AI

Đầu tư AI: 5 đặc điểm của doanh nghiệp dẫn đầu là gì?

Thế Lâm • 16/11/2026 13:29

Nghiên cứu của IDC do Microsoft đặt hàng cho thấy, nhóm doanh nghiệp dẫn đầu về mức độ trưởng thành AI đạt tỉ suất hoàn vốn trung bình gấp 4 lần nhóm chậm ứng dụng; nhờ kết hợp đầu tư công nghệ, triển khai AI Agent, quản trị rủi ro và phát triển kỹ năng nhân lực.

Hiệu quả đầu tư AI: Khoảng cách ngày càng lớn

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những kết quả đáng kể trong hoạt động doanh nghiệp, nhưng khả năng chuyển hóa những kết quả ban đầu thành giá trị kinh doanh trên quy mô lớn vẫn là thách thức. Đây là một trong những phát hiện chính từ nghiên cứu mới của IDC do Microsoft đặt hàng, với sự tham gia của hơn 5.200 lãnh đạo công nghệ thông tin và kinh doanh thuộc 28 ngành công nghiệp.

Nghiên cứu phân nhóm doanh nghiệp dựa trên thang đo mức độ trưởng thành AI của IDC. Trong đó, Frontier Firms là nhóm 10% doanh nghiệp đứng đầu, còn nhóm chậm ứng dụng là 30% doanh nghiệp ở cuối bảng xếp hạng.

Kết quả cho thấy, các Frontier Firms đạt tỉ suất hoàn vốn trung bình gấp 4 lần từ đầu tư AI, trong khi con số này ở nhóm chậm ứng dụng chỉ là 2,7 lần. Đáng chú ý, 39% doanh nghiệp dẫn đầu ghi nhận tỉ suất hoàn vốn từ AI đạt ít nhất 5 lần, so với chỉ 4% ở nhóm chậm ứng dụng.

Khoảng cách còn thể hiện ở khả năng đánh giá hiệu quả. Chỉ 61% doanh nghiệp được khảo sát tự tin ở mức cao về khả năng đo lường giá trị kinh doanh và tỉ suất hoàn vốn từ AI. Trong khi đó, tỉ lệ này ở nhóm Frontier Firms lên tới 93%.

Theo Kathy Lange, Giám đốc nghiên cứu về AI, dữ liệu và phần mềm tự động hóa tại IDC, những doanh nghiệp mở rộng thành công giá trị AI không đơn thuần chi tiêu nhiều hơn. Họ quản lý các khoản đầu tư AI, mô hình, AI Agent, hoạt động quản trị và kỹ năng nhân lực như một hệ thống thống nhất. Đây là yếu tố giúp những kết quả ban đầu trở thành giá trị có thể lặp lại trên nhiều bộ phận của doanh nghiệp.

Một thay đổi đáng chú ý khác là phạm vi ứng dụng AI đang mở rộng. Trung bình, các doanh nghiệp hiện sử dụng AI trong 6,5 lĩnh vực kinh doanh, tập trung nhiều ở hạ tầng công nghệ thông tin, an ninh mạng và dịch vụ khách hàng. Những ứng dụng đặc thù theo từng ngành cũng đang tăng trưởng nhanh.

AI Agent-11
Ảnh minh họa. Nguồn: IDC.

AI cũng không còn được đánh giá chủ yếu qua khả năng cắt giảm chi phí. Trải nghiệm nhân viên, tăng trưởng doanh thu, trải nghiệm khách hàng, đổi mới sáng tạo và giảm thiểu rủi ro đang trở thành những lĩnh vực có mức độ đóng góp gần tương đương nhau.

5 đặc điểm của doanh nghiệp dẫn đầu về AI

Theo nghiên cứu, 66% lãnh đạo doanh nghiệp cho biết AI đã mang lại những kết quả đáng kể hoặc mang tính chuyển đổi. Tuy nhiên, chỉ 48% có thể mở rộng giá trị này trên nhiều đơn vị kinh doanh. Với AI Agent, 36% doanh nghiệp vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm. Những con số cho thấy một khoảng cách giữa việc chứng minh AI có hiệu quả và khả năng triển khai công nghệ này trên diện rộng.

Nhóm Frontier Firms có 5 đặc điểm nổi bật.

Thứ nhất, họ sẵn sàng đầu tư vượt kế hoạch. Có tới 90% doanh nghiệp trong nhóm này chi tiêu cho AI nhiều hơn ngân sách dự kiến ban đầu.

Thứ hai, AI được triển khai rộng khắp thay vì chỉ tập trung ở một số nhóm hoặc phòng ban riêng lẻ. Công nghệ được đưa vào nhiều hoạt động của tổ chức, gắn với các quy trình kinh doanh cụ thể.

Thứ ba, họ đẩy mạnh ứng dụng AI Agent. Có tới 96% Frontier Firms đang triển khai AI Agent trên quy mô lớn, trong đó 53% tổ chức các Agent phối hợp với nhau xuyên suốt nhiều quy trình công việc.

Thứ tư, quản trị được xem là điều kiện để mở rộng ứng dụng. Có 87% doanh nghiệp dẫn đầu đã thiết lập quy trình quản trị và giám sát AI Agent, cao hơn đáng kể so với mức 51% ở nhóm chậm ứng dụng.

Thứ năm, họ đầu tư có hệ thống vào kỹ năng AI cho nhân viên. Có 80% Frontier Firms xây dựng chiến lược đào tạo AI trên toàn tổ chức, trong khi tỉ lệ này ở nhóm chậm ứng dụng chỉ là 3%.

AI Agent-9
Nguồn: IDC.

Trường hợp của Bristol Myers Squibb cho thấy AI Agent có thể được đưa vào những hoạt động quản trị cụ thể. Doanh nghiệp dược phẩm này sử dụng Agent mang tên RABIT để kết nối thông tin từ các cuộc họp, hỗ trợ đội ngũ đưa ra quyết định tốt hơn và giảm khối lượng công việc hành chính sau cuộc họp.

Theo Lakshman Yerramalla, Giám đốc quản trị và triển khai danh mục dự án thuộc bộ phận Vận hành sản xuất toàn cầu của Bristol Myers Squibb, những nhà quản lý dự án sử dụng công cụ này có thể tiết kiệm tới khoảng 20% thời gian làm việc.

AI Agent mở ra cơ hội tái thiết kế quy trình kinh doanh

Alysa Taylor, Giám đốc Marketing, Điện toán đám mây thương mại và Trí tuệ nhân tạo của Microsoft, trong bài viết “Mở rộng quy mô giá trị từ AI mà vẫn duy trì sự kiểm soát: Bài học từ các doanh nghiệp tiên phong” đăng tải trên website của hãng mới đây cho rằng, một trong những thay đổi quan trọng trong giai đoạn hiện nay là doanh nghiệp cần chuyển từ việc đưa AI vào các công việc hiện có sang thiết kế lại quy trình làm việc xoay quanh công nghệ này.

“

AI Agent có thể tạo ra giá trị lớn hơn khi được kết nối với nhiều công đoạn, thay vì chỉ thực hiện những nhiệm vụ riêng lẻ. Khi đó, nhân viên có thêm thời gian tập trung vào các công việc đòi hỏi tư duy, sáng tạo và tương tác trực tiếp.

Nghiên cứu cho thấy, 41% lãnh đạo doanh nghiệp kỳ vọng AI Agent giúp nhân viên tập trung nhiều hơn vào sáng tạo, đổi mới và tái định hình hoạt động kinh doanh. Trong khi đó, 39% đề cập đến các công việc hướng tới khách hàng và xây dựng quan hệ, còn 39% kỳ vọng có thêm thời gian dành cho phân tích và diễn giải dữ liệu.

Tuy nhiên, việc lựa chọn mô hình AI và nền tảng triển khai cũng cần được cân nhắc. An toàn, bảo mật và khả năng tiếp cận công nghệ tiên tiến, hiệu suất mô hình là ba tiêu chí được doanh nghiệp đánh giá hàng đầu, cùng đạt tỉ lệ 44%.

Điều này cho thấy doanh nghiệp không thể chỉ lựa chọn mô hình dựa trên tốc độ hoặc chi phí. Mỗi nhiệm vụ cần được ghép với mô hình phù hợp, đồng thời cân bằng giữa hiệu quả vận hành, bảo vệ dữ liệu và tài sản trí tuệ.

Tại KOHLER, doanh nghiệp sản xuất thiết bị nhà bếp và phòng tắm, Eric Tabor, Giám đốc kỹ thuật số, cho rằng nhiều công ty thường bỏ qua việc đào tạo kỹ năng kinh doanh khi triển khai AI.

Ông nhấn mạnh doanh nghiệp cần hướng dẫn nhân viên cách phân tích, chia nhỏ quy trình và chuyển đổi chúng thành các luồng công việc có sự hỗ trợ của AI. Đây là bước quan trọng để công nghệ thực sự tham gia vào hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ trở thành một công cụ được bổ sung vào quy trình cũ.

AI Agent-12
Ứng dụng và giao quyền cho AI Agent nhưng con người vẫn phải kiểm soát. Ảnh minh họa. Nguồn: IDC.

Quản trị và đào tạo nhân lực là điều kiện để mở rộng AI

Mở rộng AI đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải đối mặt với những yêu cầu cao hơn về bảo mật, quyền truy cập, danh tính người dùng và trách nhiệm đối với các quyết định do AI Agent thực hiện.

Nghiên cứu cho thấy 65% doanh nghiệp đã thiết lập quy trình quản trị AI Agent, nhưng chỉ 60% tự tin ở mức cao về khả năng xử lý các rủi ro an ninh và quản trị AI.

Đáng chú ý, mức độ tin tưởng của nhân viên vào AI đang tăng nhanh hơn khả năng chuẩn bị của doanh nghiệp. Có 67% lãnh đạo cho biết lực lượng lao động thể hiện mức độ tin tưởng cao vào AI, nhưng chỉ 20% doanh nghiệp có chiến lược đào tạo kỹ năng AI toàn diện trên phạm vi tổ chức.

Trường hợp Conagra Brands cho thấy quản trị cần được đặt ra ngay từ đầu. Theo Tracy Schaefer, Giám đốc công nghệ thông tin của doanh nghiệp, việc xây dựng nền tảng quản trị phù hợp, khả năng quan sát hệ thống và AI có trách nhiệm là bước đầu tiên để khuyến khích nhân viên tham gia ứng dụng AI.

Doanh nghiệp này thành lập một ban chỉ đạo để xem xét các yếu tố rủi ro, quyền truy cập và quản lý danh tính.

Bên cạnh quản trị, đo lường hiệu quả cũng là yêu cầu quan trọng. Doanh nghiệp cần kết nối dữ liệu đầu tư với kết quả kinh doanh, so sánh hiệu suất quy trình trước và sau khi ứng dụng AI, từ đó phân bổ ngân sách vào những lĩnh vực tạo ra giá trị cao nhất.

Theo nghiên cứu, 71% doanh nghiệp dự kiến ngân sách AI sẽ tăng ít nhất 10% trong 12 tháng tới. Điều này càng khiến yêu cầu đánh giá hiệu quả đầu tư trở nên cấp thiết.

Black & Veatch, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kỹ thuật, xây dựng và hạ tầng, đã đạt tỉ lệ nhân viên sử dụng Microsoft 365 Copilot lên tới 98% nhờ triển khai chương trình quản trị thay đổi có chủ đích, trong đó có việc xây dựng các nhóm người dùng tiên phong để xác định những tình huống ứng dụng thực tế.

Mike Adams, Giám đốc công nghệ số của Black & Veatch, cho biết mục tiêu của doanh nghiệp không dừng lại ở việc đạt tỉ lệ nhân viên sử dụng AI cao, mà hướng tới trở thành một Frontier Firm.

Microsoft cho rằng, giai đoạn tiếp theo của AI sẽ không còn được quyết định bởi doanh nghiệp nào bắt đầu sử dụng công nghệ trước, mà bởi tổ chức nào có thể mở rộng giá trị AI trên toàn bộ hoạt động kinh doanh trong khi vẫn duy trì khả năng kiểm soát.

Để đạt được điều đó, doanh nghiệp cần xem AI là một quá trình chuyển đổi hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ là một dự án triển khai công nghệ. Đầu tư vào con người, xây dựng cơ chế quản trị và đo lường hiệu quả phải được thực hiện song song với đầu tư vào mô hình và nền tảng AI.

Thế Lâm