải pháp chuyên biệt như Relay ngày càng khó chứng minh được giá trị tồn tại của mình, trong khi hàng loạt “ông lớn” đẩy mạnh tự động hóa dựa trên tác nhân AI. Hệ quả là công cụ từng phổ biến bị đào thải chóng vánh.