Trung Quốc có thể siết xuất khẩu đất hiếm nếu Mỹ tăng hạn chế bán chip Nvidia
Trung Quốc có thể đáp trả bằng cách siết xuất khẩu đất hiếm nếu Mỹ gia tăng hạn chế bán chip Nvidia sang nước này sau bê bối liên quan đến Jensen Huang.
Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định tranh cãi quanh Nvidia khó làm chệch hướng đàm phán thương mại Mỹ - Trung trước cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tuần tới.
Sau khi Jensen Huang từ chức giám đốc điều hành kiêm chủ tịch Nvidia hôm 12/11 giữa những thông tin về nhiều mối quan hệ ngoài hôn nhân, sự chú ý hiện chuyển sang khả năng Mỹ tiếp tục thắt chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc.
Trung Quốc có thể dùng đất hiếm đáp trả Mỹ trong cuộc chiến chip Nvidia
Victor Gao, Phó chủ tịch Trung tâm Toàn cầu hóa Trung Quốc, cho rằng các chính trị gia Mỹ muốn tận dụng bê bối Nvidia trong đàm phán thương mại để gây sức ép với Trung Quốc sẽ mắc một sai lầm nghiêm trọng.
“Điều họ có thể khiến Trung Quốc làm là siết chặt hơn nữa hoạt động kiểm soát xuất khẩu đất hiếm”, ông nói.
Trung tâm Toàn cầu hóa Trung Quốc là tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại thủ đô Bắc Kinh.
Hôm 8/11, Jensen Huang thừa nhận đã không chung thủy với vợ. Trước đó, tờ New York Times đưa tin ông có mối quan hệ tình cảm với Alice Huang, nữ doanh nhân mà các quan chức Mỹ nghi ngờ là điệp viên Trung Quốc. Trung Quốc nhiều lần bác bỏ những cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp này.
Alice Huang từng giữ vị trí lãnh đạo Megaspeed, công ty hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu có trụ sở ở Singapore. Megaspeed đang bị Mỹ điều tra vì bị cáo buộc tham gia chuyển hướng các chip AI tiên tiến của Nvidia vào Trung Quốc, bất chấp việc những sản phẩm này bị hạn chế bán tại thị trường đó.
Ngày 12/11, quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche cho biết Bộ này chưa xác định Alice Huang có phải điệp viên Trung Quốc hay không. FBI (Cục Điều tra Liên bang Mỹ) vẫn đang điều tra những thông tin cho rằng bà làm việc cho chính phủ Trung Quốc.
Singapore cũng nhấn mạnh cuộc điều tra với Alice Huang không phải cuộc điều tra về hoạt động gián điệp.
Trung Quốc từng là thị trường quan trọng của Nvidia. Tuy nhiên, cạnh tranh công nghệ giữa hai cường quốc ngày càng gay gắt khiến Mỹ cấm Nvidia bán những dòng chip tiên tiến nhất cho Trung Quốc từ năm 2022.
Ông cho biết các biện pháp hạn chế đã làm gián đoạn những mối quan hệ kinh doanh lâu năm của Nvidia tại Trung Quốc. Điều này khiến Jensen Huang nhiều lần vận động chính phủ Mỹ khôi phục hoạt động bán chip Nvidia cho thị trường Trung Quốc, nơi nhu cầu vẫn ở mức cao.
Victor Gao nhận định các hạn chế nghiêm ngặt hơn có thể thúc đẩy Trung Quốc tiến gần hơn đến mục tiêu tự chủ về chất bán dẫn trong vài năm tới, trước khi nước này có khả năng trở thành nhà xuất khẩu chip lớn.
Bê bối của Jensen Huang khó làm chệch hướng đàm phán thương mại Mỹ - Trung
Theo Wang Yingliang - nhà kinh tế học chính trị sống ở thành phố Thượng Hải kiêm Tổng biên tập nền tảng phân tích kinh tế Sharp Voices, việc biến chuyện cá nhân liên quan đến Jensen Huang thành vấn đề an ninh đã tạo thêm lý do để Mỹ thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông Wang Yingliang cho rằng Trung Quốc có thể đáp trả bằng các biện pháp trừng phạt nhắm vào các công ty Mỹ, hoặc thương lượng để Mỹ nhượng bộ về xuất khẩu chip thông qua các cuộc thảo luận thương mại rộng lớn hơn, hay hợp tác trong các lĩnh vực như đất hiếm, phòng chống buôn bán ma túy và lừa đảo viễn thông.
“Tôi không cho rằng vấn đề chip sẽ tác động đáng kể đến các cuộc đàm phán thương mại”, ông nhận xét. Wang Yingliang cho biết lượng chip dự trữ đáng kể cùng năng lực công nghệ trong nước ngày càng phát triển có thể giúp Trung Quốc giảm bớt tác động trong ngắn hạn nếu Mỹ tiếp tục áp đặt các hạn chế.
Hôm 13/11, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố nước này luôn phản đối việc lạm dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, đồng thời cảnh báo rằng việc tiếp tục hạn chế Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán của Mỹ sẽ gây gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
“Trung Quốc và Mỹ cần phối hợp thực hiện những nhận thức chung quan trọng mà lãnh đạo hai nước đã đạt được, đồng thời duy trì đà phát triển ổn định trong quan hệ kinh tế và thương mại song phương”, Mao Ninh - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc - tuyên bố.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến gặp nhau vào tuần tới tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở thành phố Thâm Quyến. Đây sẽ là cuộc gặp thứ ba giữa hai nhà lãnh đạo trong năm nay.
Trước cuộc gặp, hai bên dự kiến tổ chức thêm một vòng đàm phán thương mại. Các vấn đề có thể được đưa ra thảo luận gồm cắt giảm thuế quan theo hướng có đi có lại, mua bán nông sản và xuất khẩu đất hiếm.
Victor Gao cho rằng không nên phóng đại ảnh hưởng của vụ việc Nvidia với quan hệ Mỹ - Trung, bởi hai nước còn phải giải quyết nhiều vấn đề địa chính trị cấp bách hơn.
“Có rất nhiều vấn đề quan trọng hơn chip Nvidia, Jensen Huang hay Alice Huang mà Trung Quốc và Mỹ cần quan tâm”, ông nói.
Victor Gao cho biết các cuộc xung đột và những vấn đề quốc tế khác có thể được ưu tiên hơn trong chương trình nghị sự tại Thâm Quyến, đặc biệt khi ông Trump và ông Tập Cận Bình cũng dự kiến gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Tuy nhiên, ông Xu Tianchen, nhà kinh tế học tại Economist Intelligence Unit (EIU), cho rằng quan hệ Mỹ - Trung có thể trở nên mong manh hơn, nhất là sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kì gần đây tại Mỹ, khi đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ.
EIU là đơn vị nghiên cứu và phân tích kinh tế trực thuộc The Economist Group, tập đoàn truyền thông Anh sở hữu tạp chí The Economist.
“Khái niệm 'ổn định chiến lược mang tính xây dựng' về cơ bản dựa trên mối quan hệ giữa Trung Quốc và ông Trump. Thế nhưng, ông Trump đang suy yếu”, Xu Tianchen nhận định.
Xu Tianchen cũng cho rằng Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục hạn chế xuất khẩu đất hiếm nếu Mỹ áp dụng các biện pháp kiểm soát chip nghiêm ngặt hơn.
Chính quyền Trump đứng trước sức ép về chính sách chip sau bê bối của Jensen Huang
Vụ việc Nvidia đã khiến những chính trị gia Mỹ có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc gia tăng sức ép tại Washington. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đang bị chỉ trích vì trách nhiệm giám sát hoạt động bán chip sang Trung Quốc.
Ông Trump vẫn thể hiện sự ủng hộ với Jensen Huang. Theo tờ New York Times, hôm 10/11, Tổng thống Mỹ đã gọi điện cho Jensen Huang và thúc giục ông đấu tranh để giữ vị trí lãnh đạo Nvidia.
Trong cuộc phỏng vấn với người dẫn chương trình Stephen A. Smith được công bố hôm 12/11, Tổng thống Trump bày tỏ sự đồng cảm với Jensen Huang, gọi ông là một “tài năng xuất chúng” và nói rằng cựu CEO Nvidia đang “trải qua quãng thời gian vô cùng khó khăn”.
Ông Trump ca ngợi năng lực lãnh đạo của Jensen Huang và nhận xét: “Những gì ông ấy làm được thật phi thường… Nvidia là công ty đáng kinh ngạc”.
Tổng thống Mỹ tiết lộ Jensen Huang đã đích thân gọi điện cho ông hôm 11/11 để bày tỏ sự tiếc nuối vì bê bối gây ảnh hưởng đến vợ và gia đình mình.
Khi được hỏi liệu Jensen Huang có nên từ chức hay không, ông Trump thở dài rồi trả lời Stephen A. Smith: “Điều quan trọng nhất là người phụ nữ đó có phải gián điệp hay không. Tôi không biết chuyện này đã được xác định rõ chưa. Nhưng nếu người phụ nữ đó là gián điệp thì đúng, ông ấy nên từ chức. Còn nếu cô ta không phải gián điệp thì có lẽ mọi chuyện đã khác”. Ông Trump đề cập đến Alice Huang.
Bê bối của Jensen Huang đã khiến mối quan hệ thân thiết giữa ông với Tổng thống Trump và các thành viên chính quyền Mỹ bị chú ý đặc biệt.
Trong nhiệm kì Tổng thống Mỹ thứ hai của ông Trump, Jensen Huang trở thành gương mặt đại diện nổi bật cho ngành công nghiệp AI. Tỉ phú 63 tuổi người Mỹ gốc Đài Loan thường xuyên xuất hiện tại Nhà Trắng và trên chuyên cơ Air Force One của Tổng thống Mỹ. Trong một chính quyền vốn duy trì quan hệ gần gũi với các tập đoàn lớn, Jensen Huang có cơ hội tiếp cận ông Trump nhiều hơn hầu hết lãnh đạo doanh nghiệp khác.
Trước đó, New York Times đưa tin Ngoại trưởng Marco Rubio từng nhắc ông Trump về mối quan hệ giữa Jensen Huang với người phụ nữ bị nghi làm gián điệp. Việc này xảy ra khi Tổng thống Mỹ đưa lãnh đạo Nvidia sang Trung Quốc trên chuyên cơ Air Force One trong chuyến thăm cấp nhà nước hồi tháng 5. Theo New York Times, đây ít nhất là lần thứ hai trong vòng 7 tháng ông Trump được thông báo về vấn đề này.
New York Times cũng cho biết ông Trump đã gọi điện cho Jensen Huang hôm 10/11 và khuyên ông đấu tranh để giữ chiếc ghế lãnh đạo Nvidia.
Tổng thống Trump tin rằng Jensen Huang sẽ “vượt qua khó khăn và đứng dậy sau biến cố”, đồng thời chia sẻ: “Tôi biết ông ấy khá rõ. Tôi luôn coi ông ấy là một người tử tế”.
Wang Yingliang cho rằng vẫn còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng, trong đó có kết quả điều tra của Mỹ liên quan đến Alice Huang và khả năng các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội phản đối chính sách hiện tại. Tuy nhiên, nếu không xuất hiện thêm những diễn biến làm gia tăng lo ngại về an ninh quốc gia, ông dự đoán chính quyền Trump sẽ tiếp tục duy trì chính sách kiểm soát xuất khẩu chip hiện nay.
“Cuối cùng, bất kể điều gì xảy ra, tất cả sẽ phụ thuộc vào lập trường của chính ông Trump”, Wang Yingliang nhận định.