AI

Jensen Huang rời Nvidia, các dự án AI 3,2 tỉ USD ở Trung Quốc có thể đình trệ

Sơn Vân • 13/11/2026 18:42

Nvidia từng tuyên bố biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ khiến hãng bị loại khỏi thị trường trung tâm dữ liệu AI Trung Quốc. Song, cuộc điều tra của Reuters đã phát hiện 3,2 tỉ USD dự án hạ tầng tính toán AI ở Trung Quốc được xây dựng xoay quanh các dòng chip Nvidia bị hạn chế xuất khẩu.

Các dự án trải dài từ những trung tâm công nghệ ven biển đến các tỉnh xa xôi ở miền tây Trung Quốc, cho thấy nhu cầu với chip Nvidia vẫn rất lớn, ngay cả khi Mỹ tìm cách hạn chế cường quốc châu Á này tiếp cận công nghệ đang thúc đẩy làn sóng bùng nổ AI trên toàn cầu.

Hãng tin Reuters đã xem xét hơn 150 thông báo mua sắm, kế hoạch đầu tư, hợp đồng xây dựng và công bố thông tin của doanh nghiệp Trung Quốc. Qua đó, Reuters xác định các dự án và thỏa thuận mua sắm thiết bị có tổng giá trị được công bố vượt 23 tỉ nhân dân tệ (khoảng 3,2 tỉ USD).

Những phát hiện này phác họa khá chi tiết mức độ chip Nvidia vẫn hiện diện sâu rộng trong quá trình mở rộng hạ tầng AI của Trung Quốc. Chip của Nvidia không chỉ được các tập đoàn công nghệ lớn nhất Trung Quốc sử dụng mà còn xuất hiện trong những dự án có sự hậu thuẫn của chính quyền địa phương, các trường đại học và trung tâm tính toán cấp khu vực ở nước này.

Con số ước tính trên bao gồm cả các khoản đầu tư dự kiến, hợp đồng đã kí và những hệ thống đã được lắp đặt hoàn chỉnh. Giá trị này tính cả tòa nhà, hệ thống điện và những hạng mục hạ tầng khác, chứ không chỉ riêng chi phí mua chip Nvidia.

Bộ Thương mại Trung Quốc và Nvidia chưa lập tức phản hồi về thông tin này.

Những phát hiện trên được công bố một ngày sau khi Jensen Huang từ chức chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Nvidia giữa bê bối liên quan đến mối quan hệ tình cảm của ông với Alice Huang (nữ doanh nhân bị giới chức Mỹ nghi là điệp viên Trung Quốc) và Kimberly Powell (Phó chủ tịch phụ trách lĩnh vực y tế của Nvidia).

Alice Huang (phải) cùng Jensen Huang tại một bữa tối do CEO Nvidia tổ chức ở Đài Loan vào ngày 22/5/2025. Ảnh: AFP
Alice Huang (phải) cùng Jensen Huang tại một bữa tối do CEO Nvidia tổ chức ở Đài Loan vào ngày 22/5/2025. Ảnh: AFP
Theo New York Times, Kimberly Powell (phải) từng có quan hệ tình cảm với Jensen Huang. Ảnh: Getty Images
Theo New York Times, Kimberly Powell (phải) từng có quan hệ tình cảm với Jensen Huang. Ảnh: Getty Images

Jensen Huang nhiều lần lên tiếng kêu gọi Mỹ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu chip, cho biết năm ngoái thị phần của Nvidia tại Trung Quốc đã giảm từ 95% xuống còn 0%. Do những bất ổn về chính sách và quy định, Nvidia cũng không đưa doanh thu từ mảng cung cấp năng lực tính toán cho các trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc vào dự báo tài chính của mình.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nhu cầu chip Nvidia tại Trung Quốc đã suy yếu. Những tuyên bố của Nvidia chủ yếu phản ánh việc hãng gặp khó khăn trong cạnh tranh và bán chip trực tiếp tại thị trường này. Trong khi đó, các tài liệu Reuters thu thập được cho thấy nhiều khách hàng Trung Quốc vẫn lên kế hoạch mua chip Nvidia, thậm chí một số nơi đã đưa những dòng chip thuộc diện bị Mỹ hạn chế xuất khẩu vào sử dụng.

Sunny Cheung, nhà phân tích tại Jamestown Foundation (Mỹ), cho rằng những phát hiện của Reuters cho thấy Washington cần thay đổi cách giám sát hoạt động xuất khẩu chip.

"Mỹ phải ngừng chỉ tập trung vào việc ai trực tiếp mua chip, mà cần bắt đầu xem xét ai thực sự sử dụng năng lực tính toán đó và dùng vào mục đích gì", ông nói.

Jamestown Foundation là tổ chức nghiên cứu chính sách phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ, chuyên phân tích các vấn đề địa chính trị, an ninh và chiến lược quốc tế.

Các dự án hàng tỉ USD trên khắp Trung Quốc đang chờ triển khai

Trên khắp Trung Quốc, các nhà phát triển dự án và tổ chức đang thúc đẩy những dự án trung tâm dữ liệu AI trị giá hàng tỉ USD, được thiết kế để sử dụng các chip Nvidia H100, H200 và H800 thuộc diện bị Mỹ hạn chế xuất khẩu.

Các dự án này rất đa dạng, từ trung tâm tính toán quy mô lớn phục vụ cả khu vực đến địa điểm thương mại được cải tạo để phục vụ hoạt động điện toán AI. Một ví dụ là cơ sở tại tỉnh Cam Túc, phía Tây Bắc Trung Quốc, dự kiến lắp đặt hàng nghìn chip Nvidia trước khi kết thúc năm 2026. Song hiện chưa rõ số chip này đã được chuyển đến cơ sở này hay chưa.

Một số trung tâm đã đi vào hoạt động hoặc đang được xây dựng. Dù vậy, các đơn vị vận hành có nguy cơ phải đối mặt với tình trạng chậm tiến độ, gián đoạn nguồn cung chip Nvidia hoặc tốn kém chi phí thiết kế lại hệ thống để chuyển sang sử dụng chip nội địa, khi Mỹ tiếp tục siết chặt kiểm soát xuất khẩu.

Việc Jensen Huang rời đi có thể khiến những vấn đề này trở nên nghiêm trọng hơn, do khả năng vận động hành lang của Nvidia tại Washington suy giảm trong bối cảnh các nhà làm luật Mỹ đang thúc đẩy những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.

Thế khó của Mỹ

Mỹ bắt đầu hạn chế xuất khẩu các chip AI tiên tiến của Nvidia vào năm 2022, sau đó tiếp tục siết chặt quy định với những phiên bản chip được điều chỉnh để phục vụ thị trường Trung Quốc, gồm cả H800.

Tháng 1, chính quyền Trump chuyển sang xem xét riêng từng giấy phép xuất khẩu chip Nvidia H200 cho những khách hàng Trung Quốc đủ điều kiện, đi kèm các thông tin cụ thể.

Trong hồ sơ công bố hồi tháng 8, Nvidia cho biết hãng trên thực tế đã bị loại khỏi thị trường điện toán trung tâm dữ liệu Trung Quốc. Tuy nhiên, một báo cáo của hãng nghiên cứu thị trường IDC hồi tháng 10 ước tính Nvidia vẫn chiếm 34% lượng chip tăng tốc AI được giao tại Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026.

Hai con số này đo lường những khía cạnh khác nhau và không cho biết các chip Nvidia thuộc diện bị hạn chế xuất khẩu được Reuters phát hiện đã đến tay người dùng Trung Quốc bằng cách nào.

Mức độ giám sát với Nvidia gia tăng sau khi Jensen Huang từ chức hôm 12/11, sau những thông tin ông ngoại tình với Alice Huang. Bà là cựu lãnh đạo Megaspeed, công ty có trụ sở ở Singapore và là đối tác cung cấp dịch vụ điện toán đám mây của Nvidia tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Megaspeed phủ nhận việc chuyển hướng trái phép chip Nvidia sang Trung Quốc. Hội đồng quản trị Nvidia đã mở một cuộc điều tra độc lập và cho biết không có lý do để tin rằng bí mật kinh doanh của công ty hoặc an ninh quốc gia Mỹ bị xâm phạm. Đến nay, chưa có kết luận công khai nào cho thấy Jensen Huang vi phạm các quy định kiểm soát xuất khẩu chip.

Các dự án AI tại Trung Quốc mà Reuters xác định trong bài không có mối liên hệ nào với Megaspeed hoặc những cáo buộc liên quan đến Jensen Huang.

Cuộc đua chip AI Trung Quốc chuyển sang cả trung tâm dữ liệu ở nước ngoài

Một diễn biến đáng chú ý khác là các công ty AI Trung Quốc đang tìm cách tiếp cận chip Nvidia thông qua những trung tâm dữ liệu đặt ngoài lãnh thổ.

Ngày 12/11, Reuters đưa tin một số doanh nghiệp AI Trung Quốc đã liên hệ với các đơn vị vận hành trung tâm dữ liệu ở nước ngoài để thuê hoặc đặt trước năng lực tính toán sử dụng chip Nvidia. Một nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn của Trung Quốc cũng đã thảo luận nội bộ về khả năng bảo đảm nguồn năng lực tính toán này.

Động thái trên xuất phát từ lo ngại Mỹ có thể tiếp tục siết quy định, kể cả với việc doanh nghiệp Trung Quốc truy cập từ xa vào chip AI tiên tiến đặt tại nước thứ ba. Đây vốn là một cách giúp các công ty Trung Quốc sử dụng chip AI Nvidia mạnh mẽ mà không cần nhập khẩu trực tiếp.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc cũng đang thận trọng với việc phụ thuộc vào công nghệ Mỹ. Reuters ngày 5/11 cho biết khoảng 600.000 chip H200 của Nvidia đang được lưu giữ tại Hồng Kông, chờ được cấp phép vận chuyển vào Trung Quốc đại lục. Tình trạng này phản ánh thế khó của Trung Quốc: Doanh nghiệp trong nước cần năng lực tính toán mạnh để phát triển AI, nhưng chính phủ muốn ưu tiên các nhà sản xuất chip nội địa.

Trong khi đó, Huawei đang nổi lên như một lựa chọn thay thế quan trọng cho Nvidia. Song vào tháng 9, Eric Xu - Chủ tịch luân phiên của Huawei - thừa nhận công ty chưa thể sản xuất đủ thiết bị điện toán AI để đáp ứng nhu cầu trong nước.

Huawei đang thử nghiệm chip Ascend 950DT và dự kiến nhiều nhà phát triển AI Trung Quốc bắt đầu huấn luyện mô hình trên hệ thống sử dụng chip này trong năm 2027. Công ty cũng thông báo đưa kế hoạch hoàn thiện chip Ascend 960DT lên quý I/2027, sớm hơn ba quý so với lịch trình trước đó.

Tại Washington, áp lực kiểm soát cũng đang mở rộng sang hoạt động thuê năng lực tính toán ở nước ngoài. Bộ Thương mại Mỹ đang hoàn thiện một quy định mới nhằm mở rộng cơ chế cấp phép và giám sát xuất khẩu chip AI tiên tiến sang 7 quốc gia, gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Brazil, Indonesia, Na Uy và Nam Phi, trang The Information đưa tin ngày 11/11.

Theo trang The Information, các quốc gia này có thể phải xin giấy phép của Mỹ khi nhập khẩu chip AI Nvidia thuộc dòng Blackwell hoặc những thế hệ tiên tiến hơn. Các nhà nhập khẩu cũng phải khai báo người sử dụng cuối cùng, mục đích dùng và chấp nhận giám sát liên tục.

Quy định này nhằm ngăn doanh nghiệp Trung Quốc thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu nước ngoài để tiếp cận chip AI tiên tiến của Mỹ.

Sơn Vân