Khoa học, giáo dục tiếp tục là trụ cột của hợp tác song phương Việt - Nga
Trong chuyến thăm chính thức Việt Nam từ 11 đến 13/11, Chủ tịch Hội đồng Liên bang, Quốc hội Liên bang Nga Valentina Matviyenko gọi chương trình năng lượng nguyên tử hòa bình là dự án quan trọng nhất của quan hệ song phương, gắn với khoa học, công nghệ cao và đào tạo nhân lực.
Năm 2026 được hai nước tuyên bố là Năm hợp tác Nga - Việt trong lĩnh vực khoa học và giáo dục.
Đáng chú ý, hai nước hiện có khoảng 500 thỏa thuận hợp tác trong khoa học và giáo dục đại học, còn khoa học - công nghệ nằm trong nhóm lĩnh vực mà người đứng đầu Quốc hội Việt Nam đề nghị gỡ vướng mắc pháp lí.
Trung tâm Nhiệt đới và giảng đường Nga là những biểu tượng bền chặt về hợp tác song phương
Tại buổi làm việc, bà Matviyenko nhấn mạnh Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga là một trong những biểu tượng tiêu biểu của hợp tác đa lĩnh vực giữa hai nước. Theo bà, bên cạnh nghiên cứu khoa học, trung tâm còn làm nhiệm vụ giáo dục và phổ biến tri thức.
Trung tâm thành lập ngày 7/3/1988. Các hướng nghiên cứu của đơn vị trải trên sinh thái nhiệt đới, độ bền nhiệt đới và y sinh nhiệt đới.
Cũng tại đây, bà Matviyenko đưa ra các con số về giáo dục đại học. Hiện nay, hơn 3.000 sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam đang học tại các cơ sở giáo dục đại học của Nga. Hai nước có khoảng 500 thỏa thuận hợp tác trong khoa học và giáo dục đại học. Bà cho rằng hợp tác giáo dục và giao lưu nhân dân “có ý nghĩa quan trọng không kém hợp tác kinh tế và đầu tư”.
Tiêu biểu trong các hoạt động giao lưu văn hóa là Olympic tiếng Nga do hai nước phối hợp tổ chức từ năm 2023. Năm nay, cuộc thi thu hút gần 800 học sinh, sinh viên từ 10 địa phương đăng ký, 100 thí sinh xuất sắc nhất vào vòng chung kết trực tiếp tại Hà Nội. Người đoạt giải được nhận học bổng của Chính phủ Liên bang Nga học đại học tại Nga và một khóa tiếng Nga kéo dài một tháng tại Moscow. Bà Matviyenko đã trao giải cho các thí sinh.
Thủ tướng: gắn trường, viện với doanh nghiệp
Trước đó, sáng 12/11, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã hội kiến bà Valentina Matviyenko tại Trụ sở Chính phủ. Tại cuộc gặp, Thủ tướng đề nghị hai nước tăng cường hợp tác về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục và đào tạo, đồng thời thắt chặt liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Về năng lượng nguyên tử, Thủ tướng ủng hộ hợp tác vì mục đích hòa bình, chú trọng an toàn, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực. Phía Nga cho biết Hội đồng Liên bang sẵn sàng thực thi chức năng, quyền hạn để giúp triển khai các thỏa thuận giữa hai Chính phủ.
Hội đàm: gỡ vướng mắc pháp lí, đưa văn kiện thành dự án
Ngay sau lễ đón chính thức chiều tối 12/11, tại hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, phía Việt Nam đề nghị hai Quốc hội gỡ vướng mắc pháp lí để thúc đẩy hợp tác trong kinh tế - thương mại, đầu tư, năng lượng - dầu khí, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo và văn hóa. Ông cũng đề nghị biến các văn kiện đã kí thành chương trình, dự án cụ thể và trao đổi kinh nghiệm xây dựng pháp luật.
Hai bên chứng kiến lễ kí kết 6 văn kiện, gồm Chương trình hành động chung giữa Quốc hội Việt Nam và Hội đồng Liên bang giai đoạn 2026 - 2029; các thỏa thuận giữa tỉnh Quảng Trị với tỉnh Leningrad, Cần Thơ với vùng Altay; hai nghị định thư sửa đổi với Khu tự trị Nenets và tỉnh Rostov (phía Việt Nam là tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây); và thỏa thuận giữa Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam với Bảo tàng Chiến thắng tại Moskva. Bà Matviyenko cũng trao Huy hiệu danh dự của Hội đồng Liên bang cho ông Trần Thanh Mẫn.
Phát biểu trước phiên họp toàn thể của Quốc hội, bà Matviyenko cho biết tháng 3 năm nay người đứng đầu Chính phủ hai nước đã ký thỏa thuận xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 theo thiết kế của Nga, còn Việt Nam đang xây Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân. Theo bà, Việt Nam không chỉ tiếp cận năng lượng sạch mà còn có cơ hội tiếp cận công nghệ mới. Một ngày trước, bà nói với báo giới Nga đây là dự án quan trọng nhất của quan hệ song phương, liên quan khoa học, công nghệ cao và đào tạo nhân lực.
Bà Matviyenko đánh giá việc lãnh đạo hai nước tuyên bố năm 2026 là Năm hợp tác Nga - Việt trong lĩnh vực khoa học và giáo dục là bước đi có ý nghĩa. Một kết quả cụ thể được nhắc tới là phòng thí nghiệm nghiên cứu và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm ở Hà Nội do nguyên thủ hai nước khánh thành. Phòng xét nghiệm này được khai trương trực tuyến với sự tham dự của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và là thành phần của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga.
