Nông nghiệp thông minh

Khởi nghiệp trên vùng đất khó, nữ nông dân Đắk Lắk thu hơn 3,6 tỷ đồng mỗi năm từ ổi Ruby

Hoàng Nam • 14/11/2026 07:00

Trên đất cát pha sỏi, nắng nóng quanh năm ở Ea Súp, chị Nguyễn Thị Bích trồng ổi Ruby xen bưởi da xanh theo hướng hữu cơ. Không bỏ phí lá, quả loại hay phụ phẩm, chị xây dựng một vòng sản xuất tuần hoàn khép kín, mang về doanh thu hơn 3,6 tỷ đồng mỗi năm.

Trồng ổi Ruby trên đất cát trắng Ea Súp

Ea Súp là xã biên giới nổi tiếng khắc nghiệt của Đắk Lắk. Đất phần lớn là cát trắng, cát pha sỏi, bạc màu. Mùa khô kéo dài, nắng nóng gần như quanh năm.

Chị Nguyễn Thị Bích lại chọn chính mảnh đất ấy để làm nông nghiệp hữu cơ. Trên 2ha tại thôn 7 Cư Mlan, chị trồng 1.550 cây ổi Ruby xen 500 cây bưởi da xanh.

Chị Nguyễn Thị Bích trồng ổi Ruby xen bưởi da xanh theo hướng hữu cơ.
Chị Nguyễn Thị Bích trồng ổi Ruby xen bưởi da xanh theo hướng hữu cơ. Không bỏ phí lá, quả loại hay phụ phẩm, chị xây dựng một vòng sản xuất tuần hoàn khép kín, mang về doanh thu hơn 3,6 tỷ đồng mỗi năm. Ảnh: Hoàng Nam

Năm 2019, sau hơn một năm cải tạo đất, chị bắt đầu xuống giống. Những năm đầu, vườn cây còi cọc, năng suất thấp vì đất quá cằn và chị chưa có kinh nghiệm. Phải gần 3 năm kiên trì bồi đất, điều chỉnh cách chăm sóc, vườn mới phát triển ổn định. Đến năm 2025, mô hình bắt đầu cho nguồn thu đều đặn.

“Toàn bộ vườn được bón bằng phân bò, phân gà và chế phẩm hữu cơ tôi tự làm. Nguyên liệu là phụ phẩm sau khi chế biến rượu ổi, tinh dầu, siro ổi, đem ủ hoai cùng dịch chuối và trứng sữa. Do đất và khí hậu Ea Súp khắc nghiệt, năng suất chỉ đạt khoảng 60-70% so với vùng thuận lợi hơn”, chị Bích chia sẻ.

Năng suất thấp hơn, nhưng quả sạch và ngon giúp chị giữ được giá. Mỗi năm, vườn cho khoảng 80 tấn ổi Ruby, bán bình quân 30.000 đồng/kg, thu về khoảng 2,4 tỷ đồng. Hàng chủ yếu đi Đồng Nai, Đà Nẵng qua các cửa hàng nông sản sạch và những phiên livestream trên mạng xã hội.

Kinh tế tuần hoàn từ cây ổi Ruby và bưởi da xanh

Với chị Bích, cây ổi không chỉ có quả. Lá non, búp non ổi Ruby được chị phối trộn với gạo lứt đen địa phương để làm Trà Briêt Organic. Mỗi năm chị bán khoảng 6.000 hộp, doanh thu khoảng 660 triệu đồng.

Những quả xấu mã, chín quá trước đây thường bị bỏ đi hoặc bán rẻ cho thương lái. Nay chúng được chế biến thành siro, tinh dầu và rượu ổi Ruby. Mỗi năm, chị cung ứng khoảng 1.200 chai rượu, giá 60.000 đồng/chai, thu thêm khoảng 72 triệu đồng.

Chi Bich (2)
Chị Bích thành lập Tổ trồng ổi Ea Súp, liên kết 5 hộ dân. Chị hướng dẫn kỹ thuật canh tác hữu cơ và bao tiêu sản phẩm theo mùa vụ. Ảnh: Hoàng Nam

Vườn bưởi cũng được làm theo cách ấy. 500 cây bưởi da xanh cho khoảng 25 tấn quả mỗi năm. Bưởi loại 1 và loại 2 bán tươi với giá 20.000-25.000 đồng/kg, mang về hơn 550 triệu đồng. Bưởi loại 3 được làm tinh dầu, nước cốt lên men. Cùi bưởi dùng làm mứt và nguyên liệu sấy khô.

Bã còn lại sau chế biến được ủ thành phân, rồi quay về bón cho vườn. Vòng sản xuất khép kín, gần như không còn chất thải. Cộng cả quả tươi và sản phẩm chế biến, tổng doanh thu đạt hơn 3,6 tỷ đồng mỗi năm. Quan trọng hơn, chị không còn phải phụ thuộc vào thương lái.

Liên kết nông dân, tạo việc làm tại chỗ

Với sự hỗ trợ của Hội Nông dân xã, chị Bích thành lập Tổ trồng ổi Ea Súp, liên kết 5 hộ dân. Chị hướng dẫn bà con kỹ thuật canh tác hữu cơ và bao tiêu sản phẩm theo mùa vụ. Ngay cả quả ổi Ruby xấu mã cũng được thu mua với giá 8.000 đồng/kg.

Mô hình hiện tạo việc làm thường xuyên cho 5 lao động địa phương. Thu nhập bình quân 6-8 triệu đồng/người/tháng, cao hơn hẳn lao động thời vụ trước đây.

Chi Bich (10)

“Thời gian tới, tôi sẽ mở rộng sản xuất, đầu tư xưởng chế biến đạt chuẩn. Tôi cũng sẽ liên kết thêm hộ dân để mở rộng vùng nguyên liệu, hướng dẫn canh tác hữu cơ, thu mua lá ổi và chia sẻ kỹ năng livestream bán hàng”, chị Bích cho biết.

Bà Nguyễn Thị Miên, Chủ tịch Hội Nông dân xã Ea Súp, đánh giá đây là một trong những mô hình tiêu biểu của địa phương về ứng dụng khoa học công nghệ, chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn.

“Chị Bích trực tiếp hướng dẫn 5 hộ trong tổ hợp tác trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ, từng bước hình thành vùng nguyên liệu và thay đổi tư duy sản xuất của nông dân. Mô hình không chỉ giúp gia đình có thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm tại chỗ”, bà Miên nói.

Nữ nông dân Đắk Lắk được đề nghị xét tặng “Nhà khoa học của Nhà nông”

Theo bà Trần Thị Phương Hằng, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng Ban Công tác Nông dân, Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk, điều đáng ghi nhận ở chị Bích không chỉ là con số doanh thu. Điểm nổi bật nằm ở tư duy nghiên cứu, dám thử cái mới và biết đưa khoa học vào ruộng vườn.

Bà Hằng cho rằng việc tận dụng lá ổi Ruby và phụ phẩm để làm sản phẩm chế biến sâu đã mở ra một hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương.

“Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và hiệu quả thực tiễn, Hội đồng xét chọn ‘Nhà khoa học của Nhà nông’ lần thứ VII năm 2026 thuộc Ban Thường vụ Hội Nông dân tỉnh Đắk Lắk đã thống nhất đề nghị Trung ương Hội Nông dân Việt Nam xét tặng danh hiệu cho chị Nguyễn Thị Bích”, bà Hằng cho biết.

Dấu ấn sáng tạo của nữ nông dân Ea Súp

Năm 2024, đề tài Trà Briêt Organic được chọn là 1 trong 9 đề tài tiêu biểu của Đắk Lắk dự Hội thi Sáng tạo khoa học công nghệ Việt Nam cấp Trung ương.

Năm 2026, “Giải pháp phát triển sản phẩm từ cây ổi Ruby tại vùng biên giới Ea Súp” đoạt giải Khuyến khích Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh Đắk Lắk.

Cùng năm, dự án “Chuỗi giá trị tuần hoàn bưởi da xanh Ea Súp” đạt giải Ba Cuộc thi Phụ nữ Đắk Lắk khởi nghiệp sáng tạo - Kiến tạo tương lai xanh.

Hoàng Nam