Hoàng Phương phát triển mô hình kinh tế đa tầng, nông nghiệp thông minh
Trồng lúa, nuôi cá, tôm, cua, ốc và tre, Hợp tác xã Hoàng Phương khai thác nhiều tầng sinh thái, ứng dụng công nghệ.
Khai thác nhiều giá trị trên cùng diện tích
Tại xã Tân Hưng, tỉnh Tây Ninh, Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Hoàng Phương triển khai mô hình kinhtế đa tầng, kết hợp trồng lúa, nuôi cá, tôm, cua, ốc và trồng tre trên bờ ruộng. Thay vì tập trung vào một sản phẩm, hợp tác xã khai thác nhiều tầng sinh thái, tạo thêm nguồn thu trên cùng không gian sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Thủy, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Hưng, cho biết định hướng HTX Hoàng Phương là kết hợp trồng trọt với nuôi thủy sản. Các đối tượng gồm lúa, cá, tôm, cua, ốc giống, tre và dịch vụ cung ứng vật tư. Mặt ruộng trồng lúa, môi trường nước nuôi thủy sản, còn bờ ruộng trồng tre.
Cách tổ chức này mở ra khả năng đa dạng hóa sinh kế, giảm phụ thuộc vào một nguồn thu. Khi lúa gặp bất lợi do thời tiết, giá bán hoặc chi phí, các hoạt động khác có thể bổ sung thu nhập. Mỗi đối tượng có yêu cầu riêng về nguồn nước, môi trường, kĩ thuật và thời gian thu hoạch. Hợp tác xã phải bố trí hợp lí để không ảnh hưởng cây lúa và vận hành máy móc.
Lúa vẫn là cây trồng quan trọng, nhưng không còn là nguồn thu duy nhất. Cá, tôm, cua, ốc và tre là những hợp phần bổ trợ, góp phần tận dụng điều kiện tự nhiên và tăng giá trị sử dụng đất. Phát triển ốc giống có thể mở thêm hoạt động cung ứng con giống nếu gắn với kĩ thuật và nhu cầu thị trường. Hiệu quả cần đánh giá qua nhiều chu kĩ.

Cơ giới hóa, drone thay đổi cách làm ruộng
HTX Hoàng Phương đẩy mạnh cơ giới hóa, hướng đến sử dụng máy móc ở gần như toàn bộ các khâu. Từ làm đất, xử lí rơm rạ, gieo sạ, bón phân đến chăm sóc, thiết bị chuyên dụng giúp giảm lao động thủ công, tiết kiệm thời gian và nâng tính đồng bộ.
Theo hồ sơ mô hình, hiện có ba thiết bị bay không người lái (drone), gồm một chiếc của hợp tác xã và hai chiếc của gia đình anh Hoàng Phương. Drone phục vụ phun thuốc bảo vệ thực vật sinh học, sạ phân và theo dõi đồng ruộng. Thiết bị giúp rút ngắn thời gian, phân phối vật tư và giảm việc đi lại trên ruộng.
Ông Nguyễn Hoàng Phương, sinh năm 1984, là giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Hoàng Phương. Ông là người năng động, sáng tạo, chủ động tìm hiểu và làm chủ công nghệ, ông còn đào tạo người điều khiển máy bay nông nghiệp trong vùng. Với các khâu cần máy công suất lớn như cày, xới và xử lí rơm rạ, ông liên kết các đội máy chuyên nghiệp thay vì đầu tư toàn bộ phương tiện. Cách làm giúp hợp tác xã linh hoạt theo mùa vụ, giảm áp lực vốn và nhân lực.
Một điểm nhấn là sử dụng máy sạ hàng kết hợp vùi phân bón dinh dưỡng thế hệ mới MTK. Máy gieo sạ theo hàng và đưa phân xuống đất, hướng đến bố trí dinh dưỡng gần vùng rễ, hỗ trợ cây lúa sinh trưởng. Phương pháp tạo điều kiện gieo sạ đồng đều, thuận lợi theo dõi và chăm sóc.
Máy sạ hàng, phân bón MTK và drone tạo thành chuỗi công việc liên kết. Máy đảm nhiệm gieo sạ, vùi phân; drone hỗ trợ phân phối vật tư và chăm sóc; người sản xuất theo dõi cây lúa để điều chỉnh kĩ thuật. Mục tiêu là sử dụng đầu vào hợp lí, giảm công lao động và nâng hiệu quả quản lí.

Hoàn thiện quy trình, nâng hiệu quả kinh tế tập thể
Song song cơ giới hóa, anh Hoàng Phương chú trọng quy trình sản xuất lúa sạch, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật thông thường. Theo hồ sơ, anh đã triển khai sản xuất lúa không dư lượng qua hai vụ và hiện thực hiện vụ thứ ba. Anh kết nối với Công ty 175 để đưa chế phẩm vi sinh, phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học vào canh tác.
Hợp tác xã định hướng vùi rơm trực tiếp xuống ruộng, kết hợp chế phẩm vi sinh thúc đẩy phân hủy. Cách làm nhằm tận dụng phụ phẩm, bổ sung chất hữu cơ và cải thiện môi trường đất. Hợp tác xã cũng sử dụng sản phẩm nông nghiệp của đơn vị MTK, theo dõi hiệu quả thực tế để điều chỉnh quy trình.
Theo ông Nguyễn Văn Thủy, hoạt động của Hợp tác xã Hoàng Phương bước đầu ghi nhận chuyển biến tích cực. Các thành viên đã triển khai mô hình nuôi trồng và dịch vụ vật tư. Tuy nhiên, do hợp tác xã còn mới, chưa thể khẳng định hiệu quả lâu dài. Mô hình cần tiếp tục theo dõi, hỗ trợ kĩ thuật và đánh giá qua các chu kì sản xuất.
Để phát triển bền vững, hợp tác xã cần phân công trách nhiệm, lập kế hoạch mùa vụ, theo dõi chi phí và hạch toán từng hoạt động. Với cá, tôm, cua và ốc, chất lượng nước, con giống, mật độ nuôi và phòng dịch rất quan trọng. Tre trên bờ ruộng phải bố trí phù hợp, không ảnh hưởng diện tích lúa và đường máy móc.
Ngoài sản xuất, hợp tác xã cung ứng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, gồm vật tư hóa học, phân hữu cơ và sản phẩm phục vụ canh tác. Nếu bảo đảm nguồn hàng, chất lượng và hướng dẫn sử dụng, dịch vụ giúp xã viên chủ động đầu vào, tạo thêm nguồn thu. Ông Nguyễn Hoàng Phương đạt danh hiệu Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi cấp tỉnh liên tục trong các năm 2023, 2024 và 2025.
Mô hình HTX Hoàng Phương gợi mở hướng khai thác đồng ruộng đa giá trị: trồng lúa kết hợp nuôi thủy sản, trồng tre ven bờ, ứng dụng máy móc và drone, tận dụng phụ phẩm. Để phát triển, hợp tác xã cần hoàn thiện kỹ thuật, củng cố liên kết thành viên, đánh giá hiệu quả từng hợp phần và tìm đầu ra ổn định. Khi tổ chức khoa học, kinh tế đa tầng có thể nâng giá trị đất, tạo sinh kế đa dạng và thúc đẩy nông nghiệp thông minh, xanh, bền vững ở Tây Ninh và ĐBSCL trong quá trình chuyển đổi hiện nay.