Nvidia có đứng vững khi mất Jensen Huang?
Chúng ta sắp biết được Jensen Huang thực sự có ý nghĩa lớn đến mức nào với nền kinh tế AI.
Jensen Huang có tầm ảnh hưởng vượt xa những khuôn khổ thông thường tại Nvidia
Jensen Huang từng là nhân vật có tầm ảnh hưởng vượt xa những khuôn khổ thông thường tại Nvidia. Ông là người truyền bá dễ nhận diện nhất trong làn sóng bùng nổ AI, nhà hoạch định tầm nhìn và người đứng sau những thương vụ lớn của hãng sản xuất chip này. Tỉ phú 63 tuổi người Mỹ gốc Đài Loan cũng chính là nhân vật thúc đẩy Nvidia vươn lên trở thành công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất nhì hành tinh.
Theo Zak Jason - biên tập viên cấp cao của trang Insider, việc tôn sùng các nhà sáng lập công nghệ gần như đã trở thành một thứ tôn giáo ở Mỹ. Jensen Huang là "vị thánh thuyết phục nhất" của tôn giáo ấy.
Hôm 8/11, Jensen Huang thừa nhận có quan hệ ngoài hôn nhân và xin lỗi gia đình. Nvidia thông báo đang điều tra khả năng ông trở thành mục tiêu của một chiến dịch tình báo nước ngoài.
Sau đó, tờ The New York Times đưa tin về mối quan hệ ngoài luồng thứ hai của Jensen Huang, lần này với Kimberly Powell - Phó chủ tịch phụ trách lĩnh vực y tế của Nvidia.
Đến ngày 12/11, Jensen Huang từ chức chủ tịch và giám điều hành (CEO) Nvidia.

Sự ra đi đột ngột của Jensen Huang là phép thử với niềm tin vào các nhà sáng lập. Thị trường đã phản ánh điều đó bằng một con số cụ thể: Vốn hóa thị trường Nvidia giảm 573 tỉ USD trong tuần trước. Mức sụt giảm này còn lớn hơn vốn hóa của hầu hết công ty trong chỉ số S&P 500, ngoại trừ 18 cái tên.
S&P 500 là chỉ số đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn của Mỹ, gồm khoảng 500 công ty thuộc nhiều lĩnh vực như công nghệ, tài chính, y tế, năng lượng và hàng tiêu dùng. Đây là một trong những chỉ số quan trọng nhất để phản ánh diễn biến thị trường chứng khoán Mỹ.
"Giống đội Chicago Bulls không có Michael Jordan"
"Chuyện này giống như đội bóng rổ Chicago Bulls không có Michael Jordan. Tôi không biết họ sẽ thay thế nhân vật này bằng cách nào", ông Stephen Witt, tác giả cuốn tiểu sử về Jensen Huang, nói trên kênh CNBC.
Đó chính là bản chất của rủi ro phụ thuộc vào một cá nhân chủ chốt. Khi một nhà lãnh đạo gắn bó quá chặt chẽ với chiến lược, sản phẩm và văn hóa doanh nghiệp, sự ra đi của người đó có thể tạo ra khoảng trống mà không sơ đồ tổ chức nào có thể lập tức lấp đầy. Điều đó càng khó khăn hơn khi Jensen Huang có tới khoảng 60 cấp dưới báo cáo công việc trực tiếp.
Nhiều nhân vật ở Thung lũng Silicon đã lên tiếng bênh vực Jensen Huang những ngày gần đây. Sarah Guo, nhà đầu tư mạo hiểm, gọi ông là "một trong những doanh nhân phi thường nhất mọi thời đại".
Shaun Maguire, đối tác quỹ đầu tư mạo hiểm Sequoia Capital, nhận xét rằng "những đóng góp của Jensen Huang cho sự đổi mới sáng tạo và vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI không thể đánh giá hết".
Một bản kiến nghị khôi phục chức vụ CEO Nvidia cho Jensen Huang đã được lan truyền vào cuối tuần qua, hiện thu hút hơn 169.000 chữ kí, trong đó có Elon Musk (CEO Tesla và SpaceX) và nhiều nhân vật nổi tiếng khác. Ngoài ra, những thông tin mới công bố làm dấy lên dấu hỏi về cáo buộc gián điệp Trung Quốc được cho là nguyên nhân khiến Jensen Huang mất chức.
Tất nhiên, lịch sử có một số trường hợp CEO tưởng chừng không thể thay thế, như Steve Jobs tại Apple và Travis Kalanick tại Uber, nhưng các công ty này vẫn phát triển mạnh dưới sự lãnh đạo của những người kế nhiệm.
Ngay cả một số người từng ủng hộ Jensen Huang nhiệt thành nhất cũng không còn đứng về phía ông.
“Từng là người bảo vệ Jensen nhiệt thành nhất, nhưng tôi phải nói rằng có những quy tắc nghiêm ngặt về việc quan hệ tình cảm với cấp dưới. Một người dù xuất chúng đến đâu cũng không có quyền làm bất cứ điều gì mình muốn”, Jim Cramer nhấn mạnh.
Câu hỏi đặt ra là liệu Nvidia, công ty vốn không có kế hoạch kế nhiệm CEO rõ ràng, có thể chứng minh mình đủ vững vàng để vượt qua cái bóng quá lớn của nhà sáng lập hay không.
Dick Costolo (cựu CEO Twitter) bình luận: “Dự đoán của tôi là 3 - 4 năm nữa, Nvidia sẽ có một hoặc hai quý kinh doanh không đạt kì vọng, rồi họ sẽ đưa Jensen trở lại điều hành công ty. Dư luận có thể phẫn nộ trong chốc lát, nhưng người Mỹ luôn yêu thích những câu chuyện về sự trở lại ngoạn mục”.
Nvidia thiếu Jensen Huang được so sánh với Apple thời hậu Steve Jobs
Khi giới công nghệ tranh luận về triển vọng của Nvidia sau khi không còn Jensen Huang, các nhà phân tích liên tục nhắc đến một trường hợp tương tự: CEO huyền thoại Steve Jobs từng rời Apple.
Điểm tương đồng giữa hai trường hợp khá rõ ràng: Một tập đoàn công nghệ hàng đầu nước Mỹ buộc phải tìm cách tiếp tục phát triển sau khi mất đi nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược. Lịch sử Apple càng đáng chú ý hơn bởi hãng từng hai lần thay thế Steve Jobs, nhưng kết quả của mỗi lần lại hoàn toàn khác nhau.
Jensen Huang từ chức tuần trước, khép lại 33 năm ông lãnh đạo Nvidia, đưa doanh nghiệp thành công ty có giá trị 4.000 tỉ USD.
Colette Kress, Giám đốc tài chính Nvidia, đã tạm thời đảm nhận vị trí CEO trong lúc hội đồng quản trị tìm kiếm người kế nhiệm chính thức.
Khi thị trường bắt đầu đánh giá tác động từ sự ra đi của Jensen Huang, nhiều người nhanh chóng liên hệ tình cảnh Nvidia với thời điểm Apple mất Steve Jobs. Nhóm nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư đa quốc gia Goldman Sachs, do James Schneider dẫn đầu, nhận định đây là một trong số ít trường hợp trong ngành công nghệ mà nhà lãnh đạo có tầm nhìn bị buộc phải rời vị trí đột ngột. Tuy nhiên, họ cũng lưu ý hai tình huống không hoàn toàn giống nhau.
“Cả hai công ty đều có truyền thống lâu đời về đổi mới kỹ thuật và sản phẩm, sở hữu lợi thế cạnh tranh đáng kể, đồng thời từng được dẫn dắt bởi một nhà lãnh đạo chủ chốt nhưng người này lại rời đi trong thời gian tương đối ngắn”, James Schneider viết.
James Schneider mô tả Jensen Huang là nhân vật “giữ vai trò không thể thiếu trong việc định hình văn hóa và triết lý hoạt động của Nvidia”.
Ông nhận định: “Ngay cả khi có đội ngũ lãnh đạo rất vững vàng ở từng bộ phận, công ty vẫn có thể gặp khó khăn trong việc duy trì sự linh hoạt như trước đây khi thiếu vắng nhà lãnh đạo trung tâm, người có tầm nhìn chiến lược”.
James Schneider nhận định thị trường có thể phải định giá lại cổ phiếu Nvidia trong trung hạn, tương tự quá trình Apple trải qua sau khi Steve Jobs rời vị trí lãnh đạo. Giá trị Nvidia có thể chịu sức ép cho đến khi thị trường nhìn rõ hơn về đội ngũ lãnh đạo mới và triển vọng tăng trưởng kinh doanh.
Elon Musk đã lên tiếng ủng hộ Jensen Huang trên mạng xã hội giữa lúc tranh cãi nổ ra, lấy Apple và Uber làm ví dụ cho thấy việc loại bỏ một nhà lãnh đạo quyền lực khỏi doanh nghiệp là quyết định không khôn ngoan. Hôm 12/11, khi một tài khoản trên mạng xã hội X đăng bài viết: “Có lẽ chúng ta đã phải rút ra bài học từ Steve Jobs và Travis Kalanick rằng không thể đơn giản thay thế người sáng lập một công ty”, Elon Musk đã đáp lại: “Đúng vậy”.

Apple từng trải qua hai lần chuyển giao quyền lãnh đạo sau khi Steve Jobs rời vị trí điều hành. Lần đầu tiên diễn ra năm 1985, khi ông rời Apple sau cuộc đấu tranh quyền lực với CEO John Sculley và ban lãnh đạo công ty. Sau đó, Apple bước vào giai đoạn khó khăn kéo dài, trước khi Steve Jobs trở lại vào năm 1997.
Lần thứ hai là năm 2011, khi Steve Jobs từ chức vì sức khỏe suy yếu do căn bệnh ung thư tuyến tụy khiến ông qua đời vào cuối năm đó. Tim Cook, khi ấy là giám đốc vận hành Apple, tiếp quản vị trí CEO và đưa giá trị vốn hóa thị trường của công ty tăng gấp 14 lần trong 15 năm lãnh đạo.

Trong báo cáo công bố hôm 12/11, Dylan Patel - nhà sáng lập kiêm CEO công ty nghiên cứu SemiAnalysis - viết rằng lần chuyển giao quyền lãnh đạo thứ hai của Apple là “ví dụ tốt nhất về một công ty vẫn phát triển thành công sau khi người sáng lập rời đi”.
Dylan Patel cho rằng Nvidia hoàn toàn có thể đi theo con đường của Apple sau năm 2011, khi một nhà quản lý chuyên nghiệp tiếp quản công ty và theo đuổi chiến lược thận trọng hơn, tập trung vào mua lại cổ phiếu và hoàn trả tiền cho cổ đông. Theo ông, chiến lược này có thể làm hài lòng nhà đầu tư nhưng cũng khiến Apple không còn thúc đẩy đổi mới công nghệ với tốc độ mạnh mẽ như trước.
Không chỉ đưa ra những phép so sánh với Apple, một số ý kiến thậm chí còn đề xuất Tim Cook, Chủ tịch điều hành từng giữ chức CEO Apple, có thể trở thành CEO Nvidia tiếp theo.
Hôm 12/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định Tim Cook là “người duy nhất” phù hợp với công việc này, đồng thời gọi cựu CEO Apple là “huyền thoại”.
Ming-Chi Kuo, nhà phân tích nổi tiếng tại công ty chứng khoán TF International Securities, cho rằng thế mạnh của Tim Cook nằm ở khả năng kiểm soát chi phí và vận hành chuỗi cung ứng. Đây cũng là những lĩnh vực mà Nvidia “rõ ràng có dư địa để cải thiện”. Tuy nhiên, Ming-Chi Kuo nói thêm rằng việc hoạch định và phát triển công nghệ mới có thể là thách thức với bất kì người kế nhiệm nào, chứ không riêng Tim Cook.
“Đến nay, người duy nhất chứng minh rõ ràng khả năng làm tốt công việc này là Jensen Huang. Ông biết cách kết hợp những công nghệ tiên tiến nhất của nhân loại từ nhiều lĩnh vực khác nhau vào chip AI và các giải pháp hệ thống máy chủ dạng tủ rack, đồng thời duy trì tốc độ cải tiến và thương mại hóa sản phẩm rất nhanh”, Kuo Ming-chi viết hôm 13/11.