Lăng kính

Giải 'cơn khát' nhân lực tại Phú Quốc

Duy Nhân • 12/11/2026 16:44

Muốn bứt phá thành một siêu trung tâm kinh tế biển, thách thức lớn nhất của Phú Quốc hiện nay không phải là đổ bao nhiêu tiền vào các công trình bề thế, mà là làm sao để có thêm hàng trăm nghìn người đến đây tìm thấy tương lai sống của chính mình.

Kinh tế học đô thị từ lâu đã đúc kết một quy luật sắt đá được gọi là “hiệu ứng tích tụ” (Agglomeration Economies). Nơi nào dòng người tụ hội càng đông đúc, nơi đó dòng tiền tuần hoàn càng sầm uất.

Phú Quốc có thừa nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng nhưng vẫn chưa thu hút được nguồn nhân lực
Phú Quốc có thừa nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng nhưng chưa có đủ "đất sống" để thu hút nhân lực

Nhìn vào những "thỏi nam châm" kinh tế ở châu Á như Hồng Kông, Thượng Hải, Tokyo, Seoul, Singapore hay tại Việt Nam là TP. HCM, luôn vận hành theo quy luật lấy quy mô dân số khổng lồ kích hoạt thị trường tiêu thụ nội địa bền vững và tối ưu hóa chi phí hạ tầng. Đảo ngọc Phú Quốc luôn được kỳ vọng trở thành một Singapore thứ 2, từng là thành phố đảo và đang trên đường trở thành đặc khu kinh tế đặc biệt đầu tiên của Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật này.

Dịch chuyển dân cư ngược dòng ở ‘đảo ngọc’

Năm 2026, Phú Quốc vừa ghi nhận một cột mốc kinh tế chói lọi khi đạt tốc độ tăng trưởng GRDP 39,41% trong 9 tháng đầu năm, mang về doanh thu du lịch gần 46.000 tỉ đồng (tương đương 1,78 tỉ USD), đóng góp gần 80% doanh thu du lịch toàn tỉnh An Giang.

Để có được con số doanh thu ấn tượng đó, trong 9 tháng “đảo ngọc” đón làn sóng hơn 8,5 triệu lượt khách. Sự sầm uất vãng lai đó hiển hiện sinh động qua hình ảnh các dòng máy bay thân rộng từ khắp các lục địa liên tục đáp xuống sân bay quốc tế Phú Quốc. Mạng lưới giao thông trục chính được thắp sáng xuyên đêm, kết nối trực tiếp đến các siêu tổ hợp giải trí Grand World ở Bắc đảo hay ga cáp treo An Thới ở Nam đảo.

Phú Quốc chỉ thật sự sầm uất vào những mùa du lịch cao điểm
Phú Quốc chỉ thật sự sầm uất vào những mùa du lịch cao điểm

Tính riêng dòng vốn FDI và đầu tư tư nhân, khu kinh tế Phú Quốc hiện đang gánh trên vai 326 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký lên tới 508.660 tỉ đồng (khoảng 20 tỉ USD). Cùng với bức tranh hạ tầng đồ sộ, hiện đại được tăng tốc ráo riết để chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao APEC 2027 sắp tới, bất kỳ ai đặt chân đến “đảo ngọc” thời điểm này đều bị choáng ngợp bởi một đại công trường lộng lẫy và sôi động bậc nhất khu vực. Kinh tế dịch vụ của Phú Quốc nhìn từ bên ngoài rõ ràng đang vô cùng sôi động.

Tuy nhiên, nếu quan sát sâu hơn vào cấu trúc xã hội nội tại, “đảo ngọc” đang tồn tại một nghịch lí đáng suy ngẫm: Quy mô dân số thường trú của hòn đảo này hiện còn khoảng 153.000 người, đã sụt giảm cơ học đáng kể so với mức đỉnh (hơn 179.000 dân) ghi nhận vào thời điểm chính thức lên thành phố năm 2021. Đây là một sự “lệch pha” nghiêm trọng giữa quy mô hạ tầng tỉ đô và năng lực tụ dân nội tại.

Sự sụt giảm dân số này mang lại thông điệp gì?

Trước hết, nó phản ánh một cuộc thanh lọc tất yếu sau khi cơn sốt “bong bóng” bất động sản kéo dài từ 2010 đến 2020 (đỉnh điểm là 2017-2018) hạ nhiệt. Lực lượng đông đảo các nhà đầu cơ, môi giới, lao động tự do ngành xây dựng từng đăng ký cư trú tạm thời nay đã rút dần về đất liền. Ở một góc độ khác, dòng di dân ngược này phơi bày áp lực chi phí sinh hoạt quá đắt đỏ tại “đảo ngọc”.

Đô thị Phú Quốc ngày càng văn minh hiện đại đi cùng dịch vụ mang tầm quốc tế nhưng dan cư có xu hướng sụt giảm
Đô thị Phú Quốc ngày càng văn minh hiện đại đi cùng dịch vụ mang tầm quốc tế nhưng dân cư có xu hướng sụt giảm, người lao động ngại đến tìm việc do chi phí sinh hoạt đắt đỏ

Trong cuộc nói chuyện với doanh nghiệp tại Phú Quốc hôm 4/11 vừa qua, trước nỗi lo về tình trạng thiếu hụt lao động phục vụ các dự án và hoạt động kinh tế, du lịch, dịch vụ tại Phú Quốc, ông Hồ Văn Mừng - Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, thừa nhận đây là vấn đề tỉnh sẽ tập trung giải quyết. Ngoài đầu tư cơ sở đào tạo nghề, cần thêm giải pháp thu hút lao động từ các địa phương trong tỉnh đến Phú Quốc làm việc.

Theo lãnh đạo tỉnh An Giang, hiện tỉnh có khoảng 5 triệu dân, đứng đầu ĐBSCL và thứ ba cả nước về quy mô dân số, chỉ cần triển khai giải pháp phù hợp, thu hút khoảng 1/4 lực lượng thanh niên toàn tỉnh An Giang tới sẽ đáp ứng được cho Phú Quốc phát triển. “Không có lí gì chúng ta thiếu nhân lực, vấn đề ở cách tổ chức thực hiện, tuyên truyền và vận động người dân. Không có lí gì đặc khu Phú Quốc phát triển mà người dân An Giang lại không được hưởng thụ từ sự phát triển đó mang lại, trong đó có việc làm. Nếu không làm được, đó là trách nhiệm, lỗi của chúng tôi”, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang nói.

Xét trên góc độ địa kinh tế, phát biểu này vừa là một lời gợi mở chiến lược đầy tiềm năng, vừa là một cái nhìn trực diện vào bài toán “khát nhân lực” tại Phú Quốc hiện nay.

Thiếu 'đất sống' cho người lao động

An Giang đúng là đang sở hữu một lực lượng lao động trẻ, cần cù, hiếu khách, hoàn toàn có thể trở thành hậu phương vững chắc cung ứng nguồn nhân lực dồi dào cho tiền tuyến kinh tế biển đảo Phú Quốc. Khi khoảng cách địa lí không còn là vấn đề lo ngại, việc dịch chuyển lao động từ nội địa ra đảo là một xu thế tất yếu của quy luật cung - cầu. Thế thì sao một nguồn cung nhân lực khổng lồ ngay sát vách như vậy vẫn chưa thể lấp đầy cơn khát nhân sự của Phú Quốc?

Phú Quốc có thừa các khách sạn, khu đô thị cao cấp nhưng thiếu nhà ở phân khúc thu nhập thấp bởi giá bất động sản quá cao
Phú Quốc có thừa các khách sạn, khu đô thị cao cấp nhưng thiếu nhà ở phân khúc thu nhập thấp bởi giá bất động sản quá cao

Câu trả lời nằm ở khái niệm hệ số chuyển đổi dòng vốn và lực hút đô thị. Vấn đề của Phú Quốc không phải vùng lân cận có bao nhiêu dân, mà ở năng lực “tụ dân và giữ chân” của chính hòn đảo này. Từ hạt gạo, mớ rau, điện, nước đều phải cõng thêm chi phí logistics từ đất liền khiến chi phí sinh hoạt, thực phẩm, tiền thuê nhà tại Phú Quốc bị đẩy lên mức đắt đỏ tương đương với những đô thị lớn nhất nước. Trong khi mặt bằng thu nhập của lao động phổ thông ngành dịch vụ hay công chức tầm trung chưa tương xứng, “đảo ngọc” vô hình trung tạo ra một rào cản đào thải cơ học.

Trớ trêu hơn, đảo Phú Quốc ngập tràn các dự án bất động sản cao cấp triệu đô nhưng lại đang thiếu hụt trầm trọng các khu nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá hợp lí cho đa số lực lượng lao động di cư. Người lao động từ An Giang hay bất kì tỉnh thành nào khác có thể ra đảo làm việc thời vụ vài ba tháng rồi cũng nhanh chóng rút về đất liền nếu nhận ra số tiền tích lũy được không bù đắp nổi chi phí sinh hoạt đắt đỏ. Quan trọng hơn là hòn đảo này chưa có đủ hệ thống an sinh như trường học, bệnh viện công chất lượng để họ mang theo gia đình định cư ổn định. Nếu không thể an cư, người ta không bao giờ nghĩ đến chuyện lạc nghiệp trên vùng đất mới.

Không cần là Singapore thứ 2 nhưng phải là 'thỏi nam châm' kinh tế mới

Nếu muốn trở thành một đô thị tầm cỡ quốc tế, Phú Quốc không thể dựa dẫm hoàn toàn vào “hơi thở” của du khách vãng lai hay sự sầm uất mang tính mùa vụ. Mỗi khi mùa cao điểm du lịch đi qua, “đảo ngọc” luôn lặp lại hình ảnh những dãy shophouse đồ sộ đóng cửa im lìm; những nhà hàng, khách sạn, quán xá đìu hiu. Điều này cho thấy kinh tế Phú Quốc còn thiếu một bệ đỡ là sức mua tiêu dùng đều đặn hằng ngày từ cư dân bản địa.

Phú Quốc đang hội đủ điều kiện trở thành khu kinh tế đặc biệt
Phú Quốc đang trên đường trở thành khu kinh tế đặc biệt, điều tiên quyết biến nơi đây thành "thỏi nam châm" kinh tế mới của châu Á

Theo đồ án quy hoạch chung đến năm 2040, các nhà hoạch định chiến lược đã vạch ra con số dân số lí tưởng cho Phú Quốc là 680.000 người. Đây được coi là “tỷ lệ vàng” vừa đủ ngưỡng để nuôi sống các ngành dịch vụ tài chính, kinh tế số độc lập, vừa đủ an toàn để không bức tử môi trường tự nhiên.

Để chạm tới con số lí tưởng này, Phú Quốc không thể chỉ xây thêm các tòa nhà cao tầng hay quảng bá thêm các bãi biển đẹp. “Đảo ngọc” cần những chuyển dịch mang tính căn cơ hơn. Điều kiện cần là phải sớm hiện thực hóa mô hình khu kinh tế đặc biệt để áp dụng các chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp ở mức tiệm cận các thiên đường tài chính quốc tế. Mục tiêu là thu hút các tập đoàn công nghệ, trung tâm tài chính và dữ liệu toàn cầu. Lực lượng lao động trí thức, chuyên gia cao cấp sẽ chỉ chuyển dịch cư trú nếu ở đó có những công việc văn phòng chất lượng cao và cơ hội thăng tiến rõ rệt.

Để biến nguồn lực hơn 5 triệu dân của An Giang hay các tỉnh miền Tây thành nhân lực thực tế của mình, Phú Quốc phải chủ động kiến tạo các bệ đỡ đón dòng di dân. Đó là các khu đô thị vệ tinh giá rẻ, chính sách nhà ở xã hội quy mô lớn, liên kết đào tạo nghề trực tiếp với các địa phương, và nâng cấp hệ thống y tế - giáo dục đạt chuẩn quốc tế.

Phú Quốc không cần phải trở thành một Singapore thứ hai hay một “Las Vegas của châu Á”, nhưng nhất định phải là “đất lành”, là "thỏi nam châm" kinh tế có sức hút mạnh mẽ. Nó tự khắc sẽ thu hút nguồn di dân chất lượng như quy luật diễn ra hằng ngày ở các trung tâm kinh tế lớn trong nước và khu vực.

Duy Nhân