OpenAI, Anthropic, ASML săn đón chuyên gia phản gián giữa khủng hoảng ở Nvidia

Rủi ro này càng trở nên cấp thiết sau khi Nvidia thông báo Jensen Huang sẽ từ chức giám đốc điều hành kiêm chủ tịch, sau thông tin về hai mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông, trong đó có một người bị cáo buộc là điệp viên Trung Quốc.

Tối 12/11 giờ Việt Nam, Nvidia cho biết nhà sáng lập Jensen Huang sẽ rời vị trí chủ tịch kiêm giám đốc điều hành và thành viên hội đồng quản trị công ty ngay lập tức, gây chấn động toàn ngành AI.

Sau khi nhanh chóng trở thành nhân vật nổi tiếng toàn cầu nhờ vai trò trung tâm của Nvidia trong ngành AI, Jensen Huang lại chứng kiến danh tiếng lao dốc không phanh sau hàng loạt tiết lộ gây chấn động về mối quan hệ tình cảm của ông với Alice Huang, nữ doanh nhân mà cộng đồng tình báo Mỹ nghi ngờ là điệp viên Trung Quốc.

Alice Huang là cựu lãnh đạo công ty cung cấp dịch vụ điện toán đám mây Megaspeed có trụ sở ở Singapore và đối tác cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Nvidia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Jensen Huang đã xin lỗi hôm 8/11 vì “không chung thủy với vợ”, nhưng không tiết lộ chi tiết về mối quan hệ ngoài hôn nhân với Alice Huang.

Chiều tối 11/11, tờ The New York Times đưa tin Jensen Huang còn có một mối quan hệ ngoài hôn nhân khác, với Kimberly Powell - Phó chủ tịch phụ trách lĩnh vực y tế của Nvidia, theo lời kể của 5 người từng làm việc tại công ty.

Nvidia tuyên bố không tin rằng an ninh quốc gia hay bí mật của công ty bị xâm phạm. Trong khi đó, Trung Quốc bác bỏ những cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp.

Các cựu nhân viên tình báo, chuyên gia tuyển dụng và người trong ngành nói với Reuters rằng những doanh nghiệp sản xuất chip, phát triển AI và công nghệ - vốn tăng trưởng bùng nổ vài năm gần đây nhờ nhu cầu AI khổng lồ - đang tăng cường đáng kể năng lực bảo vệ an ninh.

"Các công ty AI đã tuyển dụng rất nhiều nhân sự an ninh có năng lực", Christopher Falkenberg, cựu đặc vụ Cơ quan Mật vụ Mỹ và hiện là Chủ tịch công ty quản lý rủi ro Insite Risk Management, cho biết.

"Có những chuyên gia rất giàu kinh nghiệm từng làm việc trong chính phủ đang chuyển sang suy nghĩ về cách bảo vệ các doanh nghiệp này... Nhu cầu hiện vượt xa nguồn cung nhân sự có kinh nghiệm phù hợp", ông nói thêm.

Làn sóng tuyển dụng chuyên gia phản gián

Revelio Labs cho biết tuyển dụng chuyên gia phản gián là hiện tượng mới tại các công ty AI tiên phong. Vài năm gần đây, những doanh nghiệp như OpenAI, Anthropic và Nvidia đã đăng tuyển nhiều vị trí chuyên trách hơn về lĩnh vực này, với mức lương cho phần lớn vị trí dao động từ 200.000 USD đến khoảng 500.000 USD mỗi năm.

Catherine Marinis-Yaqub, cựu nhân viên Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), hiện làm việc tại Control Risks - công ty chuyên về an ninh và rủi ro chiến lược, nói các doanh nghiệp đánh giá cao chuyên gia phản gián vì khả năng phát hiện những mối đe dọa như nhân viên đánh cắp bí mật thương mại hoặc các đối tượng tìm cách khai thác điểm yếu trong hệ thống công ty. Những nguy cơ này có thể nhắm vào cả lãnh đạo cấp cao thông qua hành vi tống tiền hoặc ép buộc.

Catherine Marinis-Yaqub hỗ trợ các lãnh đạo nhận diện những mối đe dọa đôi khi ẩn dưới vỏ bọc những cuộc gặp gỡ tình cờ tại phòng tập thể dục hay quán cà phê. Trên thực tế, những người tiếp cận có thể là gián điệp đang tìm cách kết thân, tống tiền hoặc chiêu mộ họ.

"Các công ty đang dần nhận thức rõ hơn về nguy cơ này. Tuy nhiên, họ vẫn còn một chặng đường dài phía trước", bà chia sẻ với Reuters.

Các công ty AI đã chiêu mộ nhiều nhân vật có kinh nghiệm an ninh cấp cao.

Tháng 6/2024, OpenAI bổ nhiệm Paul Nakasone, cựu Giám đốc Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA), vào hội đồng quản trị và ủy ban an toàn, an ninh của công ty. OpenAI đang tuyển một điều tra viên an ninh cấp cao phụ trách hoạt động trên toàn cầu. Thông báo tuyển dụng xác định phản gián là một trong những kỹ năng quan trọng với ứng viên.

Tháng 10, OpenAI sa thải Abdulrahman Alfozan, kỹ sư người Ả Rập Saudi, sau khi phát hiện thiết bị ghi âm được giấu phía sau một chiếc TV trong phòng họp dành cho lãnh đạo cấp cao. Người bị cáo buộc đặt thiết bị này đã tuyên bố không nhận tội vào ngày 6/11, trước cáo buộc nghe lén trái phép các cuộc trao đổi.

Anthropic cũng bổ sung David Cohen (cựu phó giám đốc CIA) và Dave Luber (cựu giám đốc an ninh mạng của NSA) vào hội đồng cố vấn an ninh quốc gia được thành lập tháng 8/2025.

Công ty phát triển mô hình Claude đang tìm kiếm một kỹ sư an ninh chuyên về tình báo mối đe dọa, có nhiệm vụ theo dõi các đối thủ tinh vi. Thông báo tuyển dụng mô tả Anthropic là "một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất thế giới với các quốc gia và những tổ chức tội phạm có năng lực cao".

Kathy Lavinder, nhà sáng lập công ty tuyển dụng chuyên nghiệp SI Placement, nói mức lương cao hơn nhiều so với khu vực công phản ánh tình trạng khan hiếm nhân lực có chuyên môn. Theo bà, giám đốc an ninh hàng đầu tại các doanh nghiệp có thể kiếm được 1 - 4 triệu USD mỗi năm, tùy thuộc vào các khoản thưởng bằng cổ phiếu.

ASML cần chuyên gia săn lùng gián điệp

ASML, công ty niêm yết có giá trị lớn nhất châu Âu, đã tăng cường hệ thống phòng thủ khi công nghệ quang khắc chip của mình ngày càng trở thành mục tiêu quan trọng trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung.

Vài năm gần đây, ASML thành lập một Trung tâm Hợp nhất Tình báo (Intelligence Fusion Centre). Hiện công ty Hà Lan đang tuyển một nhân viên tình báo làm việc tại Đài Loan, nơi TSMC - khách hàng lớn nhất của ASML - sản xuất chip cho Nvidia. TSMC là nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới.

Thông báo tuyển dụng từ ASML nghe giống như mô tả công việc dành cho một nhân vật trong tiểu thuyết gián điệp của nhà văn John le Carré (Anh). Người được tuyển sẽ chịu trách nhiệm phát hiện và ngăn chặn các mối đe dọa từ bên trong, bao gồm hoạt động gián điệp, phá hoại và khủng bố. Ứng viên phải có ít nhất 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phản gián.

ASML từ chối bình luận về các biện pháp an ninh của mình. Tuy nhiên, những hồ sơ công khai cho thấy lực lượng nhân sự phụ trách an ninh nói chung của công ty đã tăng nhanh trong thập niên qua. Năm 2024, ASML tuyển dụng Sebastian Reyn, cựu phó giám đốc tình báo quân đội Hà Lan.

Hans Horan, chuyên gia phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược The Hague (Hà Lan), nhận định: "ASML là một trong những doanh nghiệp có năng lực quản lý rủi ro an ninh tinh vi nhất, bởi công ty liên tục trở thành mục tiêu".

"Liên tưởng đến những bộ phim James Bond"

Aernout Reijmer, cựu giám đốc an ninh ASML, rời công ty vào tháng 9/2025 và hiện điều hành CyberAlloy. Đây là doanh nghiệp chuyên về hợp tác trong lĩnh vực an ninh mạng.

Ông cho biết ưu tiên hàng đầu của các giám đốc an ninh hiện nay là đối phó với những cuộc tấn công mạng sử dụng AI và bảo vệ dữ liệu khi chính doanh nghiệp của họ cũng ứng dụng công nghệ này.

Điều đó có thể khiến họ có ít thời gian hơn, đồng thời nhận được ít sự quan tâm hơn từ hội đồng quản trị, để xem xét nguy cơ một lãnh đạo cấp cao trở thành mục tiêu của gián điệp. Đôi khi, nguy cơ này còn bị xem là chuyện khó tin, giống tình tiết trong phim.

"Tôi biết nhiều doanh nghiệp, có lẽ khoảng 90%, hoàn toàn phớt lờ nguy cơ đó, bởi ngay khi nhắc đến, không ít người lập tức liên tưởng đến những bộ phim James Bond", Aernout Reijmer nói.

Ông nhận xét các tập đoàn công nghệ lớn và ngân hàng thường đã có hệ thống phòng thủ tương đối tốt. Tuy nhiên, những công ty AI lớn hiện trở thành mục tiêu rõ ràng trong bối cảnh cuộc đua địa chính trị toàn cầu ngày càng gay gắt.

Kathy Lavinder nói thêm rằng ngay cả một đội ngũ an ninh đông đảo và giàu kinh nghiệm cũng không thể luôn ngăn chặn mọi sự cố hoặc kiểm soát được đời sống riêng tư của lãnh đạo.

"Bộ phận an ninh không có quyền phủ quyết. Các lãnh đạo sẽ làm những gì họ muốn", bà nhấn mạnh.

Sơn Vân