Quy định mới

Dự thảo luật hướng tới liên kết tài khoản giao dịch tài sản mã hóa với VNeID

Bùi Tú • 06/11/2026 10:02

Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử quy định các tài khoản giao dịch trực tuyến trong lĩnh vực tài sản mã hóa, chứng khoán, ngân hàng, ví điện tử... phải xác thực với danh tính điện tử quốc gia và liên kết tài khoản giao dịch với danh tính này.

Quy định nhằm hạn chế tình trạng giả mạo danh tính, đồng thời tăng cường khả năng kiểm soát rủi ro trên môi trường số.

btca.jpg
Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu

Hướng tới giao dịch tài sản mã hóa phải xác thực danh tính điện tử

Tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật An ninh dữ liệu và Luật Định danh và xác thực điện tử ngày 4/11, Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đã giải trình, làm rõ một số vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm.

Đáng chú ý, liên quan đến việc liên kết tài khoản giao dịch với danh tính điện tử nhằm phòng ngừa nguy cơ giả mạo danh tính trên môi trường trực tuyến, Bộ trưởng cho biết dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử đã đưa ra yêu cầu xác thực đối với nhiều lĩnh vực có tính chất nhạy cảm hoặc tiềm ẩn rủi ro cao.

Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng tài khoản giao dịch điện tử để thực hiện giao dịch trực tuyến trong các lĩnh vực như chứng khoán, viễn thông, ngân hàng, bưu chính, thương mại điện tử, khám bệnh, chữa bệnh, trung gian thanh toán, ví điện tử và tài sản mã hóa phải xác thực với danh tính điện tử quốc gia, đồng thời liên kết tài khoản giao dịch điện tử với danh tính điện tử đó.

Quy định cũng áp dụng đối với trò chơi điện tử trực tuyến, dịch vụ đăng ký, cho thuê và sử dụng tên miền, cùng những lĩnh vực khác có rủi ro cao hoặc phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng.

Đây là điểm đáng chú ý đối với thị trường tài sản mã hóa, trong bối cảnh hoạt động giao dịch tài sản số đang từng bước được đưa vào khuôn khổ quản lý. Việc gắn tài khoản giao dịch với danh tính điện tử quốc gia có thể giúp tăng khả năng xác định chủ thể thực hiện giao dịch, hạn chế việc lợi dụng tài khoản ẩn danh hoặc danh tính giả để thực hiện hành vi vi phạm.

Thay vì chỉ dựa vào thông tin đăng ký do từng nền tảng cung cấp, cơ chế liên kết với danh tính điện tử quốc gia hướng đến một phương thức xác thực có tính thống nhất hơn. Qua đó, cơ quan quản lý có thêm cơ sở để xác định trách nhiệm của các chủ thể khi phát sinh tranh chấp, gian lận hoặc những hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường điện tử.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết dự thảo luật cũng giao bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ quy định cụ thể những giao dịch trực tuyến thuộc các lĩnh vực khác có rủi ro cao hoặc phát sinh nghĩa vụ pháp lý quan trọng, bảo đảm phù hợp với đặc thù từng ngành.

Tuy nhiên, việc tăng cường xác thực không đồng nghĩa với thu thập và chia sẻ dữ liệu không giới hạn. Đây cũng là vấn đề được cơ quan soạn thảo chú trọng trong quá trình xây dựng dự luật.

Xác thực chặt chẽ nhưng không đánh đổi quyền riêng tư

Một trong những nội dung được quan tâm khi xây dựng Luật Định danh và xác thực điện tử là làm thế nào để tăng khả năng xác thực chủ thể mà không tạo ra nguy cơ tập trung, khai thác hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân vượt quá nhu cầu cần thiết.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết dự thảo luật đã thiết kế nhiều lớp bảo vệ quyền riêng tư. Theo đó, việc thu thập dữ liệu phải tuân thủ nguyên tắc tối thiểu và có sự đồng ý của chủ thể; không đồng bộ nội dung giao dịch và không chia sẻ kết quả xác thực ngoài phạm vi được phép.

Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát các quy định liên quan, tham mưu Chính phủ ban hành quy định chi tiết về thu thập, khai thác và sử dụng dữ liệu định danh, xác thực điện tử, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể.

Bên cạnh định danh điện tử, Bộ trưởng cũng làm rõ cách tiếp cận quản lý rủi ro trong dự án Luật An ninh dữ liệu. Theo đó, phân cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu được xác định là trụ cột của dự thảo, nhằm bảo đảm nghĩa vụ bảo vệ tương xứng với mức độ nguy hại nếu dữ liệu bị xâm phạm.

Dự thảo thiết kế 5 cấp độ rủi ro, tương thích với 5 cấp độ hệ thống thông tin theo Luật An ninh mạng. Đáng chú ý, hệ thống có thể sử dụng kết quả xác định cấp độ theo pháp luật về an ninh mạng, tránh phải thực hiện đánh giá hai lần.

Nghĩa vụ tuân thủ cũng được thiết kế theo nguyên tắc rủi ro càng thấp, thủ tục càng đơn giản. Cụ thể, dữ liệu cấp độ 1 không phát sinh thủ tục dữ liệu; cấp độ 2 chỉ cần phương án bảo vệ rút gọn, đồng thời miễn yêu cầu này đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Từ cấp độ 3 mới phải thực hiện đánh giá tác động và kiểm toán. Việc thẩm định chỉ áp dụng với cấp độ 4 và 5, đồng thời được thực hiện chung hồ sơ với thẩm định an ninh mạng.

Đối với đề nghị quy định ngay trong luật bảng tương ứng giữa hai hệ thống cấp độ, Bộ trưởng đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính linh hoạt trước sự thay đổi nhanh của các tiêu chuẩn kỹ thuật.

"Khi xây dựng nghị định, Chính phủ sẽ quy định bộ tiêu chí định lượng, định tính có thể kiểm chứng để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa tự xác định đúng cấp độ", Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết.

Nhìn tổng thể, hai dự luật hướng đến việc tăng cường khả năng nhận diện chủ thể và bảo vệ dữ liệu trên môi trường số. Với lĩnh vực tài sản mã hóa, yêu cầu liên kết tài khoản giao dịch với danh tính điện tử quốc gia là một bước đáng chú ý trong quá trình hình thành cơ chế quản lý, vừa tăng tính minh bạch, vừa đặt ra yêu cầu bảo đảm dữ liệu cá nhân không bị khai thác vượt quá mục đích xác thực.

Bùi Tú