Vì sao Singapore liên tục bị cuốn vào cuộc chiến chip Nvidia giữa Mỹ và Trung Quốc?
Là đầu mối ghi nhận doanh thu hàng tỉ USD từ Nvidia mỗi năm, Singapore ngày càng trở thành tâm điểm chú ý trong nỗ lực của Mỹ nhằm ngăn chip AI tiên tiến lọt vào Trung Quốc.
Bê bối liên quan đến lãnh đạo Nvidia một lần nữa khiến đảo quốc Đông Nam Á trở thành được chú ý.
Hôm 12/11, Singapore thông báo đã cấm Alice Huang, nữ doanh nhân Trung Quốc là trung tâm vụ bê bối dẫn đến việc Jensen Huang rời ghế Giám đốc điều hành Nvidia, quay trở lại nước này.
Jensen Huang bị phát hiện có quan hệ tình cảm với Alice Huang, người phụ nữ bị cộng đồng tình báo Mỹ nghi là điệp viên Trung Quốc. Alice Huang là cựu lãnh đạo công ty điện toán đám mây Megaspeed có trụ sở ở Singapore và đối tác cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Nvidia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Hôm 13/11, người thứ năm trong vụ án gian lận liên quan đến việc mua bán máy chủ có thể chứa chip Nvidia tại Singapore bị truy tố. Vụ án liên quan đến các máy chủ được xuất khẩu sang Malaysia.
Shi Bingzhe (34 tuổi, quốc tịch Trung Quốc) đối mặt 41 cáo buộc liên quan đến việc đồng ý để hai công ty do mình giữ vị trí chủ chốt thực hiện hành vi rửa tiền. Theo cảnh sát Singapore, hai công ty này bị cáo buộc mua tổng cộng 917 máy chủ từ Aperia International qua 41 giao dịch trong giai đoạn tháng 5.2024 đến tháng 2.2025.
Cuộc điều tra của Singapore nhắm vào một số công ty và nhân vật chủ chốt, gồm cả Megaspeed, bắt đầu từ tháng 2/2025 và vẫn đang được tiến hành tính đến nay.
Hồi tháng 3/2025, các công tố viên Singapore cho biết tổng giá trị những giao dịch bị cáo buộc gian lận trong vụ án vào khoảng 390 triệu USD.
Aperia International là hãng công nghệ đăng ký tại Singapore, có hoạt động kinh doanh liên quan đến máy chủ và năng lực tính toán AI. Doanh nghiệp này là trung tâm của vụ án gian lận trong hoạt động mua máy chủ có khả năng chứa chip Nvidia, sau đó được xuất khẩu sang Malaysia.
Theo Bộ Nội vụ Singapore, từ tháng 2/2025 đến tháng 7/2026, nước này đã truy tố 4 cá nhân và 4 công ty liên quan đến các hành vi vi phạm trong những vụ mua bán máy chủ. 6 cá nhân khác liên quan đến cuộc điều tra Megaspeed vẫn đang được điều tra.
Trong tuyên bố đưa ra tối 12/11, Bộ Nội vụ Singapore cho biết nhà chức trách đang kiểm tra liệu các máy chủ được xuất khẩu từ Singapore sang Malaysia có bị chuyển hướng đến một điểm đến khác sau đó hay không. Việc chuyển hướng này, nếu xảy ra, sẽ trái với thông tin đã khai báo với nhà chức trách Singapore.
Singapore ngày càng bị giám sát chặt chẽ
Singapore ngày càng phải đối mặt với sự giám sát của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ, vì vai trò là trung tâm ghi nhận doanh thu và có thể là điểm trung chuyển chip Nvidia. Giới chức Mỹ cho rằng chip Nvidia đã được đưa tới Trung Quốc thông qua những hoạt động như vậy.
Từ năm 2022, Mỹ đã áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu những dòng chip AI tiên tiến nhất của Nvidia sang Trung Quốc nhằm kiềm chế tốc độ phát triển AI ngày càng nhanh của nước này.
Tỉ trọng hóa đơn bán hàng của Nvidia ghi nhận tại Singapore tăng lên 22% trong quý tài chính kết thúc vào tháng 7/2025, so với 8% cùng kì năm 2023. Song theo Bộ Thương mại Singapore, lượng sản phẩm Nvidia thực sự được giao đến nước này chỉ chiếm chưa đến 1% tổng doanh thu của hãng.
Singapore nằm ở ngã ba của dòng chảy chip?
Các chuyên gia cho rằng những lỗ hổng trong việc thực thi các quy định hạn chế xuất khẩu từ Mỹ, cùng với đặc điểm của hệ thống doanh nghiệp Singapore, khiến việc truy tìm điểm đến cuối cùng của những chip Nvidia tiên tiến trở nên khó khăn.
Chip Nvidia có thể được bán hợp pháp cho khách hàng ở các nước khác, chẳng hạn Malaysia hoặc Singapore, rồi bị bán lại hoặc tái xuất khẩu trái phép sang Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc cũng có thể tiếp cận hợp pháp từ xa những chip AI tiên tiến nhất được lắp đặt trong các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, thay vì trực tiếp mua phần cứng này.
Chris McGuire, chuyên gia cấp cao tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) và từng là quan chức an ninh quốc gia Mỹ, nhận định Đông Nam Á đã trở thành “một trung tâm lớn của hoạt động buôn lậu chip và né tránh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu”. Khu vực này nhập khẩu lượng chip AI trị giá hàng chục tỉ USD mỗi năm.
Từ năm ngoái, Singapore đã tăng cường kiểm soát những trường hợp bị nghi chuyển hướng chip trái phép, trong đó có các cuộc điều tra liên quan đến cáo buộc gian lận và rửa tiền.
Alvin Camba, nhà khoa học trưởng kiêm Giám đốc nghiên cứu tại Lyvi - công ty đánh giá rủi ro AI có trụ sở ở Mỹ, cho biết nhà chức trách Singapore thừa nhận có thể tồn tại những “điểm mù” do hoạt động giám sát luồng hàng hóa và luồng tiền được thực hiện riêng biệt.
Ông nói việc đối chiếu các lô hàng được vận chuyển trên thực tế với những giao dịch tài chính liên quan có thể là một thách thức.
“Các quy định bảo mật thông tin doanh nghiệp chặt chẽ của Singapore, vốn mang lại sự bảo vệ rộng rãi cho nhà đầu tư nước ngoài, cũng có thể khiến nhà chức trách khó nhanh chóng xác định ai thực sự là người nhận hàng”, Alvin Camba nói.
Theo ông, những khó khăn này có thể bị lợi dụng để “che giấu dòng tiền và tìm cách né tránh các biện pháp hạn chế toàn cầu với việc chuyển giao công nghệ”. Vì vậy, các cơ quan quản lý cần liên tục điều chỉnh cách thức giám sát để đối phó.
Mỹ chỉ hỗ trợ Singapore ở mức hạn chế
Singapore cho biết chỉ nhận được sự hỗ trợ hạn chế từ các cơ quan chức năng Mỹ trong cuộc điều tra kéo dài một năm qua.
Theo tuyên bố hôm 12/11, cảnh sát Singapore đã đề nghị cung cấp thông tin về Super Micro Computer, nhà cung cấp máy chủ của Mỹ có liên quan đến cuộc điều tra. Tuy nhiên, Super Micro Computer chỉ hợp tác ở mức hạn chế.
Singapore lần đầu nêu vấn đề với nhà chức trách Mỹ vào tháng 7/2025 và nhiều lần tiếp tục đề nghị hỗ trợ kể từ tháng 9 cùng năm.
“Bất chấp những yêu cầu được lặp lại nhiều lần, đến nay Singapore vẫn chỉ nhận được thông tin hoặc sự hỗ trợ hạn chế liên quan đến công ty này”, tuyên bố cho biết.
Tháng 6/2025, cảnh sát Singapore đã thẩm vấn Alice Huang, cư dân Hồng Kông (Trung Quốc) khi đó giữ các vị trí giám đốc điều hành, chủ tịch và nhân vật có quyền kiểm soát quan trọng tại Megaspeed.
Đến tháng 2/2026, nhà chức trách kết luận không có đủ bằng chứng cho thấy Alice Huang phạm tội liên quan đến những nội dung khai báo đang bị điều tra. Tuy nhiên, Singapore vẫn cấm Alice Huang quay trở lại nước này sau khi xác định bà đã cung cấp thông tin không chính xác nhằm giảm nhẹ vai trò của mình tại Megaspeed.
Bộ Nội vụ Singapore cho biết nước này không thực thi các “biện pháp kiểm soát xuất khẩu đơn phương” do quốc gia khác áp đặt. Tuy nhiên, Singapore kì vọng các công ty hoạt động tại đây sẽ tính đến những quy định xuất khẩu của nước ngoài khi tiến hành các hoạt động kinh doanh quốc tế.
Megaspeed, được tách ra từ một doanh nghiệp trò chơi điện tử Trung Quốc, đã trở thành khách hàng lớn nhất của Nvidia tại Đông Nam Á chỉ trong chưa đầy ba năm. Theo tờ The New York Times, kể từ tháng 6/2024, Megaspeed đã mua lượng chip Nvidia trị giá hơn 4,8 tỉ USD, nhưng phủ nhận mọi hành vi sai trái.
Alice Huang từng giữ chức giám đốc điều hành Megaspeed trong 8 tháng vào năm 2023. Theo các thông tin được công bố, bà được cho là vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng tại công ty này.
Mối quan hệ ngoài luồng giữa Jensen Huang và Alice Huang đã tạo điều kiện đưa ít nhất 7,5 tỉ USD chip của Nvidia đến các công ty Trung Quốc kể từ năm 2023, trang The Information đưa tin hôm 10/11, dẫn lời hai người hiểu rõ về người phụ nữ này.
Theo The Information, Alice Huang cùng chồng là Kang Wei và chị gái đã xây dựng một mạng lưới doanh nghiệp hoạt động tại Trung Quốc và Singapore để thu mua chip Nvidia. Trung tâm của mạng lưới này là Shanghai Century Litong, công ty được thành lập tại Trung Quốc vào tháng 6/2023. Đến tháng 10/2023, Shanghai Century Litong được Nvidia công nhận là đối tác điện toán đám mây ưu tiên. Nhờ đó, Shanghai Century Litong được ưu tiên tiếp cận nguồn chip của Nvidia.
The Information cho biết khi các đơn hàng chip Nvidia thuộc diện Mỹ hạn chế xuất khẩu bị đình trệ, Alice Huang đã tận dụng các mối quan hệ với Nvidia và nhà phân phối của hãng để tìm nguồn cung. Hoạt động này giúp đưa khoảng 240.000 chip H100, H200 và một số chip A100 vào Trung Quốc.
Hôm 12/11, Jensen Huang đã từ chức giám đốc điều hành kiêm chủ tịch Nvidia, khép lại 33 năm lãnh đạo công ty sau thông tin ông từng có hai mối quan hệ ngoài hôn nhân. Vụ việc đẩy gã khổng lồ chip Mỹ đang giữ vị trí trung tâm trong làn sóng bùng nổ AI toàn cầu vào cuộc khủng hoảng.
Nvidia bổ nhiệm Giám đốc tài chính Colette Kress làm CEO tạm quyền trong khi hội đồng quản trị tìm kiếm người kế nhiệm chính thức.